سرمایه‌های عربی، منجی اقتصاد آمریکا

مترجم: اسد شکورپور

اگرچه انفجار ساختمان تجارت جهانی در سال 2001 اندکی بر روابط اقتصادی آمریکا و عربستان تأثیر گذاشت، اما سریعاً روابط میان این دو کشور به حالت عادی بازگشت، به طوری که اکنون حجم سرمایه‌گذاری‌های عربستان در آمریکا 420 میلیارد دلار اعلام شده است. اگر سرمایه‌گذاری‌های سایر کشورهای حوزه خلیج‌ فارس در آمریکا نیز محاسبه شود، رقم بسیار بالایی به دست خواهد آمد، به طوری که سرمایه‌گذاری‌های کلان فوق تا حدودی نگرانی‌های کاخ سفید را برانگیخته است.

براساس اعلام یک گزارش اقتصادی حجم تبادل تجاری میان آمریکا و عربستان در سال 2006 به حدود 8/41 میلیارد دلار رسید و طی دهه اخیر به طور میانگین حجم تجارت میان دو کشور 7/28 درصد رشد داشته است. در این گزارش تصریح شده: حجم سرمایه‌گذاری‌های خاص عربستان در آمریکا 420 میلیارد دلار است.

بر اساس گزارشی که بانک عربستانی ـ انگلیسی ساب منتشر کرده، آمریکا طی 47 سال گذشته بزرگترین شریک اقتصادی عربستان بوده و عربستان یکی از بازارهای اصلی آمریکا در خاورمیانه به شمار می‌رود. در این گزارش آمده است:‌ صادرات آمریکا به عربستان طی 17 سال اخیر شاهد هیچ‌گونه کاهشی نبوده، اما فقط در سال 2002 در پی انفجار برج تجارت جهانی این اتفاق رخ داد و در آن زمان اعلامیه‌های مردمی زیادی مبنی بر تحریم کالاهای آمریکایی‌ منتشر شد. بر اساس اعلام گزارش ساب صادرات آمریکا به عربستان در سال 2007 شاهد یک رکورد در روابط میان دو کشور بود و به 9/10 میلیارد دلار رسید.

بانک فوق تأکید می‌کند در بازارهای عربستان رقابت شدیدی میان کالاهای آمریکایی و چینی وجود دارد و کالاهای چینی تهدیدی علیه اقتصاد و کالاهای آمریکا به شمار می‌روند. در سال 1990 حجم صادرات چین به عربستان از 8/1 درصد فراتر نمی‌رفت، اما این رقم در سال 2006 به 5/8 درصد رسید. از نظر سهم سرمایه‌گذاری در عربستان همچنان آمریکا در صدر قرار دارد و در پی اقبال شرکت‌های آمریکایی‌ به سرمایه‌گذاری‌های جدید در عربستان انتظار می‌رود سرمایه‌گذاری‌های آمریکا بیشتر از گذشته شود.

در گزارش فوق به نقل از شرکت آرامکو آمده است: 2/19 درصد از مجموع نفت تولیدی آمریکا به بازارهای آمریکا اختصاص داده می‌شود که به طور میانگین روزانه 3/2 میلیون بشکه نفت به آمریکا صادر می‌شود. شایان ذکر است 98 درصد صادرات عربستان به آمریکا را نفت تشکیل می‌دهد. حوادث مربوط به 11سپتامبر و اوضاعی که پس از این حادثه در جهان حکمفرما شد و عربستانی‌ها برای گرفتن ویزا برای ورود به آمریکا با مشکلاتی مواجه شدند، باعث شد تا بازارهای آمریکایی موقتاً جذابیت خویش را به عنوان یک مکان سرمایه‌گذاری‌ مناسب از دست بدهند و عربستانی‌ها اموالشان را در طرح‌هایی در اروپا، خاورمیانه و آسیا سرمایه‌گذاری کنند. سهم آمریکا از سرمایه‌گذاری‌های خاص عربستان قبل از سال 2001، 50 درصد بود که پس از آن به 35 درصد کاهش یافت. همچنین ریاض نقش مهم و اساسی در ارتباط ارزهای کشورهای خلیج ‌فارس با دلار دارد که این مسئله عمق روابط دوجانبه را نشان می‌دهد.

از نظر نظامی نیز عربستان بزرگترین مشتری سلاح‌های آمریکایی به شمار می‌رود، به طوری که تانک‌های آمریکایی‌ 73 درصد از مجموع سلاح‌های زرهی عربستان را تشکیل می‌دهد، همچنین پس از جنگ اول خلیج ‌فارس عربستان تمام هلی‌کوپترها و بخش زیادی از سلاح‌های ناوگان دریایی را از آمریکا خریداری کرد. قبل از توافقنامه‌ تایفون اتکای نیروی هوایی عربستان بر هواپیماهای آمریکایی 60 درصد بود، اما پس از توافقنامه فوق یک توافقنامه جدید درباره سلاح به ارزش 20 میلیارد دلار امضا شد که با امضای آن در تاریخ روابط مربوط به سلاح آمریکا و عربستان نقطه عطفی رخ داد.

یک مرکز بین‌المللی مالی که مقرش در واشنگتن قرار دارد، حجم ارزهای موجود در کشورهای شورای همکاری خلیج‌ فارس را در پایان سال جاری بیش از دو هزار میلیارد دلار پیش‌بینی کرده است، این در حالی است که مجموع تولید ناخالص ملی شش کشور عضو شورای همکاری خلیج‌ فارس در سال گذشته 900 میلیارد دلار بوده است.

دکتر محمد العسومی از کارشناسان و مشاوران اقتصادی می‌گوید:‌ در نتیجه  افزایش درآمدهای نفتی کشورهای شورای همکاری خلیج‌ فارس توانستند پس از تأمین بودجه‌های خود و پرداخت بدهی‌هایشان بقیه درآمدهای نفتی‌شان را به ذخیره‌های مناسبی برای آینده تبدیل کنند.

مرکز مالی آمریکا طی گزارشی اخیراً اعلام کرده بود حجم اموال کشورهای عربی که طی سال‌های 2002 الی 2006 به کشورهای جهان سرازیر شده، از نیم تریلیون دلار بیشتر بوده است که نیمی از سرمایه‌های فوق در آمریکا سرمایه‌گذاری شده است. 20 درصد سرمایه‌های فوق در کشورهای اروپایی و 10 درصد در کشورهای عربی و بقیه نیز در سایر کشورهای آسیایی سرمایه‌گذاری شده است. مرکز مالی بین‌المللی آمریکا در ادامه گزارش خود پیش‌بینی کرده است درآمدهای ناشی از صادرات نفت کشورهای شورای همکاری خلیج‌ فارس تا سال 2022 به بیش از 6 تریلیون دلار خواهد رسید و کیفیت سرمایه‌گذاری این مبلغ پیامدهای مالی و سیاسی زیادی را بر جای خواهد گذاشت که تأثیرات آن ده‌ها سال باقی خواهد ماند.

مرکز جهانی ماکینزی اعلام کرد اگر قیمت هر بشکه نفت خام 70 دلار باشد، طی 14 سال آینده درآمدهای کشورهای شورای همکاری خلیج ‌فارس 2/6 تریلیون دلار خواهد بود و اگر هر بشکه نفت 100 دلار به طور میانگین به فروش برسد، درآمد این کشورها به 9 تریلیون دلار می‌رسد و اگر هر بشکه نفت خام 50 دلار محاسبه شود، طی 14 سال آینده درآمد این کشورها 7/4 تریلیون دلار خواهد بود.

گفتنی است بالا رفتن تقاضای چین و سایر کشورهای در حال توسعه برای خرید نفت، رشد اقتصادی کشورها، وجود نگرانی‌هایی درباره عدم کفایت منابع نفتی موجود و بحران‌های سیاسی از جمله عوامل افزایش قیمت نفت در برهه فعلی به شمار می‌روند. در گزارش مذکور تأکید شده در آینده تصمیم‌های اقتصادی شش کشور شورای همکاری خلیج‌فارس یعنی عربستان، امارات، کویت، قطر، عمان و بحرین در بازارهای جهانی تأثیرگذار خواهد بود.