بسماللهالرحمنالرحیم
شورای اطلاعات ملی آمریکا در گزارش محرمانهای که بخشی از آن به رسانهها درز کرده اعلام نموده است جمهوری اسلامی ایران در فعالیتهای اتمی خود تا سال 1382(2003 میلادی) درصدد تولید سلاح اتمی بوده و از آن سال به بعد این مسیر را ترک کرده و فعالیتهای صلحآمیز اتمی را دنبال کرده است.
این، خلاصه قسمت علنی شده گزارش شورای اطلاعات ملی آمریکا در این زمینه است که طی 24 ساعت گذشته انعکاس وسیعی در رسانههای غربی داشته و از پیش از ظهر دیروز در رسانه ملی کشورمان نیز به آن پرداخته شده است. اکثر رویکردها نسبت به این گزارش این بوده که این گزارش یک ضربه بزرگ به بوش و یک امتیاز مهم برای جمهوری اسلامی ایران است. البته افراد صاحبنظری هم هستند که عکس این نظر را دارند و معتقدند این یک دام برای ایران است و مسئولان ایرانی باید با هوشیاری از افتادن در این دام بپرهیزند.
از طرف دیگر دولتمردان آمریکائی نیز از این گزارش بهرهبرداری کرده و اعلام نمودهاند اینکه ایران از سال 1382دست از تلاش برای تولید سلاحهای اتمی برداشته و صرفاً فعالیتهای صلحآمیز را دنبال کرده نتیجه فشارهای دولت آمریکا بوده است. هدف دولتمردان آمریکائی از این سخن اینست که افکار عمومی را متقاعد کنند ادامه فشار بر جمهوری اسلامی ایران یک ضرورت است و اگر این فشارها ادامه نیابد ایران بار دیگر به سوی تولید سلاحهای اتمی خواهد رفت و از مسیر صلحآمیز فناوری هستهای منحرف خواهد شد.
با توجه به این مطالب، درباره اصل انتشار گزارش شورای اطلاعات ملی آمریکا و اهداف و پیامدهای آن نکاتی وجود دارد که باید مورد دقت قرار گیرند. این نکات از این قرارند.
1- تقسیم فعالیتهای اتمی ایران به دو دوره قبل و بعد از 1383 با این قید که در دوره اول این فعالیتها با رویکرد تولید سلاح اتمی بوده و در دوره دوم این رویکرد کنار گذاشته شده، یک شیطنت است. این شیطنت میتواند برای ایران خطرناک باشد و آنچه را دولتمردان آمریکا دیروز و به دنبال انتشار این گزارش مطرح کردهاند به افکار عمومی جهان القاء نماید. در آنصورت، دولت آمریکا میتواند به بهانه اینکه جلوگیری از بازگشت ایران به رویکرد نظامی در فعالیتهای اتمی نیازمند ادامه فشار به دولتمردان ایرانی است، سیاست خصمانه خود علیه ایران را ادامه دهد و راهی را که برای تصویب سومین قطعنامه ضدایرانی در شورای امنیت سازمان ملل در پیش گرفته است ادامه دهد.
2- شورای اطلاعات ملی آمریکا هر چند مرکب از 16 سازمان اطلاعاتی این کشور و وابسته به نظام حکومتی این کشور است، لکن از آنجا که مرجع قانونی اظهارنظر درباره فعالیتهای اتمی نیست، گزارش این شورا منشاء هیچگونه اثری نخواهد بود. این نکته از این جهت قابل توجه است که دولت آمریکا حتی به گزارش مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی که بارها و برای چندمین بار در گزارش اخیر خود اعلام کرده فعالیتهای اتمی ایران فاقد جنبه نظامی است اعتنائی نکرده، با اینحال چگونه به گزارش یک شورا که هیچگونه مسئولیت و رسمیتی در زمینههای هستهای ندارد ترتیب اثر خواهد داد؟
3- بسیاری از صاحبنظران بر این عقیده هستند که درز پیدا کردن آن بخش از اطلاعات مربوط به گزارش شورای اطلاعات ملی آمریکا که به نظامی نبودن فعالیتهای اتمی ایران اعتراف میکند، کاری است که توسط دموکراتها و با هدف مصرف انتخاباتی صورت گرفته است. از آنجا که انتخابات ریاست جمهوری آمریکا نزدیک است و رقابتهای انتخاباتی به تدریج در حال فشردهتر شدن میباشد، دموکراتها برای ضربه زدن به جمهوریخواهان و کنار گذاشتن آنها از حکومت چنین اقدامی کردهاند تا از این طریق بوش را دچار مشکلات جدیدی نمایند.
احتمالات دیگری از قبیل ارزیابی واکنش ایران و افکار عمومی جهان نیز توسط بعضی از صاحبنظران داده شده که البته در ردیف احتمالات بعید هستند.
4- آنچه در مقطع کنونی برای دولتمردان جمهوری اسلامی ایران اهمیت دارد اینست که اولاً از این گزارش به عنوان یک اعتراف صریح به غیرنظامی بودن فعالیتهای هستهای ایران بهرهبرداری نمایند و ثانیاً با استفاده از اختلافات موجود میان دو حزب عمده آمریکا یعنی دموکراتها و جمهوریخواهان و رقابت شدید آنها در آستانه انتخابات ریاست جمهوری، فعالیتهای دیپلماسی خود را تقویت نموده و ضمن تلاش برای روشن نمودن افکار عمومی جهان درباره صلحآمیز بودن فعالیتهای هستهای خود، تلاشهای دولت بوش برای سیاسی کردن پرونده ایران را خنثی کنند و مانع تصویب قطعنامه سوم شورای امنیت شوند و برای انتقال پرونده از شورای امنیت سازمان ملل به آژانس بینالمللی انرژی اتمی تلاش نمایند. این، هدفی است که با تدبیر و بهرهبرداری از تجربیات گذشته قابل دسترسی است.