نقطه، سرخط!

حسین شریعتمداری
این مختصر درحالی نوشته می شود که دقایقی قبل، اجلاس شورای حکام آژانس بین المللی انرژی اتمی در وین که رسیدگی به پرونده ایران را در دستور کار خود داشت، به کار خود پایان داد و آقای البرادعی مدیرکل آژانس در جمع خبرنگاران اعلام کرد؛ فردا گزارش خود را به شورای امنیت سازمان ملل می فرستد و در همان حال ابراز امیدواری کرد که «شورای امنیت، پشتوانه ای برای دیپلماسی باشد»! البرادعی در بخش دیگری از اظهارات کوتاه خود افزود؛ «هیچکس نمی تواند حق ایران در استفاده صلح آمیز از انرژی هسته ای را مخدوش کند» و مسیر پیش روی را مسالمت آمیز پیش بینی کرد.
چند ساعت قبل- ساعت 4 بعدازظهر چهارشنبه- خبرگزاری رویتر به نقل از مجله «فارن افرز» ارگان تخصصی شورای سیاست خارجی آمریکا اعلام کرد -بخوانید اعتراف کرد- که اگر ایران از موضع خود عقب نشینی نکند، آمریکا و متحدان اروپایی آن هیچ برنامه تدوین و تعریف شده ای برای برخورد با این کشور ندارند و شواهد و قرائن موجود نیز، در افق پیش روی چیزی بیشتر از این نشان نمی دهند.
دیروز در کیهان پیش بینی کرده بودیم که شورای حکام، گزارش البرادعی را به شورای امنیت سازمان ملل می فرستد و توضیح داده بودیم که این اقدام شورای حکام نمی تواند به منظور برخورد شورای امنیت با ایران اسلامی باشد، زیرا بنا به دلایلی -که پیش از این برشمرده و رخدادهای بعدی نیز صحت آن را اثبات کرده اند- نه آمریکا و متحدانش در موقعیتی هستند که توان برخورد با ایران را داشته باشند و نه شورای امنیت سازمان ملل، در موقعیت و جایگاهی است که تهدیدها و رجزخوانی های آمریکا و متحدانش را عملیاتی کند.
اظهارات البرادعی بعد از پایان اجلاس وین نیز به وضوح از همین نکته حکایت دارد. البرادعی در چند جمله کوتاه، سه بار تأکید کرده است که امیدوار است شورای امنیت پشتوانه ای برای ادامه راه دیپلماتیک برای حل پرونده هسته ای ایران باشد.
قبل از این، پیش بینی کرده بودیم که در صورت گزارش یا ارجاع پرونده هسته ای کشورمان به شورای امنیت، این شورا، پرونده ایران را با اختیارات جدیدی که به آژانس بین المللی خواهد داد به این آژانس برمی گرداند و مفهوم دیگر آن، یعنی «نقطه، سر خط».
و اما، اکنون که پرونده ایران به شورای امنیت رفته است، نه فقط مفاد NPT و پادمان مربوطه، بلکه اساسنامه آژانس بین المللی انرژی اتمی نیز آشکارا نقض شده است. چرا که مطابق بند B از ماده 12 اساسنامه آژانس، پرونده یک کشور عضو تنها در دو حالت، «انحراف» از حالت صلح آمیز -که البرادعی در گزارش اخیر خود آن را نفی کرده است- و یا اصرار بر «قصور» و تقصیر FAILURE BREACH -که این بخش نیز در گزارش های پیشین آژانس نفی شده- قابل ارجاع به شورای امنیت سازمان ملل خواهد بود.
با توجه به روال قانونی و تعریف شده فوق، شورای حکام پرونده هسته ای ایران را بیرون از چارچوب حقوقی و فنی آژانس به شورای امنیت سازمان ملل فرستاده است و با این اقدام غیرقانونی، معاهده NPT را عملاً لغو کرده است، چرا که عملیات و چرخه تصمیم گیری درباره پرونده ایران، خارج از مفاد NPT، پادمان مربوطه و اساسنامه آژانس صورت پذیرفته و ترجمه صریح و غیرقابل تردید این اقدام، آن است که شورای حکام به مفاد NPT اعتقادی ندارد.
اکنون جای این سؤال است که ادامه حضور کشورمان در NPT، یعنی یک معاهده لغو شده چه مفهوم و توجیهی می تواند داشته باشد؟! و آیا هنوز هم وقت آن نرسیده که مسئولان هسته ای کشورمان به عنوان «مصلحت» اندیشی برای حفظ «عزت» نظام، با یک اقدام برخاسته از «حکمت»، از معاهده NPT خارج شوند؟