کارشناسان ارزیابی کردند
نتایج سفر احمدینژاد به بغداد
کامبیز سلطانین: محمود احمدینژاد بهعنوان نخستین رییسجمهوری ایران طی سه دهه گذشته، صبح روز گذشته برای دیداری دو روزه وارد بغداد شد و در قصر «الرائاسه» مورد استقبال رسمی همتای عراقیاش قرار گرفت. در تصاویری که تلویزیون عراق از مراسم ورود احمدینژاد پخش کرد. هوشیار زیباری، وزیر امور خارجه عراق به وی خوشامد گفت و سپس کاروان حامل هیات ایرانی از فرودگاه بهسمت دفتر ریاست جمهوری عراق به حرکت درآمدند.
احمدینژاد در این سفر به دعوت رییسجمهوری عراق، جلال طالبانی صورت گرفتهاست، قرار است با مقامات ارشد عراقی از جمله رییسجمهوری، نخستوزیر، نوریالمالکی، رییس مجلس و نیز برخی علمای عراقی دیدار و گفتوگو کند.
رییسجمهوری را در این سفر هیاتی مرکب از وزیران امور خارجه، اقتصاد و دارایی، نیرو، راه و ترابری و شماری از مشاوران همراهی میکنند.
در این سفر همچنین قرار است موافقتنامههایی بین دو کشور در زمینههای بانکی، بیمه و برق به امضای مقامات دو کشور برسد.
احمدینژاد صبح روز گذشته در فرودگاه تهران پیش از عزیمت به بغداد در تشریح اهداف این سفر با تاکید بر اینکه «این سفر در جهت تقویت تحکیم روابط بین دو کشور ایران و عراق و تقویت صلح و برادری در بین ملتهای منطقه است»، گفت: «باور من این است که این سفر به نفع همه کسانی است که به ایجاد صلح و امنیت در عراق و منطقه میاندیشند و این سفر مورد استقبال آنهاست.»
وی همچنین اظهار امیدواری کرد که این سفر آغازگر فصل جدیدی بین دو کشور و منطقه و گام بلندی در جهت تقویت روابط بین دو کشور ایران و عراق باشد.
پیش از این نیز سفیر ایران در عراق، حسن کاظمیقمی با تاکید بر جنبههای اقتصادی این سفر گفتهبود: «با توجه به تاکید رییسجمهوری به همبستگیهای امنیتی و اقتصادی کشورهای منطقه، بنابراین ورود وی به بغداد این پیام را دارد که عراق میتواند نقش موثری در امنیت و اقتصاد منطقه داشتهباشد.»
بهگفته این مقام ارشد، امروز دولتمردان عراق از حضور شرکتهای ایرانی در بخشهای اقتصادی اسقبال میکنند و با توجه به این نیاز، شرکتهای ایرانی میتوانند نقش موثری در بازارهای عراق ایفا کنند.
چند روز پیش از این قائممقام وزارت امور خارجه، علیرضا شیخعطار اعلام کرد تهران قصد دارد وامی یک میلیارد دلاری در اختیار دولت عراق قرار دهد. بهگفته شیخعطار این وام قرار است برای پیاده کردن طرحهایی مورد استفاده قرار گیرد که پیمانکاران، تجهیزات و کالاهای ایرانی در اجرای آنها سهیماند. وی در این زمینه حتی از طرحهایی در بخشهای صنایع نساجی، کشاورزی، ساختمانسازی و تولیدات خوراکی سخن گفت. بهنظر میرسد تهران قصد دارد دولت عراق را در بازسازی این کشور و اجرای طرحهای زیربنایی از جمله راهاندازی شبکههای برقرسانی، یاری رساند. این نتیجهگیری هنگامی قوت میگیرد که بدانیم با حضور احمدینژاد در عراق، قرار است احداث نیروگاهی در نجف و نیروگاه دیگری در کربلا، آغاز شود و مقامات تهران آنچنانکه پیش از این گفتهاند در نظر دارند پنج نیروگاه برق در عراق بسازند. در این میان، شماری از کارشناسان، معتقدند تهران میخواهد این پیام را به واشنگتن بدهد که جمهوری اسلامی یک قدرت منطقهای است و در مسایل عراق نقش مهمی را ایفا میکند بنابراین نمیتوان نقش تهران را در معادلات منطقهای و بهویژه در عراق نادیدهگرفت.
علی بیگدلی، استاد روابط بینالملل دانشگاه شهید بهشتی میگوید: «سفر احمدینژاد به بغداد یک سفر نمادین و سمبلیک و نشاندهنده نفوذ و قدرت تهران در عراق است اما حسنه شدن روابط تهران با بغداد نه با این سفر بلکه به سادگی امکانپذیر نیست. ایران با عراق بر سر معاهده 1975 الجزایر اختلافات اساسی دارد. کما این که حین مذاکرات اخیر هیاتهای ایرانی و عراقی در این مورد دیدیم که رییس هیات عراقی نغمه تجدیدنظر در این معاهده را مطرح میکند. بنابراین میزان موفقیت این سفر در حال حاضر خیلی مشخص نیست گرچه این سفر فینفسه و صرفنظر از حواشی آن میتواند مهم تلقی شود.»
بیگدلی در خصوص تاثیرات این سفر بر روابط تهران - واشنگتن نیز میگوید: «سفر احمدینژاد به عراق در روابط ایران - آمریکا تاثیر خاصی نخواهد گذاشت از سویی دیگر با اینکه برخی از مقامات رسمی دولت عراق از سفر احمدینژاد به این کشور استقبال کردهاند و به اصطلاح آغوش بازکردهاند؛ معدودی دیگر از این مقامات، استقبال چندانی از این سفر نداشتهاند.» بیگدلی در همین خصوص به فضای سیاسی داخلی ایران نیز اشاره میکند و میگوید: «ممکن است در حاشیه این سفر گفتوگوهای غیررسمی در مورد روابط تهران - واشنگتن صورت پذیرد اما تبعات چشمگیری بر روابط دو کشور نخواهد داشت. از سوی دیگر بعید بهنظر میرسد در شخص رییسجمهوری نیز چنین تمایلی وجود داشتهباشد، زیرا روابط با آمریکا ممکن است در داخل کشور به برخی از چالشهای داخلی وی دامن بزند.»
صادق زیباکلام (استاد علوم سیاسی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران) نیز بر این باور است که سفر رییسجمهوری به عراق در روابط تهران - واشنگتن تاثیری نخواهد داشت.
زیباکلام میگوید: «اختلافات ایران و ایالاتمتحده آمریکا، ریشهدارتر از آن است که با یک سفر احمدینژاد به عراق حل شود، زیرا دیوار بیاعتمادی که طی حدود سه دهه میان این دو کشور بهوجود آمده، محکمتر از آن است که با یک سفر فرو ریزد. تهران با ادعاهای واشنگتن در زمینه مسایل بنیادینی همچون مسایل هستهای و حمایت از گروههای تندرو مواجه است.»
زیباکلام در عین حال بر این باور است که «سفر احمدینژاد به عراق در چشمانداز روابط میان تهران - بغداد تاثیرات مثبتی بهدنبال خواهد داشت.»
وی میگوید: «این سفر قطعا در گسترده روابط تهران - بغداد تاثیرات مثبتی خواهد گذاشت. احمدینژاد و هیات همراه او در این سفر باشماری از وزرا و مسوولان ارشد اقتصادی و تجاری دیدار و گفتوگو خواهند داشت. علاوهبر آن، تداوم اینگونه سفرها میتواند در آینده، فضای مناسبی برای اختلافات موجود در روابط تهران و بغداد ایجاد کند که مهم است. زیرا ایران در مورد برخی مسایل همچون فعالیت برخی گروههای رادیکال عراقی با عراق دچار اختلاف دیدگاه است که تداوم این سفرها میتواند، فضای حل این اختلافات را ایجاد کنند.»
برخی از کارشناسان مسایل خاورمیانه بر این باورند که سفر احمدینژاد به عراق بیارتباط با قدرت گرفتن اکثریت شیعه در عراق و بهویژه دولت بغداد نیست. این گروه از کارشناسان به این گزینه استناد میکنند که در شرایط فعلی کمتر کشور عربی است که مقامات آن به عراق سفر کنند؛ در حالی که آنها همزبان و همنژاد مردم عراق هستند بنابراین سفر رئیسجمهوری ایران به عراق در شرایط فعلی میتواند در چارچوب تقویت دولت شیعی عراق تحلیل شود.
این در حالی است که بیگدلی نظر متفاوتی را ابراز میکند. وی میگوید: «با این که حدود 60درصد مردم عراق شیعه هستند اما تهران بر همه آنها نفوذ ندارد. زیرا عربیت نزد گروهی از مردم عراق بر اسلامیت آنها مقدم است و بیش از آن که تعهدات اسلامی دغدغهساز باشد؛ تعهدات عربی در افکار آنها در اولویت قرار دارد. کما این که مشاهده میکنیم؛ علی دباغ، نوریالمالکی و یا هوشیار زیباری (که هر سه آنها مذهب شیعه دارند) نیز در همه موارد به نفع تهران سخن نمیگویند بلکه براساس منافع ملی کشور متبوع خود و همچنین اولویت مساله عربیت رفتارشان را با تهران تنظیم میکنند.» زیباکلام برخلاف بیگدلی معتقد است: «یکی از اهداف تهران از سفر احمدینژاد تقویت دولت شیعه این کشور است.»، زیباکلام میگوید: «تهران تلاش میکند تا دولتمردان عراق بیش از آنچه که در حال حاضر وجود دارد به واشنگتن تمایل نشان ندهند و به روابط حسنه خود با تهران ادامه دهند.»
دیدگاه کارشناسان در ارزیابی انگیزهها و نتایج سفر احمدینژاد به عراق، متنوع است اما برای دستیابی به تحلیلی روشن و واقعبینانه باید به انتظار دستاوردهای ملموس و محتوای قراردادهای منعقده نشست.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
