مشارکت مردم؛ تغییر ترکیب خبرگان

* در صورت پیروزی در انتخابات،‌ چه برنامه‌هایی برای حضورتان در مجلس خبرگان آتی دارید؟
** انتخابات مجلس خبرگان مطابق قانون اساسی برگزار می‌شود. همین قانون هم برای مجالس مختلف اعم از مجلس شورای اسلامی و مجلس خبرگان رهبری، وظایفی تعریف شده است پس مجلس خبرگان آتی پس از تشکیل باشد به همین وظایف عمل کند. در این چارچوب تعریف شده قانونی نمی‌توان برنامه‌ای مجزا داشت. همه انتخاب شوندگان باید در همین چارچوب عمل کننند. مطابق قانون اساسی هم وظیفه خبرگان است که رهبر را تعیین کنند و عملکرد‌های آن را تایید کنند. تعیین رهبری هم باید بر اساس شرایط مندرج در قانون باشد. یعنی کسی را تعیین کنند که اعم از احکام و موضوعات فقهی یا مسائل سیاسی و اجتماعی باشد و مقبولیت عامه هم داشته باشد. خلاصه و به طور کلی باید بگویم که اعضای خبرگان باید دائم عملکرد رهبری را تایید کنند.
* نظارت بر عملکرد رهبری هم یکی از وظایف مجلس خبرگان است. به نظر شما مجالس خبرگان رهبری طی دوره‌های گذشته چقدر در تحقق این وظیفه خود کوشا و موفق بوده‌اند؟
** مساله نظارت بر عملکرد رهبری، بیش از هرچیز بستگی به ترکیب مجلس خبرگان دارد. مثل مجلس شورای اسلامی که تحرکات آن در هر دوره بستگی به تفکر کسانی دارد که در آن وارد می‌شوند. پس باید دید که در هر دوره از مجلس خبرگان چه افرادی با چه تفکراتی راه یافته‌اند که مشخص شود چقدر در بعد نظارتی عمل کرده‌اند. به نظر من اگر در دور آتی نیز ترکیب مثل گذشته باشد که مساله نظارت همچنان مثل قبل باقی خواهد ماند. ولی اگر در این ترکیب تغییراتی حاصل شود، در بینش،‌ رفتار عملکرد مجلس خبرگان هم مطئمنا تغییراتی حاصل خواهد شد.
* این تغییرات در چه قالبی شکل خواهد گرفت؟
** مثلا این تغییرات ممکن است منجر به تغییر آیین نامه داخلی مجلس خبرگان شود. چون تدوین،‌تصویب و اجرای این آیین نامه بر عهده خود اعضای مجلس خبرگان است. مطئمنا حضور افراد جدید با تفکرات جدید در مجلس خبرگان منجر به شکل‌گیری آیین نامه جدید هم خواهد شد.
* منظورتان از اینکه گفتند«اگر ترکیب مجلس خبرگان آتی، ‌مثل گذشته باشد، عملکردها هم همان طور خواهد بود» چیست؟ آیا نقدی بر عملکرد گذشته مجلس خبرگان دارید؟
** بله به نظر من عملکردهای مجلس خبرگان باید به گونه‌ای باشد که برای همه محسوس و ملموس باشد. ببینید در حال حاضر عملکرد مجلس شورای اسلامی برای عموم مردم ملموس است. چون هرکاری که می‌کنند،‌ هرچه که مصوب می‌کنند و می‌گویند به اطلاع مردم می‌رسد و نتایج آن بر زندگی مردم مشخص است. اما متاسفانه جایگاه مجلس خبرگان آن طور که باید برای مردم جا نیفتاده است و حرکات و عملکر‌دهای آن برای مردم ملموس نیست. فکر می‌کنم باید جلسات مجلس خبرگان بیشتر شود و بیش از بیش موضوعات و محور‌های آن انعکاس یابد. مجلس خبرگان باید در مسایل کلان کشور اظهارنظر کند تا به واسطه آن به عموم مردم معرفی شود. در حال حاضر پرقدرت‌ترین و عالی‌ترین مجلس بر اساس و در چارچوب قانون اساسی، مجلس خبرگان است که اگر فعال‌تر شود، اثرات عملکردی آن محسوس‌تر خواهد شد. ولی متاسفانه حتی جایگاه آن هم هنوز برای عموم مردم تفهیم نشده است. جا افتادن این مجلس در اذهان عموم هم با حرف نیست،‌با عمل است. باید مجلس خبرگان متناسب با جایگاه رفیعی که در قانون دارد و عظمت والایی که این قانون برای آن متصور شده است، فعال‌تر شود.
* پیشنهاد شما برای فعال‌تر شدن مجلس خبرگان چیست؟
** من که فعلا کاندیدا هستم نه عضو. پس جایگاهی هم در این مجلس ندارم که بخواهم برای فعال‌تر شدنش پیشنهادی داشته باشم.
* در حال حاضر بر اساس آیین‌نامه داخلی مجلس خبرگان، این مجلس حداقل سالی یک جلسه عمومی باید برگزار کند که تقریبا سالانه دو جلسه از این دست دارد. به نظر شما افزایش جلسات علنی مجلس خبرگان می‌تواند نمودی از فعال‌تر شدن آن باشد؟
** بله این می‌تواند یکی از وجهه‌های فعال‌تر شدن مجلس خبرگان باشد. به نظر من مجلس خبرگان حداقل ماهی یک جلسه علنی را باید داشته باشد. البته اگر بیشتر از این هم باشد بهتر است. مثلا ماهی دو جلسه،‌ اعضای مجلس باید در این جلسات به مسائل کلان کشور بپردازند و در رابطه با آن حرف بزنند و تبادل نظر کنند.
* یک نکته مبهم از عملکرد مجلس خبرگان، ‌مصوبات و تصمیم‌های آن است. شما می‌دانید که این تصمیمات و مصوبات به کجا می‌انجامد و چرا هیچ اطلاع رسانی از آن نمی‌شود؟
** تمامی آنچه که پرسیدید تابع مجموعه‌ای است که به مجلس خبرگان راه یافته یا راه می‌یابند. علنی بودن یا نبودن جلسات، منتشر شدن یا نشدن مصوبات آنها، همگی به ترکیب اعضای مجلس خبرگان برمی‌گردد. باید ببینیم در این دور شورای نگهبان چه کسانی را تایید صلاحیت می‌کند و چه کسانی به عضویت مجلس خبرگان درمی‌آیند و تصمیم آنها برای برگزاری علنی و انتشار مذاکرات چیست آن موقع می‌توان راجع به این مسائل حرف زد. الان هرچه بگوییم لغو است.
* منظورتان از اینکه گفتید« علنی بودن و انتشار مذاکرات به ترکیب اعضای مجلس خبرگان مربوط است» چه بود؟
آیا اینکه تاکنون محتوای مذاکرات، تصمیمات و مصوبات این مجلس منعکس نشده به علت تمایل اعضای گذشته مجلس خبرگان در مسکوت گذاشتن این موارد بوده است؟
** ظاهرا که این جور است. به نظر می‌رسد که اعضای گذشته و کنونی میلی به علنی شدن این مذاکرات نداشته‌اند. چون تاکنون که جلسات چندانی نداشته‌اند و فقط هم راجع به یکسری مسائل محدود مثل پرونده‌ هسته‌ای اظهار نظر کرده‌اند. انعکاس مذاکرات و مصوبات کاملا بستگی به سیاست‌های داخلی خود اعضای خبرگان دارد که اگر مصلحت بدانند آن را علنی می‌کنند. انشاا... مردم به صحنه بیایند و با رای خود نشان دهند که می‌خواهند بیشتر از مجلس خبرگان عملکرد آن بدانند.
* دامنه اختیارات رهبری بسیار وسیع است. از تعیین سیاست‌های کلی نظام تا نظارت بر حسن اجرای آن، تعیین رئیس قوه قضائیه رئیس سازمان صدا و سیما و فرماندهان نظامی و... به نظر شما دامنه نظارت مجلس خبرگان بر عملکرد رهبری هم به وسعت دامنه اختیارات ایشان هست؟
** این چیزی است که خود اعضای خبرگان باید قضاوت کنند و بگویند که دامنه نظارتشان به این وسعت بوده است یا نه،‌اعضای خبرگان حتی بر عملکرد شورای نگهبان هم باید نظارت کنند. ولی این شورای نگهبان است که با نحوه احراز صلاحیتش ترکیب اقلیت و اکثریت مجلس خبرگان را تعیین می‌کند که بخواهند چنین نظارتی داشته باشند یا نه.
* نگفتند که این نظارت از نظر شما چطور بوده و در نظر دارید که در صورت حضور در مجلس خبرگان چطور باشد؟
** این موضوع قابل بحث است. در آینده می‌توان در مجلس خبرگان در مورد این موضوع بحث کرد. حرف زدن از الان لغو است و اثر خارجی ندارد. خود اعضای مجلس خبرگان باید نظر دهند و تصمیم بگیرند تا حالت اجرایی داشته باشد و جنبه عملیاتی بیابد. هر حرفی خارج از دامنه عضویت در خبرگان بی‌اثر است.
* به ترکیب اقلیت و اکثریت در مجلس خبرگان اشاره کردید. به نظر شما در حال حاضر ترکیب اعضای این مجلس چگونه است؟
** در حال حاضر ترکیب مجلس خبرگان تقریبا یکدست است همه کسانی که در این مجلس حضور دارند، از یک جناح هستند،‌نه از دو جناح در تمامی دوره‌های گذشته هم همین طور بوده .
* فکر می‌کنید در دور آتی تغییری در این ترکیب ایجاد شود و اقلیت و اکثریت در آن شکل بگیرد؟
** این موضوع بستگی به حضور مردم دارد. مثل انتخابات شوراهای شهر و روستا در دور گذشته که عدم حضور مردم منجر به تغییر ترکیب شد، ولی در مورد انتخابات ریاست جمهوری خاتمی، حضور مردم، ترکیب را عوض کرد. به طور کلی انتخابات،جاها عوض می‌کند و این بستگی به میزان حضور مردم دارد. در مورد انتخابات خبرگان فکر می‌کنم هرچه حضور مردم بیشتر باشد، اقلیت بیشتر تشکل می‌یابند نه اینکه اقلیت به اکثریت بدل شود، ولی ممکن است همچون مجلس شورای اسلامی، بتوانند یک فراکسیون تشکیل دهند و در قالب فراکسیون اقلیت خبرگان فعالیت متشکل‌تری بیابند.
* فکر ‌می‌کنید در حال حاضر زمینه‌های حضور حداکثری مردم فراهم است؟
** نسبتا خوب است. فضای خوبی است. چیزی که مردم را ناراحت کند تا در صحنه حضور نیابند،‌تاکنون اتفاق نیفتاده البته اگر رادیو و تلویزیون هم خوب عمل کنند و مردم را برای حضور بیشتر تشویق کنند. بهتر است و مطئمنا مردم بیشتر حضور خواهند یافت. البته سیاست‌ها و برخوردهای خارجی در فضای خارج از مرزها هم در حضور مردم موثر خواهد بود.
* منظورتان است که فشار‌های خارجی به حضور بیشتر مردم در صحنه منجر می‌شود؟
** نه صرفا فشار‌های خارجی، ببینید،‌در حال حاضر شکست‌های آمریکا در سیاست‌های خارجی‌اش،‌بیشتر مردم را سرذوق و شوق می‌‌آورد. الحمدالله بوش اخیر شکست بدی خورده است و این سبب می‌شود که مردم ذوق و شوق بیشتری به نظام بیابند و در انتخابات شرکت کنند .
* حضور کاندیداهای اقلیت و اطلاح‌طلب را در این دوره از انتخابات چطور ارزیابی می‌کنید؟ که حضورشان چندان پررنگ نبوده؟
** به نظر من حضور نسبتا خوبی برای ثبت‌نام داشتند. باید منتظر نتایج احراز صلاحیت‌ها بود. همه در حال حاضر منتظرند ببینند که چه میزان از کاندیداهای این جناح تایید صلاحیت می‌شوند.
* پیش‌بینی‌تان از عملکرد شورای نگهبان در روند احراز صلاحیت‌ها در این دوره از انتخابات مجلس خبرگان چیست؟
** عملکرد شورای نگهبان قابل پیش‌بینی نیست. چون این مساله به مسائل داخلی این شورا برمی‌گردد و اطلاعات کافی از نحوه انجام آن در دست نیست. تحقیقات آنها در زمینه‌های مختلفی است. چه از نظر علمی و چه از نظر سیاسی، ‌صلاحیت‌ها را بررسی می‌کنند. ابزارهای مختلفی هم دارند، چه از طریق آزمون کتبی یا شفاهی و چه از طریق پرس و جو...
* شما شیوه بررسی صلاحیت‌ها بر اساس روش‌های موجود در شورای نگهبان را قبول دارید؟
** فعلا که این شیوه احراز صلاحیت قانونی است و بر اساس آیین‌نامه داخلی مجلس خبرگان، شورای نگهبان نهاد نظارتی بر انتخابات خبرگان است. اصلاح روند کنونی هم تنها با اصلاح قانون امکان پذیر است. یعنی اگر اعضای مجلس خبرگان، آیین نامه‌شان را اصلاح کنند، روند کنونی قابل اصلاح است. در حال حاضر همه باید تابع قانون باشند. نمی‌توان به نظر‌های شخصی برای اصلاح این روند کاری کرد، فقط خود مجلس خبرگان می‌تواند در این زمینه گام بردارد.
* فضای رقابتی دراین دور از انتخابات را چگونه می‌بینید؟
** بازهم رقابت بین همان دو گروه موسوم به چپ و راست است. یعنی یک طرف اصلاح‌طلبان هستند و طرف دیگر اصولگرایان که به آنها بنیادگرا هم می‌گویند و البته اگر اصلاح‌طلبان مجال حضور بیابند و البته فقط بخشی از اصلاح‌طلبان.
* منظورتان از بخشی اصلاح‌طلبان چه بود؟
** منظور احزابی مثل اعتماد ملی و مجمعین است که از حضور در عرصه انتخابات قهر نکرده‌اند و هنوز حضور دارند.
* آیا قهر بخش دیگر اصلاح‌طلبان مشکلی را حل خواهد کرد؟
** نه،‌اصلا فقط راه را برای رقیب باز می‌کند. تجربه ثابت کرده است که هر بار قهری در عرصه سیاسی رخ داده،‌گروه قهر کننده ضرر کرده است. نه آن گروهی که در عرصه مانده و مقاومت کرده
* وضعیت در اردوگاه جناح مقابل را چگونه می بینید؟
** اوضاع ‌آنها خیلی خوب است،‌ بسیار با شور و نشاط و قدرت وارد عرصه کاندیداتوری شده‌اند. در‌صد پیروزی آنها هم در شرایطی فعلی بیشتر است. مگر آنکه مردم حضور گسترده‌ای در انتخابات داشته باشند. معادلات آنها را به هم بریزند. مثل دور اول ریاست جمهوری آقای خاتمی،‌خدا هم در قرآن گفته است که در هیچ قومی تغییری پیش نمی آید، مگر آنکه آن قوم خواستار آن تغییر شوند. پس دست خدا و عموم مردم است. اگر جماعت تصمیمی بگیرند، محقق می‌شود و کسی نمی‌تواند جلویش را بگیرد. مثل راه افتادن یک موج بزرگ که کسی جلوگیرش نیست. البته مردم ایران نماد سیاسی رشید و فهیمی هستند که در جامعه نقش دارند و عملکردشان به هیچ سازمانی بستگی و ربط ندارد.
* گروه دیگری تحت عنوان « نخبگان حوزه دانشگاه قم» نیز در این دور از انتخابات اعلام موجودیت کرده‌اند که موسوم به حامیان آیت الله مصباح یزدی هستند. به نظر شما حضور این گروه در *انتخابات آتی چه اثراتی خواهد داشت؟
** حضور آنها در عرصه انتخابات آتی یک باب جدید است که باز شده. به قول معروف یک راه سومی است که با وجود آمده حضورشان هم به نظر من اشکالی ندارد. مهم انتخاب نهایی مردم است فکر می‌کنم هرچه حضور گروه‌ها بیشتر باشد،‌برای انتخابات آینده بهتر است.
* پس ابراز نگرانی‌هایی که از روی کارآمدن این جریان می‌شودچه؟ شما چنین نگرانی ندارید؟
** طبیعی است که در انتخابات هر گروهی نسبت به گروه دیگر اظهار نظر و نگرانی کند. این طبیعت انتخابات است که هرکس نگران رقیبش باشد. به نظر من این نگرانی‌هایی هم که تاکنون نسبت به روی کارآمدن این جریان ابراز شده است، در همین راستا قابل ارزیابی و بررسی است.
* شما این طیف جدید را جدار از جناح اصولگرایان می‌دانید یا اینکه شاخه‌ای از همان‌ها هستند؟
** مثل گروه‌های اصلاح‌طلب که به همه آنها اصلاح‌طلب گفته می‌شود،‌ولی تفاوت‌هایی باهم دارند و هریک مشی خاص خود را دارند، در جناح اصولگرا هم همین طور است.آنها هم در ظاهر یکی هستند، ولی هریک ساز خود را می‌زند. به طور کلی به نظر می‌رسد که خط این گروه جدید نخبگان حوزه و دانشگاه قم با دیگر گروه‌های اصولگرا یکی است و نهایتا با هم هماهنگ هستند.
* یکی از موضوعات و دغدغه‌ها پیش از هر انتخاباتی، احتمال تخریب کاندیداهاست به نظر شما این دغدغه در مورد انتخابات آتی هم وجود دارد؟
** متاسفانه این دغدغه یک مساله رایج است. علی‌رغم اینکه رهبر مکررا در مقاطع مختلف تاکید کرده‌اند که تخریب چهره‌ها و شرعا حرام است،‌ ولی تاکنون اقدام جدی‌ای در این زمینه صورت نگرفته،‌مسوولان قوه قضائیه و دیگر آقایان باید تصمیم جدی برای تصویب یک قانون در جهت مقابله با آنها بگیرند. اگر به حرف‌های مقام معظم رهبری عمل شود، می‌توان امیدوار بود که در انتخابات آتی دیگر شاهد اینگونه تخریب‌ها نباشیم. اگر کسی از این صحبت‌ها تخلف کرد،‌ باید تعقیب شود. اینکه هرکسی هرچه می‌خواهد بگوید و یا بنویسد، جو را آلوده می‌کند. ذهن مردم هم مشوش می‌شود. اثرات بد و نکبت این کارها فقط محدومد به انتخابات نیست. بعد از آن هم اثرات مخربش می‌ماند و اذهان عمومی را مشوش می‌کند و همه را به هم بدبین و بدگمان می‌کنند، اینگونه سوءظن‌ها به صورت یک بیماری مزمن اجتماعی درمی‌آید که به ضرر همه است کل نظام هم متضرر می‌شود و پایه‌هایش سست می‌گردد. اینکه کل آنچه که از ان زمان انقلاب تاکنون بوده است را زیر سوال ببریم،‌کاردرستی نیست. مطئمنا انتقادات و اشکالاتی به همه دوره‌ها وارد است ولی نباید به گونه‌ای مطرح شود که به اختلال در نظام بینجامد.
* ارزیابی شما از برخوردهای که تاکنون با این تخریب‌ها شده است،‌چیست؟
** به نظر من این برخوردها و مقابله‌ها تاکنون جدی نبوده است با وجود تاکیدات رهبری باید یک فکر جدی‌ای در این زمینه بشود و از تکرار روند تخریب‌ها جلوگیری شود.
* برخورد با این تخلفات وظیفه کیست؟
** برخورد با تخریب چهره‌ها و کاندیداها یک نهی از منکر است که عقلا و شرعا و چه از نظر سیاسی حرام است. کلیه دستگاه‌های اطلاعاتی و قضایی باید جلوی این کار را بگیرند. یک دستگاه به تنهایی از عهده مقابله با این تخریب برنمی‌آید و مخالفت یک جناج هم راه به جایی نمی‌برد. کلیه دستگاه‌ها و جناح‌ها برای مقابله به این اقدام ناشایسته باید با هم همکاری کنند.