گزارش خاکستری آقای مدیر کل
پایان ابهامات؛ بررسی اتهامات
گروه سیاست - سرگه بارسقیان: با وجود بسته شدن پرونده سوالات شش گانه آژانس بینالمللی انرژی اتمی از ایران که به گفته سعید جلیلی دبیر شورای عالی امنیت، به وسیله آن «موضوع ایران به صورت عادی در شورای حکام در خواهد آمد» انتشار متن کامل گزارش محمد البرادعی مدیر کل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، پروندههای جدیدی را در برنامه هستهای ایران گشوده است. گزارش البرادعی پایان 6 موضوع مورد سوال آژانس از ایران را تایید و اعلام کرد که ایران به پرسشهای آژانس پاسخ داده و این نهاد هیچ انحرافی را در برنامههای هستهای ایران تایید نمیکند. حل و فصل موضوعات «منشاء آلودگی در دانشگاه فنی تهران»، «پلونیوم 210»، «معدن گچین»، «آزمایشهای پلوتونیوم»، «سانتریفوژهای1p و 2p» و «نیم کره فلزی اورانیوم» موضوعات شش گانه بودند که حل و فصل شد.
گزارش البرادعی که به پیروزی بزرگ هستهای تعبیر شده، واجد وجوه مثبت متعددی است: پاسخ به سوالات آژانس و تایید رفع کلیه ابهامهای موجود درباره پرونده هستهای ایران طبق مدالیته، راستیآزمایی عدم انحراف مواد هستهای اظهار شده در ایران، فراهم کردن گزارش دسترسی لازم به مواد و فعالیتهای هستهای از سوی ایران و...
آژانس توانسته است نتیجهگیری کند که پاسخهای ارائه شده توسط ایران براساس برنامه کاری، با یافتههای آژانس مطابقت دارند ـ در موضوع آزمایشهای پلونیوم 210 و معدن گچین ـ یا در تعارض نیستند و مسئول پرونده هستهای ایران با اتکا به همین بند تصریح میکند: با توجه به برنامه کاری که با آژانس در چارچوب مدالیته داشتیم یعنی پس از اجرای برنامه مدالیته و حل و فصل مسائل فوق، اجرای پادمانها در ایران به شیوهای عادی در خواهد آمد از این رو امروز با حل مسائل باقیمانده (6 موضوع) طبق مدالیته، موضوع ایران به صورت عادی در شورای حکام در خواهد آمد. اما همانند دیگر گزارشهای البرادعی که ایران و غرب در انتظار پاسخهای مطلوب خویش از آن هستند، این بار هم طرفین دو ارزیابی متضاد از یک گزارش دارند.
ایران خواهان عادی شدن موضوع پرونده ایران در شورای حکام با اتکا به این گزارش است، در حالی که آمریکا معتقد است دلیلی بسیار جدی برای اعمال سومین سری از تحریمهای شورای امنیت علیه ایران وجود دارد و گزارش جدید آژانس بینالمللی انرژی اتمی مساله ایران را جدیتر کرده است. وزیر خارجه آمریکا میگوید: «ایران نه تنها در پذیرش درخواستها برای توقف فعالیتهای غنیسازی اورانیوم شکست خورده است بلکه چنین فعالیتهایی را تقویت کرده و بیانات متمردانهای در برابر جامعه بینالمللی داشته است.
کاندولیزا رایس گفت: ایران به سوالاتی درباره فعالیتهای گذشتهاش در برنامههای پنهانیای که میگویند در اختیار نداشتهاند، پاسخ نداده است. 5 کرسینشین دائمی شورای امنیت و آلمان هم بر پایه همین استدلال یک روز قبل از ارائه گزارش البرادعی پیشنویس قطعنامه سوم تحریمها را به شورای امنیت ارائه کردند و روز دوشنبه وزیران امور خارجه آمریکا، انگلیس، فرانسه، آلمان، روسیه و چین سومین قطعنامه تحریم پیشنهادی علیه ایران را در واشنگتن بازبینی خواهند کرد. معاون وزیر خارجه آمریکا هم با تکرار گفتههای رایس میگوید گزارش جدید آژانس لزوم سومین قطعنامه را بیشتر کرده است.
آمریکا همزمان دو نوع مذاکرات را در دست اجرا دارد؛ نیکلاس برنز معاون رایس از سویی میگوید: «امیدواریم شرکای جدید تجاری ایران از جمله دوستان نزدیک ما نظیر ژاپن و کره جنوبی آنگاه به این روند نگاهی بیندازند و مشخص کنند که باید برای کمک به ارسال پیامی متفاوت به ایران کاری انجام دهند.»
از دیگر سو زلمای خلیلزاد سفیر آمریکا در سازمان ملل از مذاکره اعضای مهم شورای امنیت با 4 عضو دیگر شورا (لیبی، ویتنام، آفریقای جنوبی و اندونزی) که ملاحظاتی را نسبت به تحریم ایران مطرح کردهاند خبر داد. همین دوگانگی برآورد ایران و آمریکا از یک گزارش نشانگر آن است که ایران مبنای عمل را طرح اقدام (برنامه توافق شده با آژانس برای ابهامزدایی) میداند: اما آمریکا عدم تعلیق غنیسازی اورانیوم و به کارگیری نسل جدید مربوط سانتریفوژها و برخی ابهامات موجود درباره انحراف فعالیتهای هستهای به سمت برنامه نظامی را عامل بیاعتنایی ایران به درخواستهای مطروحه شورای امنیت و تسریع روند تصویب قطعنامه سوم میداند. بیبیسی در گزارشی فاش میکند که طرح این اقدام نه تنها مطلوب غرب که مورد توقع آن نیز نبود. به نوشته بیبیسی «دکتر البرادعی در ماه اوت سال گذشته (مرداد سال جاری) شخصا یک برنامه کاری را با ایرانیها آغاز کرد، تا بنبست دیپلماتیک به وجود آمده بین ایران و غرب را بشکند و ایرانیان را مجاب کند که نرمش نشان دهند. این اقدام البرادعی موجب ناراحتی شدید- و همین طور سوءظن ـ واشنگتن و بعضی از پایتختهای اروپایی شد.»
احساس آنها این بود که دکتر البرادعی روندی موازی با آنها ایجاد کرده است، در حالی که به باور آمریکاییها و متحدان اروپاییشان، درخواستهای آنها از تهران کاملا روشن بود. از نظر آنها دکتر البرادعی فقط آب را گل آلود میکرد.»
دردسری به نام اظهار نشدهها
گزارش ماه نوامبر محمد البرادعی هم همچون گزارش روز جمعه وی، قادر به عدم انحراف مواد هستهای اعلام شده ایران بود؛ اما این بار نیز همچون گزارش پیشین، پرونده جدیدی را گشوده به نام مواد هستهای اظهار نشده. در گزارش ماه نوامبر البرادعی تاکید کرده بود: «باید متذکر شد از اوایل سال 2006 آژانس اطلاعاتی را از قبل دریافت نکرده است که مطابق با پروتکل الحاقی و سیاست شفافسازی باشد.
در نتیجه اطلاعات آژانس درباره اطلاعات برنامه هستهای ایران در حال کاهش است.» در این گزارش هم تصریح شده است: «اعتماد به ماهیت منحصرا صلحآمیز برنامه هستهای ایران مستلزم این است که آژانس قادر شود نه تنها در خصوص مواد هستهای اظهار شده بلکه به همان مرتبه اهمیت، در خصوص فقدان مواد و فعالیتهای اظهار نشده هستهای در ایران تضمینهایی ارائه دهد.»
بر همین اساس آژانس به موازات مختومه کردن موضوعات ابهامی با ایران، پرونده مطالعات اتهامی را گشوده که میتواند بر مبنای اطلاعات ارائه شده از سوی آمریکا به آژانس درباره پرونده هستهای ایران باشد. گزارش البرادعی اعلام میکند: «به استثنای موضوع باقی مانده خواهد ماند، ایران هیچ اطلاعات منسجمی در خصوص احتمال مواد و فعالیتهای اظهار نشده هستهای در ایران در اختیار ندارد. ایران اگرچه به طور خاص، برخی اطلاعات مشروح بیشتر را درباره فعالیتهای جاری خود ارائه داده است، لکن آژانس در موقعیتی نخواهد بود که قبل از دریافت برخی توضیحهای پیرامون ماهیت مطالعات ادعایی و بدون اجرا شدن پروتکل الحاقی؛ در جهت ارائه تضمینهای معتبر مبنی بر فقدان مواد و فعالیتهای هستهای اظهارنظر نشده در ایران، پیشرفتی داشته باشد.»
سعید جلیلی در واکنش به این درخواست میگوید: «جمهوری اسلامی علاوه بر پاسخگویی در خصوص 6 موضوع باقیمانده پرونده هستهای حتی بحث مطالعات ادعایی را در چارچوب برنامه کاری ارزیابی کرد و این موضوع نیز خاتمه یافته اما اگر کسانی تصور میکنند هر از گاهی میتوانند با ارائه اسناد بیاساس راه به جایی برند بدانند که در اشتباه هستند.»
در این میان برخی منابع خبری با اشاره به پاراگرافهای 37 تا 42 گزارش 58 پاراگرافی البرادعی گزارش دادهاند که مدیر کل آژانس به مدارکی اشاره کرده است که به تازگی از سوی برخی کشورها (آمریکا) در اختیار این آژانس قرار گرفته است؛ این مدارک شامل نقشهها، شنود مکالمات و اسنادی است که گفته شده از این به دست آمده و درباره فعالیتهای موشکی جمهوری اسلامی است.
در حالی که جمهوری اسلامی اعلام کرده اسناد و اطلاعات یاد شده جعلی بوده، آژانس از ایران خواسته است برای اثبات جعلی بودن این ادعاها، اطلاعات مربوط به فعالیتهای موشکی خود را در اختیارش قرار دهد. پارگراف 54 میگوید: «یکی از مسائل عمده باقیمانده مربوط به ماهیت برنامه هستهای ایران موضوع مطالعات اتهامی در مورد پروژه نمک سبز، آزمایش مواد انفجاری قوی و موشک دارای توان خروج و بازگشت به جو، میباشد.
این موضوعی بسیار مهم و مایه نگرانی جدی و اساسی در مورد هرگونه ارزیابی ابعاد احتمالی نظامی برنامه هستهای ایران میباشد. آژانس در 3 تا 5 فوریه 2008 توانست تعدادی از اسناد مربوطه را به ایران نشان دهد و همچنان ادعاهای مطرح شده و توضیحهای ارائه شده توسط ایران در پاسخ به این اسناد را مورد بررسی قرار میدهد.» در پاراگراف 39 تصریح کرده است: «ایران اظهار داشت که این اسناد ساختگی بوده و اطلاعات مندرج در آن اسناد را میتوان به سهولت در منابع آشکار یافت.
آژانس همچنین طی جلسات یاد شده پارامترها و فعالیتهای توسعهای مربوط به موشک شهاب3، به ویژه جوانب فنی یک وسیله با قابلیت ورود مجدد را توضیح داد و یک تصویر کامپیوتری ارائه شده توسط دیگر کشورهای عضو را که نشان دهنده یک طرح شماتیک از مخروط داخلی وسیله با قابلیت ورود مجدد بود را در دسترس ایران قرار داد. چنین طرحی از سوی آژانس به این عنوان که به احتمال فراوان دارای قابلیت تامین نیاز یک وسیله هستهای است، ارزیابی شده است.» با وجود این بندها میتوان گفت گزارش البرادعی راه ابهامها را بسته و راه بررسی اتهامها را گشوده است.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
