گزارش سالانه بودجه‌های نظامی جهان

ترجمه: زهرا خادم
مرکز بین‌المللی پژوهش‌های صلح‌آمیز استکهلم (SIRPI) در گزارش سالانه خود درباره میزان خرید و فروش‌های تسلیحاتی جهان اعلام کرد که این میزان طی10‌سال گذشته یعنی از 1997 تا سال جاری میلادی، 37 درصد افزایش یافته است.
براساس این گزارش، طی سال 2006‌ میلادی مبلغی معادل ‌1204 میلیارد دلار در سطح‌ جهان برای خرید اسلحه و جنگ‌افزارهای مختلف هزینه شده است و این نشان از افزایشی سه ‌و نیم درصدی نسبت به سال 2005 میلادی دارد. در این میان، ایالات ‌متحده آمریکا طی سال گذشته میلادی با بودجه‌ای معادل 7/528 میلیارد دلار، 46 درصد از هزینه‌های تعیین‌شده برای اسلحه و جنگ‌افزار را از آن خود کرده است.
مرکز بین‌المللی پژوهش‌های صلح‌آمیز است استکهلم در این گزارش،‌ افزایش هزینه‌های‌ نظامی در ایالات‌ متحده آمریکا طی سال گذشته ‌میلادی با بودجه‌ای معادل ‌7/528 میلیارد دلار، 46 درصد از هزینه‌های تعیین‌شده برای اسلحه و جنگ‌افزار را از آن خود کرده است.
مرکز بین‌المللی پژوهش‌های صلح‌آمیز استکهلم در این گزارش، افزایش هزینه‌های‌ نظامی در ایالات‌ متحده آمریکا را ناشی از مبالغ افزوده‌ای می‌داند که این کشور برای عملیات و سیاست‌های مربوط به آنچه «مبارزه جهانی علیه تروریسم» نامیده می‌شود، تعیین کرده است.
پس از آمریکا، انگلستان، فرانسه، چین و ژاپن قرار می‌گیرند که هرکدام چهار تا پنج درصد از هزینه‌های کل خرید جنگ‌افزار و اسلحه در جهان طی سال گذشته میلادی را به خود اختصاص داده‌اند.
در این بین، 83 درصد از کل هزینه‌های تعیین‌شده برای خرید جنگ‌افزار در سطح جهان به 15‌ کشور نخست خریدار اسلحه در جهان تعلق دارد.
بنابراین گزارش سالانه، منطقه اروپای ‌شرقی بالاترین میزان افزایش هزینه ‌نظامی در سال 2006‌ را به صورت سالانه ثبت کرده و افزایشی 12‌ درصدی را در این زمینه تجربه کرده است. در مقابل اما این هزینه‌ها در اروپای غربی و آمریکای مرکزی رو به کاهش است.
اما بالاترین میزان افزایش خرید اسلحه طی 10 سال گذشته (2006- 1997) در نقطه‌ای دیگر از جهان یعنی آسیای مرکزی بوده است؛ یعنی چیزی بیش از 73‌ درصد بر بودجه‌های ‌نظامی کشورهای این حوزه افزوده شده است. با این حال و بنابر گزارش این مرکز بین‌المللی، «چندان نمی‌توان به این برآورد اعتماد کامل کرد» زیرا برخی از کشورها شاخص‌هایی ناقص را ارائه داده‌اند.
جمهوری آذربایجان و بلاروس یا روسیه سفید دو کشوری هستند که در سال 2006 میلادی به ترتیب بودجه‌های نظامی خود را 82 و 56 درصد افزایش داده‌اند. هزینه‌های روسیه نیز در این زمینه پس از سه کشور انگلستان، فرانسه و آلمان قرار می‌گیرد و طی سال گذشته 12 درصد و در سال 2005، 19 درصد افزایش یافته است. مرکز بین‌المللی پژوهش‌های صلح‌آمیز استکهلم در بخش دیگری از گزارش سالانه خود آورده است: از زمان آغاز تمایل به افزایش بودجه نظامی روسیه در سال 1998، این هزینه‌ها 155 درصد افزایش یافته است؛ با این حال، تغییرات ایجاد شده در سیستم بودجه‌گذاری روسیه، ارزیابی دقیق در این زمینه را با مشکل مواجه می‌سازد.
چین دیگر کشور بزرگ آسیایی، هزینه‌های نظامی خود را به سرعت افزایش داده؛ به طوری که طی سال گذشته برای نخستین بار از میزان بودجه همسایه پیشرفت خود یعنی ژاپن فراتر رفت. با تمام این تفاصیل و طبق آنچه در این گزارش آمده است، کشور چین «الگویی نیست که شکوفایی اقتصادی و دیگر عوامل و مؤلفه‌ها باعث افزایش فراوان هزینه‌های دفاعی در آن شود.»
این مرکز بین‌المللی در ادامه آورده است: به نظر نمی‌رسد که بودجه‌ها و هزینه‌های تعیین‌شده برای خرید جنگ‌افزارها و اسلحه در سطح جهان به سرعت و به طوری که کشورها هزینه‌های اجتماعی را بر هزینه‌های نظامی برتری دهند، کاهش یابد. در ادامه گزارش سالانه یاد شده آمده است: مادامی که کشوری که بیشترین هزینه‌های نظامی در جهان به آن تعلق دارد یعنی ایالات ‌متحده آمریکا مشغول و درگیر جنگ در عراق است. «به نظر نمی‌رسد که تمایل به افزایش هزینه‌های نظامی رو به کاهش گذارد.»
در سوی دیگر این معادله یعنی در بخش فروش جنگ‌افزار، طی سال 2005، فروش اسلحه از سوی صد شرکت جهانی تولید و ساخت جنگ‌افزار در جهان، سه درصد یعنی مبلغی معادل 290 میلیارد دلار افزایش یافته است. براساس این گزارش، شرکت‌های آمریکایی و اروپای غربی بیشتر از دیگر کشورها، بر بازار فروش اسلحه جهان سیطره داشته‌اند و همین شرکت‌ها به تنهایی در سال 2005- که آخرین سالی است که این مرکز از آن اطلاعات دارد- 92 درصد از بازار فروش جنگ‌افزار را در قبضه خود دارند. مرکز بین‌المللی پژوهش‌های صلح‌آمیز استکهلم در پایان آورده است: سیاست‌های آمریکا پس از 11 سپتامبر 2001 دو تاثیر بر ساخت و تولید اسلحه در این کشور بر جای گذاشته است: افزایش تقاضای وزارت دفاع به دلیل درگیری‌ها و جنگ در افغانستان و عراق و دیگری افزایش صادرات اسلحه به کشورهای مختلف جهان.