آمریکا بیش از این آژانس را تضعیف نکند

* نظر شما درباره گزارش آژانس به شورای حکام چگونه است؟

** قطعاً گزارش آژانس در مورد مسائل باقیمانده گذشته مثبت و حاکی از پیشرفت خواهد بود؛ در این شکی نیست. آقای البرادعی گزارشی از فعالیت‌های هسته‌ای و نحوه همکاری‌های ایران را از ارائه خواهد کرد؛ در مورد همکاری‌ها، قطعاً باید این گونه عنوان که ایران نهایت همکاری‌ها را داشته است.

بنابراین تنها چیزی که می‌تواند گزارش کند این است که ایران فعالیت‌های هسته‌ای‌اش را تعلیق نکرده، که ما هم به دلیل این که هیچ توجیه فنی، حقوقی و سیاسی بر این مسئله نبوده، آن را قبول نکردیم.

* پس چرا در قطعنامه دوم گفته شده بود که شما تعلیق کنید؟

** در هیچ کدام از مفاد بین‌المللی واژه‌ای به نام تعلیق فعالیت‌های غنی‌سازی وجود ندارد. آنها نمی‌توانند کشوری را ملزم به توقف یا تعلیق فعالیت‌ها کنند. آنچه که هست این است که آژانس باید بر فعالیت‌ها و غنی‌سازی نظارت داشته باشد که ما هم با نظارت آژانس کاملاً همکاری کردیم.

* اگر احتمالاً قطعنامه سوم علیه ایران صادر شود شما چه موضعی انتخاب خواهید کرد؟

** همان طور که وزیر محترم خارجه فرمودند مسئولین جمهوری اسلامی ایران تصمیم مقتضی را خواهند گرفت؛ به هر حال هر عملی عکس‌العملی خواهد داشت و متناسب با آن عمل تصمیم لازم را خواهند گرفت، اما در هر حال جمهوری اسلامی ایران از هیچ تلاشی فروگذار نکرده است به طوری که جامعه بین‌الملل اکنون شاهد یک تناقض جدی است؛ ما هر چه بیشتر با آژانس همکاری کردیم، قطعنامه‌های شورای حکام تندتر و شدیدتر شد و در نهایت با توجه به این که اهداف سیاسی و انگیزه‌های سیاسی دیگری پشت پرده بود موضوع به نیویورک (شورای امنیت سازمان ملل) هم کشیده شده و شورای امنیت در این مسئله دخالت کرد؛ بنابراین اگر آنها صادقانه برخورد کنند و اگر می‌گویند مسائل باید با محوریت آژانس حل شود به جای طرح پیش‌بینی قطعنامه باید مراتب قدردانی خودشان را از همکاری سازنده ایران با آژانس اعلام می‌کردند. اما درست بر عکس به جای قدردانی از همکاری‌های ایران بویژه بعد از البرادعی جامعه بین‌الملل انتظار داشت آنها منطقی برخورد کنند ولی آنها متأسفانه به دلیل انگیزه‌های سیاسی این راه را انتخاب نکردند. توصیه ما این است که آنها منطقی عمل کنند. ایران این همکاری‌ها را با نیت هرگونه سوء تفاهم و تأیید صلح‌آمیز بودن فعالیت‌هایش انجام داده، لذا هرگونه برخورد سیاسی نتیجه معکوس خواهد داشت و قطعاً بی‌جواب نخواهد بود؛ اما این که چگونه برخورد خواهیم کرد، ایران در زمان لازم تصمیم‌گیری خواهد کرد اما توصیه ما این است که برخی کشورها بیش از این باعث تضعیف آژانس و روند همکاری‌ها نشوند.

* شما به عنوان تنها مقام ایرانی که با آژانس بین‌المللی انرژی ارتباط نزدیک دارید فکر می‌کنید ارائه گزارش سازمان‌های اطلاعاتی آمریکا چقدر از فشارهای سیاسی بین‌المللی علیه ایران کاسته است؟

** این گزارش یک سند یا شاهدی است بر اثبات این واقعیت که آمریکا هر از چند ادعایی را با نیت جوسازی علیه کشورها بویژه جمهوری اسلامی ایران شروع می‌کند. این که آنها در انزوای کامل قرار می‌گیرند و بی‌محتوا بودن عملکردشان مورد اثبات قرار می‌گیرد برای جلوگیری از وارد شدن لطمات بیشتر این کار را انجام می‌دهند.

در طول چند سال گذشته آمریکا ادعاهایی را علیه ایران بخصوص سایت‌های نظامی مطرح کرد و پس از بررسی و بازرسی‌های دقیق آژانس نشان داده شد که کاملاً ادعاهایی بی‌اساس بوده است. البته این اولین باری نیست که بی‌اساس بودن ادعاهای آمریکایی‌ها معلوم می‌شود. در عین حال آژانس و جامعه بین‌الملل به این نتیجه رسیدند که ادعاهای آنها مبنایی نداشته است اگر چه آنها تلاش می‌کنند که بگویند قبل از سال 2003 برنامه ایران مثبت نبوده است.

باید بگویم مجموعه فعالیت‌هایی که ایران انجام داد نشان داده که این کشور هیچ‌گاه مسائل نظامی را دنبال نمی‌کرده و هیچ وقت تولید سلاح‌هسته‌ای در دکترین جمهوری اسلامی ایران نبوده و نخواهد بود.

من فکر می‌کنم این هم یکی از زمینه‌هایی است که آمریکایی‌ها سعی می‌کنند زمینه‌های سیاسی را برای ادامه فشارها فراهم کنند؛ لذا خودشان هم با یک تناقض درونی مواجه شدند که برای جلوگیری از بی‌آبرویی کامل، باید این کار را انجام دهند.

* آقای دکتر، خیلی از کشورهایی که به نظر می‌رسد خودشان را عقب مانده از همکاری با آمریکا در جنگ با عراق می‌دانند امروز سعی می‌کنند در مورد مسائل هسته‌ای ایران حتی غیرواقعی جانب آمریکا را بیشتر نگه دارند از جمله فرانسه و بویژه آلمان که خود عضو شورای امنیت هم نیست. شما چه تحلیلی در این مورد دارید؟‌ اگر چه برخی از اروپایی‌ها هم برای همسویی با سیاست‌های آمریکا تحت فشار این کشور هستند.

** توصیه مشخص من این است که از اشتباه تاریخی آمریکا که باعث جنگ و قتل‌عام بیش از هزارات بی‌گناه شد پند بگیرند. سعی کنند این اشتباه در مورد ایران تکرار نشود.

توصیه ما این است که این کشورها به روندی نپیوندند که کاملاً در جهت تضعیف سازمان‌های بین‌المللی و بویژه آژانس می‌شود. من فکر می‌کنم اینها خودشان هم به این جمعبندی رسیده‌اند که تعامل با ایران، گفت‌وگو و برخوردهای سازنده جواب می‌دهد و برخوردهای چوب و چماق، ‌اعمال فشار و استفاده ابزاری از شورای امنیت هم جواب نمی‌دهد. اهرم تهدید و زبان تهدید علیه ایران هیچ وقت کارایی نداشته است چرا که کاملاً مشخص است همکاری‌های متعدد ما بویژه با اجرای مواد مدالیته نشان‌دهنده پاسخ مثبت ما به آقای البرادعی و قبل از آن به آقای سولانا بود.

* در حال حاضر میزان استفاده از انرژی هسته‌ای در جهان چقدر است و چرا ایران نباید از این نوع انرژی استفاده کند؟‌

** جالب است آنها بعضاً سؤالاتی مطرح می‌کنند که چرا ایران با وجود نفت و گاز باید به سراغ انرژی هسته‌ای برود که این سؤالاتی ناقص و قدیمی است. تمام دنیا از جمله سازمان بین‌المللی انرژی که مقرش در پاریس است یا انرژی اتمی که در وین فعالیت دارد بر اساس مستندات علمی و تحقیقاتی وسیع به این نتیجه رسیده‌اند که کشورها بایستی از مجموعه گزینه‌های انرژی بهره بگیرند. لذا تک انرژی بودن برای هر کشوری خطرناک است و در درازمدت هم بازتاب دارد. هر کشوری باید با توجه به مقتضیات جغرافیایی، میزان جمعیت و زیربناهای ساختاری خود تشخیص دهد که به چه میزان از انواع انرژی نیاز دارد.

ایران هم بر اساس «برنامه واسک» که برنامه‌ای جامعه در سازمان انرژی اتمی است به کمک متخصصین به این جمعبندی رسید که مثلاً اگر برای 20 سال آینده به 20 هزار مگاوات انرژی هسته‌ای نیاز داشته باشیم مبنای علمی، منطقی و اقتصادی دارد. این یک واقعیت است، کشورهای دیگر هم دارند این کار را می‌کنند. آمریکا و روسیه هم که نفت و گاز دارند، دارای بیش از 100 نیروگاه اتمی هستند یا 400 نیروگاهی که در دنیا مشغول به کار است. فرانسه که بیش از 70 درصد انرژی مورد نیازش را از برق هسته‌ای تأمین می‌کند، نشان می‌دهد که دنیا به کدام سمت پیش می‌رود.

مردم همه می‌دانند که این سیاست‌های دوگانه آنها است که رنج‌دهنده است و این حق هر کشور مستقلی است که براساس منافع ملی خود تصمیم‌گیری کند.

یکی از دلایلی که کشورهای در حال توسعه ترغیب می‌شوند که به انرژی هسته‌ای توجه کنند کاربردهایی است که در پزشکی و کشاورزی دارد. با توجه به این که تکنولوژی هسته‌ای میعادگاه و نقطه تماس رشته‌های مهندسی و علوم هست، کشورهایی که درگیر انرژی هسته‌ای می‌شوند، بی‌تردید در تمام رشته‌ها رشدی وسیع خواهد یافت، به طوری که کشورهای در حال توسعه را بسرعت تبدیل به کشور صنعتی خواهد کرد.

کشوری که نیروگاه اتمی می‌سازد و کشوری مثل ایران که موفق شده یک سانتریفیوژ را هزار دور در ثانیه بچرخاند و دو اتم را از همدیگر جدا کند و غنی‌سازی را بتواند انجام دهد، کلیه عملیاتی که از این اصول پیروزی می‌کند بسیار سریع ایجاد خواهد شد، به عبارتی کلاس صنعتی کشورمان و استاندارد صنعتی ایران را به این کار افزایش دادیم، این یکی از امتیازات اصلی تکنولوژی صنعت هسته‌ای است، یعنی به مراتب از سلاح هسته‌ای مهمتر است و از آنجا که داشتن کلاهک‌های هسته‌ای بیشترین خطرآفرینی را دارد داشتنش هم هیچ گونه توجیهی ندارد.

شما شاهدید که در طول جنگ‌ها تعداد کلاهک‌های هسته‌ای آمریکا و شوروی نشان‌دهنده اقتدار آنان بود، در صورتی که جمهوری اسلامی ایران هیچ نیازی به سلاح هسته‌ای ندارد.

در واقع معتقدیم که این موضوع برای ایران می‌تواند باعث ایجاد یک نقطه ضعف شود. در عین حال کشور ما با حفظ مردم‌سالاری و با زیربنای علمی، فنی و منطقی سعی در ارتقای سطح خود در این زمینه‌ها دارد.

* ایران اعلام کرده که از مشارکت خارجی‌ها در تولید سوخت هسته‌ای استقبال می‌کند. شما کماکان روی درخواست قبلی‌تان هستید؟

** این موضع جمهوری اسلامی ایران است که توسط مقام محترم ریاست جمهوری اعلام شد، به طوری که به جرأت می‌گویم این موضع را هیچ کشوری در تاریخ هسته‌ای دنیا اعلام نکرده است، به این دلیل که همه کشورها در رابطه با مسائل هسته‌ای که از حساسیت بالایی برخوردار است، دیدگاه خاصی قایلند، به طوری که حتی بسیاری از مقامات کشور حق ورود به این تأسیسات را ندارند. ما همه به جرأت اعلام کرده‌ایم از آنجا که به خودمان اطمینان داریم که اهداف نظامی را دنبال نمی‌کنیم، نه تنها از بازرسان آژانس استقبال می‌کنیم، بلکه کشورهای دیگری که علاقه‌مند به مشارکت با ما هستند، می‌توانند بیایند و حضور فیزیکی داشته باشند. این در واقع آخرین و بالاترین درجه شفافیت در رابطه با برنامه هسته‌ای کشورمان است که آنها را خلع سلاح کرد.

با این اعلام ما، خیلی از کشورها در بهت و حیرت فرو رفتند. خیلی از کشورهای دارنده این انرژی حتی به آژانس هم اجازه نمی‌دهند به جزئیات ساختاری سانتریفیوژها یا تأسیسات غنی‌سازی آنها وارد شوند و فقط ورودی و خروجی آنها را با سیستم‌هایی کنترل می‌کنند.

قطعاً کشورهای توسعه‌یافته از این حرکت ایران استقبال می‌کنند، اما آنچه مسلم است، این است که مشارکت آنها می‌تواند متفاوت باشد. به طور قطع کشورهای صنعتی و آنهایی که خود تولیدکننده هستند، نیازی به انجام این کار ندارند، اما این پیشنهاد باعث شده آنها با حرکت‌هایی که می‌خواستند برای تضعیف ما بر دارند، نتوانستند به پیش ببرند. چرا که ما در مورد فعالیت‌هایمان جایی را برای ایراد گرفتن‌های بیهوده باقی نگذاشتیم.

به هر حال ما از نظر اصولی به تمام تمایلات همکاری با ایران پاسخ مثبت می‌دهیم.

* آقای دکتر! علت اصلی افزایش قیمت نفت و حتی اکنون به فراتر از 100 دلار در هر بشکه را بیشتر به مسائل ژئوپلیتیک جهانی و موضوع هسته‌ای ایران ارتباط می‌دهند، آیا فکر می‌کنید غلظت مسائل هسته‌ای ایران به این حد بوده است که عامل صعود قیمت‌های نفت باشد؟

** این را بهتر است از وزیر محترم نفت سؤال کنید، چرا که ایشان با مسئولیتی که دارند، مشرف بر این قضیه هستند. به هر حال تحولات سیاسی بین‌المللی تأثیر داشته، ولی آنچه مسلم است، این در تمام این مدت که دچار یک بحران تحمیلی علیه خود بود، همواره مانع تقابل و تشنج شده و خواهان حل مسالمت‌آمیز مسائل بوده است.

اگر هم به دلیل این فضاسازی و جوسازی‌ها که بخصوص از طرف آمریکا ایجاد می‌شود و قیمت نفت را به این حد رسانده است، به مسئله هسته‌ای ما بر نمی‌گردد، چون ما به اندازه کافی همکاری داشته‌ایم و اگر هم شاهد تلاطمی در بازار نفت بوده‌ایم، ناشی از مشغله‌هایی است که عده‌ای آژانس را با نیات سیاسی، سیاسی‌تر کرده‌اند، بخصوص با اهرم استفاده از شورای امنیت که امیدواریم به این تحرکات و روند نامعقولشان خاتمه دهند.

آقای دکتر در شرایطی که آژانس بعضاً گزارشات مثبتی در مورد ایران دارد، چه لزومی به تهدید ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت وجود دارد؟ آیا این یک روند تعریف شده است؟

* با این اوصاف آیا باید شاهد گزارش مثبت آقای البرادعی باشیم؟

** قطعاً؛ بحث‌های کارشناسی ما مطابق مدالیته حل شده است و حتماً شاهد گزارش مثبت آقای البرادعی در مورد همکاری‌های مؤثر و مثبت ایران در خصوص پیشرفت‌های ایجاد شده در مورد این پرونده خواهیم بود.

چه تاریخی در مورد گزارش برای جلسه عادی شورای حکام که 3 مارس برگزار می‌شود، آماده شده است تا این گزارش در تصمیمات شورای حکام لحاظ شود.