آفریقا و سرطان داخلی

* وضعیت مذاکرات صلح کنیا به چه ترتیب است؟

** ما هم‌اکنون در مرحله حساس حل‌ و فصل بحران سیاسی به‌ سر می‌بریم. هر دو طرف شرایط خود را اعلام کرده‌اند. دولت احساس می‌کند که پیروز مستقیم انتخابات است اما اپوزیسیون فکر می‌کند که دولت «به‌ طور مستقیم و صادقانه» آرای آنها را دزدیده است و من باید در این بین پلی میان آن‌ها ایجاد کنم.

* وقایع روآندا و بوسنی شخصا به چه اندازه بر شما سنگینی می‌کند؟

** ما با شتاب تمام به پیش می‌رویم. هر اندازه که این وضعیت بیشتر جلو رود، کشتار بیشتری صورت خواهد گرفت و در واکنش به آن شما شاهد کشتارهای انتقا‌م‌جویانه بیشتری نیز خواهید بود. اگر مراقب و مواظب نباشید با مشکلات جدی رو‌به‌رو خواهد شد. ما باید پیشنهادی را مطرح کنیم تا تضمین دهیم که به‌ طور معمول هر پنج سال یک‌ بار به این وضعیت دچار نخواهیم شد.

* شما باید بار دیگر با مسئله پاک‌سازی قومی دست و پنجه نرم کنید.

** چه نسل‌کشی باشد و چه پاکسازی قومی، اول با تحقیر و خواری یک فرد شروع می‌شود. بعضی‌ها خیلی زود مرا مقصر واقعه روآندا شناختند. این اقدام آنها باعث تعجب کشورهای عضو سازمان ملل شد و بسیار برایشان دردآور بود زیرا بعضی از این کشورها بهتر از ما می‌دانستند که در روآندا چه می‌گذرد. اما جدای از این قضیه، به‌ عنوان یک انسان، واقعه روآندا بر شما سنگینی خواهد کرد و وجدانتان را عذاب می‌دهد. اما بله، این درگیری‌ها بر من تاثیر گذاشتند. بعضی از جرایم آن‌چنان شرم‌آورند که ما نمی‌توانیم به آنها بی‌اعتنا باشیم. ما باید از خود بپرسیم که هر کدام از ما چه کاری می‌تواند انجام دهد.

* شما در گذشته گفته بودید که جنگ‌های برادرکشی آفریقا را تخریب کرده‌اند و الان دوباره در کنیا این‌گونه جنگ‌ها در جریانند.

** آفریقا را چه شده است؟ بله من پس از نسل‌کشی در روآندا این سوال را مطرح کردم که جامعه ما را چه شده که باعث شده است ما مرتب به یکدیگر حمله کنیم؟ نه‌ تنها ما خودمان به یکدیگر حمله می‌کنیم، بله مقصر آن را هم دیگران می‌دانیم. باید بگویم که این یک سرطان داخلی است که ما باید آن را درمان کنیم.

* و از شما به خاطر این سوال انتقاد کردند؟

** بله از من به این خاطر انتقاد کردند. اما این یک واقعیت است. خوب است که از حمایت جامعه جهانی برخوردار باشید.

اما ریشه این مسئله این‌جاست. ما می‌دانیم که مشکل چیست. ما می‌دانیم که چه کاری باید برای مقابله با آن انجام دهیم.

* خوب، پس مشکل چیست؟

** در کنیا 42 گروه قومی وجود دارد. شما باید بسیار مراقب باشید که مردم‌ این احساس را داشته باشند که تحت پوشش کامل دولت هستند، که به هیچ‌کس بی‌توجهی نمی‌شود، که علیه کسی تبعیض صورت نمی‌گیرد، که همه از رفاه اقتصادی و دسترسی به منابع برخوردارند، که همه به ثروت و قدرت به‌ طور مساوی دسترسی دارند. اما در قانون اساسی کنیا ساختاری وجود دارد که اجازه توزیع یکسان قدرت را نمی‌دهد. در محیطی که هر گروهی کاملا تحت‌نظر دارد که گروه رقیبش چه به‌ دست آورده و چه چیزی را از دست داده، ریاست جمهوری بسیار قوی وجود دارد.

* شما از استفاده از ارتش کنیا حمایت کرده‌اید. اما در ارتش نیز دسته‌بندی‌های قومی وجود دارد.

** بله می‌دانم. اما اگر از ارتش در حفاظت از غیرنظامیان استفاده نشود، پس دیگر فایده این ارتش چه خواهد بود. مطمئنا انتقال کالا به بازار به ‌عنوان خدمت به مردم از اهمیت خاصی برخوردار است اما وقتی مردم مرده باشند، فایده این کار چه خواهد بود؟

* چه کاری از دست جامعه بین‌المللی مشخصا در این مورد ساخته است؟

** مهم است که جامعه بین‌المللی در این زمان یک صدا باشد. اختلاف وجود دارد اما تفاهم نیز در کنار آن وجود دارد. آن‌ها متوجه هستند که از اختلافاتشان سوءاستفاده خواهد شد.

* دیدگاه شما در این مورد تغییر کرده است؟

** مثلا دارفور را در نظر بگیرید، همه می‌دانستند که اتحادیه آفریقا از ظرفیت و منابع لازم برای کنترل اوضاع این منطقه برخوردار نیست، اما همه با آگاهی از این نواقص از فرستادن هیئت حافظ صلح این اتحادیه حمایت کردند زیرا می‌خواستند بگویند که اقدامی در این راستا انجام داده‌اند. این رفتار ریاکارانه است. این یک تقلب است و این باعث فریب دادن آن‌هایی می‌شود که در این موقعیت قرار دارند. در واقع، بهتر است وعده کمکی را که می‌دانید توانایی انجام آن را ندارید، ندهید.

* شما گفته‌اید که در این زمان به سختی می‌شود به شخصیت دیکتاتورهای آفریقایی پی برد زیرا آنها توانایی صحبت کردن را از دست داده‌اند. آیا می‌شود این مسئله را به وضعیت کنونی تعمیم دهیم؟

** ما پس از استقلال دچار وضعیتی شدیم که افراد تشنه قدرت وارد سیاست شدند و بعد شرایطی را به وجود آوردیم که در آن برنده، صاحب همه چیز خواهد بود. در بسیاری از کشورها، افرادی که می‌خواهند پول در بیاورند، وارد تجارت و بیزینس می‌شوند. اما در آفریقا افرادی که می‌خواهند پول‌دار شوند، وارد سیاست می‌شوند. این وضعیت سالمی نیست اما در عین حال بسیار سودآور نیز است.

* در مورد رهبران کنیا چه ‌طور؟

** به نظر به اندازه کافی در این مورد حرف زده‌ایم.

* آیا شما از باراک اوباما حمایت می‌کنید؟

** کسی از سوی من در آن انتخابات شرکت نکرده است.

* با توجه به تجربه شما با دولت کلینتون و روآندا، آیا از سر کار آمدن یک دولت دیگر کلینتونی نگرانید؟

** به نظر من، کلینتون امروزی با کلینتون آن روزها که نمی‌خواست به روآندا برود، تفاوت دارد. به گمانم کلینتون جدید از کلینتون قدیمی درس‌هایی یاد گرفته است. البته کسی که نامزد شده است، هیلاری است و نه بیل (کلینتون). همین‌طور این ‌که ما نمی‌دانیم وی چگونه دولتی تشکیل خواهد داد. مطمئن هستم که واکنش این دولت به مسئله‌ای هم‌چون روآندا بسیار متفاوت خواهد بود.