میدان نفتی آزادگان و ناکارآمدی تحریم‌ها

ابراهیم افتخار

بسم‌الله‌الرحمن‌الرحیم

چند روز قبل به منظور دیدن بخشی از عملیات انجام شده برای استحصال اولیه نفت از میدان نفتی آزادگان به همراه چند تن از مهندسان برجسته صنعت نفت به هورهای اطراف شهر هویزه در خوزستان رفتم. در این سفر، شاهد حجم عظیمی از فعالیت‌های مهندسان و کارکنان این صنعت مهم بودم که بدون مبالغه یقین پیدا کردم نه تنها هیچ نوع تحریمی نمی‌تواند ملتی را که بخواهد آزاد و مستقل باشد، ‌از پای در آورد، بلکه تحریم‌های قدرت‌های سلطه‌گر و ظالم، باعث شکوفایی و بارور شدن استعدادهای نهفته آن ملت نیز خواهد شد. تجلی این نکته امام خمینی را که فرمودند: «همین تحریم اقتصادی برای شما یک تحفه آسمانی بود که فکرهای متفکران ما را به راه انداخت و بحمدالله رو به خودکفایی می‌روند.» (صحیفه امام ـ ج 16ـ ص 276) بار دیگر در صحنه به تولید رسیدن میدان نفتی آزادگان ثابت شد، صحنه‌ای که فرزندان انقلابی امام خمینی آنرا در تاریخ ایران به ثبت رساندند.

با دانستن ویژگی‌های میدان منحصر به فرد آزادگان است که می‌توان عظمت اقدام کارشناسان و مهندسان صنعت نفت ایران را درک کرد و ابعاد شکستی را که دشمنان این ملت و پیروی‌کنندگان از آنها تحمل کردند،‌ ترسیم نمود.

میدان نفتی آزادگان، با مساحتی حدود 900 کیلومتر مربع و ذخیره نفت در جا به میزان 33 میلیارد بشکه نفت‌خام، از نسل میدان‌های فوق عظیم جهان است که از لایه‌های متعدد تشکیل شده و دارای پیچیدگی‌های فنی و زمین شناختی بالایی است و چنانچه شرایط جغرافیایی و سختی کار در این منطقه از کشورمان را نیز به آن اضافه کنیم، پی بردن به عظمت کار بیشتر نمایان خواهد شد. صحنه عملیات تولید و کار در یکی از خطرناک‌ترین مناطق عملیاتی جنگی هشت سال دفاع مقدس قرار دارد و خطرات ناشی از وجود دهها هزار مین قابل انفجار باقیمانده از دوران جنگ، ‌این دشواری را دو چندان کرده است.

پس از کشف این میدان فوق عظیم نفتی در سال 77 و به دنبال توافقاتی که با شرکتهای ژاپنی برای سرمایه‌گذاری در حوزه نفت و گاز به عمل آمد، کارهای فنی و تولید میدان به کنسرسیومی به سرپرستی شرکت ژاپنی اینپکس با همکاری شرکتی ایرانی واگذار گردید.

ژاپنی‌های پیمان‌شکن که تا همین مرحله هم با زیاده‌طلبی و باج‌خواهی‌ها و پیشنهاد قیمت‌های چند برابر فرصت و نیروی زیادی را از این ملت از بین برده بودند، با اعمال فشار آمریکا و به بهانه‌های بی‌اساس از تعهدات خود سرباز زدند و بر پرونده سوابق عهدشکنی خود در جریان طرح پتروشیمی ایران و ژاپن در بندر امام خمینی، برگ دیگری افزودند.

مسئولین صنعت نفت کشور به منظور حفظ منافع ملی، ‌سهم طرف ژاپنی را به 10 درصد تقلیل داده و توسعه این میدان عظیم نفتی را به کارشناسان متدین و کار آزموده این صنعت در داخل کشور سپردند. شرکت ملی نفت ایران با پذیرش مسئولیت اجرای تولید از میدان آزادگان توسط شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب و بررسی و اطمینان از توان اجرایی متخصصان ایرانی، برداشت اولیه از میدان را به مناطق نفت‌خیز جنوب واگذار نمود.

طرح برداشت زود هنگام از میدان آزادگان با هدف کسب اطلاعات لازم برای توسعه جامع میدان و درآمدزایی از آن اجرا گردید. در این مرحله، تعمیر و تکمیل و بهره‌برداری از 6 حلقه چاه اکتشافی موجود، که دو حلقه آنها توسط ژاپنی‌ها غیرقابل تعمیر اعلام گردیده بود، ‌انجام و استحصال نفت‌خام و تأمین ارز مورد نیاز برای توسعه نهایی میدان آغاز شد.

حجم فعالیت‌های انجام شده در این مدت کوتاه 6 ماهه بیانگر اراده جدی کارشناسان نفتی جنوب برای پایان دادن به شعار «تحریم نفت ایران» بود. خوشبختانه پیشرفت سریع و اجرای موفق تولید زود هنگام از میدان موجب شد مرحله دوم طرح نیز با هدف افزایش تولید تا 50 هزار بشکه در روز به مناطق نفت‌خیز جنوب واگذار شود که هم اینک در مرحله انجام است.

این عملیات بر روی میدان آزادگان، توان و تخصص شرکت‌ها و کارشناسان متدین و متخصص داخلی برای توسعه و تولید صیانتی از پیچیده‌ترین میدان‌های نفت و گاز در داخل و ورود به بازارهای بین‌المللی را در سطحی بالاتر به اثبات رساند.

در این میان، عملکرد ژاپنی‌ها در طرح توسعه میدان نفتی آزادگان مصداق این ضرب‌المثلی ایرانی است که: «زمستان می‌رود ولی سیاهی برای ذغال می‌ماند.» ژاپنی‌ها نشان دادند نه شرکای تجاری قابل اعتمادی هستند و نه حسابگرانی دقیق، زیرا در محاسبه سود و زیان همراهی با دشمنان نادان و زورگوی ملت مسلمان ایران اشتباه کردند. آیا ژاپنی‌ها این بار درسی که فرزندان این ملت به آنها داده‌اند را خواهند فهمید و محاسبه غلط خود را اصلاح خواهند کرد؟