از 13 شهریور تا 24 اسفند

مصطفی ایزدی

تحلیل آنچه روز سه‌شنبه سیزدهم شهریور سال جاری در مجلس خبرگان رهبری رخ داد و از بین دو چهره سیاسی مذهبی کشور، آقای هاشمی رفسنجانی به ریاست مجلس مذکور برگزیده شد، چندان که باید آسان نیست. دشواری تحلیل آن رویداد، یکی به وضع گذشته مجلس خبرگان و یکی هم به آینده آن مربوط مـی‌شـود. گـذشته یک دست، آرام و بعضا محرمانه و آیـنـده پـرتـحـرک، مـراقب و احتمالا گزارش دهنده به مـلـت، عـلـی‌الاصـول تـصـویـری از گـذشـته و تصوری نسبت به آینده است، اما سوای این تصویر و تصور.

انــتــخـــابـــات درونـــی آخــریــن اجــلاس مـجـلــس خبرگان پیام‌های متعددی داشت. یکی از این پیام‌ها: انتخاب نشدن فردی است که می‌پنداشت برخوردها و تـصـمـیـمــات او عـمــومــا وفــق اســلام و مــورد قـبـول مسلمین است، بنابراین با قدرت تمام عملکرد خویش را بــه ویــژه در مــوضــوع رد صـلاحـیـت‌هـا مـی‌سـتـود، چنانکه گویی همه علمای حوزه و جوامع مذهبی او را تأیید می‌کنند.

بـا تـوجـه بـه اشـکـالاتـی کـه در رسـانه‌های جناح راست به تفکرات و عملکرد هاشمی رفسنجانی وارد مــی‌شــد و مـعـمــولا ایـنـگــونــه رســانــه‌هــا مــورد تـوجـه چـهـره‌هـایـی اسـت که قریب به اتفاق اعضای مجلس خبرگان را تشکیل می‌دهند، نمی‌توان فرض کر دکه آقایان عضو این مجلس انتقادی به منتخب خود نداشته و نـدارند. از طرفی میزان حمله‌ای کـه چند روز پیش از اجلاس اخیر ‌مــجــلـــس خــبـــرگـــان بـــه هـــاشــمــی رفـسـنـجـــــانـــــی ـ بــــه خــصــــوص در روزنـامه کیهان ـ شد و نقطه تمرکز ایـــن حــمـــلات فـــاصــلـــه انــداخـتــن دیدگاه‌های وی با اندیشه‌های امام خـمـیـنــی بـود. در هـیـچ مـقـطـعـی بـه احمد جنتی نشده بود چرا که سب هــــاشــمــــی نـــه مـــدعـــی‌الــعــمـــوم را بـر‌مـی‌انگیخت و نه آن را تضعیف نـظـام اسـلامـی می‌پنداشتند، اما چه بـسـیـار انتقاد علیه شورای نگهبان و عملکرد دبیر آن، شکایت‌ها و محاکمات و مجازات‌ها در پی داشت. در ایـن شـرایـط گـزیـنـش هـاشـمـی رفسنجانی و رد کردن احـمـد جـنـتـی نـشـان از این داشت که اعضای مجلس خبرگان رهبری، انتقاداتی را که به جنتی دارند بسیار بیش‌تر از انتقادهایی است که به هاشمی دارند. احتمال داده مـی‌شـود کـه ایـن انـتخاب نه براساس این بود که کــدام قــوی‌تــر و کــدام سـیــاسـی‌تـر هـسـتـنــد بـلـکـه بـر پـایـه ایـن بـود کـه عملکرد کدام یک از دو کاندیداها در طول بیست و چند سال گذشته بـهـتـر بـوده و از نـظـر اقـبـال عمومی کـــدام یـــک در جـــامــعــه مـقـبــول‌تــر هـسـتـند لذا آنها با انتخاب هاشمی رفـسـنـجـانی به دیگر نامزد ریاست مـجـلـس هـشـدار دادنـد کـه بـاید در شیوه خود تجدید نظر نماید. شاید پـس از ایـن هـمـه تـبـلیغات تخریبی گـسـترده آشکار و نهان که در چند سـال اخـیـر عـلـیـه هـاشـمی رفسنجانی به ویژه در میان متدینین و چهره‌های بلند پایه مذهبی می‌شد مخالفان او را بـه ایـن باور رسانده بود که وی آخرین روزهای عمر سیاسی و مسئولیتی خود را می‌گذراند و به میدان آوردن چهره‌ای از میان ‌منتقدان او و هواداران دولت نـهـم، جایگاه شیخوخیت ریاست مجلس خبرگان را نیز از آن خود می‌کنند.

‌طرح تبلیغاتی و احیانا عملیاتی جـمــــع‌آوری کــتــــاب خـــاطـــرات ســـال 63 هـــاشــمـــی‌ رفسنجانی و زیر سوال بردن نقل‌قول‌های گذشته وی از امــام خـمـیـنــی و نـقــد تـنــد پــاره‌ای از سـخـنـان او در نـمـاز جـمـعـه تـهـران، آغـاز شـکـسـتـن چـهـره‌ای بـود که می‌تواند جلوی یک‌سری تندروی‌ها را در ارکان نظام بـگـیـرد. ایـن شـیـوه شـروع تـخـریـب مـخـالـفـان، سـابـقـه طولا‌نی دارد و تاریخ 28 ساله جمهوری اسلامی ایران نشان می‌دهد که برای از صحنه بیرون کردن کسانی که تـنــدروهــا دل‌ خــوشــی از آنــان نــدارنــد، ابـتـدا بـه‌طـور مـحـتـرمـانـه و به ‌عنوان این‌که فلان شخص فرد بسیار خوبی است و جزو استوانه‌های نظام است، تعارفاتی مـی‌کنند و سپس در پوشش این الفاظ، تیشه به ریشه فرد مورد نظر می‌زنند تا روزی که ساقط شود.

رفتاری که در بعضی از روزنامه‌های مهم جناح راسـت و بـه تـبـع آن، جـرایـد دنـبـالـه‌رو آن‌هـا در مـورد خاتمی، کروبی و هاشمی‌رفسنجانی و پیش از آن در مورد بزرگان دیگر در پیش گرفته شد، قصد و غرضی جز حذف آنان از موقعیت اثرگذار خود و جلوگیری از حضور آنان در مناصب حکومتی نبوده و نیست، اما انتخابات مجلس خبرگان رهبری تا حدود زیادی مانع از رسـیـــدن آنــان بــه اغــراض بـلـنــدمــدت خــود شــد و انتخابات مجلس هشتم در اسفند 86 نیز پروژه آنان را در حـــذف هــمــیــشــگــی اصــلاح‌طـلـبــان بــه شـکـســت می‌کشاند.