تغییر تاکتیکی غرب در مسأله هسته‌ای ایران

* جناب آقای محمدی! دو گروه در کشور ما در مقابل اروپا و آمریکا مواضع مختلف اتخاذ می‌کنند، ‌گرچه این دو گروه در اصل موضوع؛ یعنی حق مسلم ایرانیان در دستیابی به انرژی هسته‌ای صلح‌آمیز، متفق‌القول هستند. ارزیابی شما از این دو دیدگاه چیست؟
** ما باید بین تاکتیکهایی که برخی مسئولان و صاحبنظران در موضع‌گیری خود نسبت به آمریکا ـ که خصومت دیرینه آن بر ما آشکار است ـ می‌گیرند تفاوت قایل شویم. به نظر من، ‌ما در این موضوع که آمریکا در هر موقعیتی از خصومت علیه ایران دریغ نخواهد کرد، مشترک هستیم اما اینکه برای کاهش تهدیدها و به حداقل رساندن ضریب تهدید امنیت ملی چه روشهایی را باید پیگیری کنیم جای بحث وجود دارد.
به نظر می‌رسد برخی دیدگاه‌های مبتنی بر شعارهای اصیل انقلاب به دستگاه دیپلماسی ما که باید گفتمان نرمتری داشته باشد، کمک می‌کند تا آنها با تاکتیک و تدبیر بیشتری حرکت کنند. بنابراین من، نظر هر دو گروه را تأیید می‌کنم، مشروط بر اینکه دست‌اندرکاران بتوانند از موضع‌گیری‌های مختلف بهره لازم را ببرند.
* به نظر شما بهترین حرکتی که در شرایط حاضر و پس از ارایه بسته اروپا می‌توان انجام داد، ‌چیست؟
** همان طور که می‌دانید حدود یک ماه تا اجلاس سران کشور‌های صنعتی در سن پترزبورگ باقی مانده و اگر پیشنهاد‌های اروپا امنیت و حق قانونی ما را تأمین کند و مسئولان به ادامه مذاکره مایل باشند، ‌شرایط تغییر خواهد کرد. اما به هر حال بر اساس آنچه منابع غیررسمی از مفاد پیشنهاد اروپا مطرح کرده‌اند، به نظر می‌رسد که ما هم پیشنهاد آنها را رد نکرده‌ایم و در حال بررسی هستیم باید اینها را اقدامات مثبت تلقی کرد. طبیعی است که در بررسی‌های خود ما مکلف به پذیرش آنچه اروپایی‌ها به عنوان مشوق مطرح کرده‌اند، نیستیم ما بسته پیشنهادی آنها را بر اساس قوانین ان‌پی‌تی و حقوق قانونی خود بررسی می‌کنیم.
* برخی حرکت اروپا را عقب‌نشینی می‌دانند. با توجه به گزارشهای پیشین آژانس و دخالت شورای امنیت در مراحل گذشته شما نیز این را یک عقب‌نشینی می‌دانید؟
** استراتژی که اروپا و آمریکا در خصوص پرونده هسته‌ای ایران در پیش گرفته‌اند، یک استراتژی مرحله به مرحله است که اگر در هر مرحله به توفیق رسیدند حرکت خود را ادامه می‌دهند و اگر با شکست مواجه شدند، راهکار بعدی را اجرا می‌کنند. لذا باید حرکتهای مثبت و منفی آنها را به توفیق یا عدم توفیقشان در مراحل مختلف مشروط دانست.
بنابراین پیشنهاد اخیر را هم نباید دارای تفاوت زیادی با گذشته ارزیابی کرد، ‌جز این که مقاومت و ایستادگی ایران‌، غرب را به این واداشته که یک فرصت تازه برای بازبینی رفتار خودشان و مواضع ما ایجاد کنند، لذا موقعیت کنونی را باید یک فرصت برای دو طرف دانست که هم آنها در رفتار سیاسی خود تجدیدنظر کرده و به طور موقت دست از تهدید برداشته‌اند و از سویی هم به لحاظ روان‌شناسی دیپلماتیک، ‌ما را در شرایطی که استقلال رأی داشته باشیم،‌ قرار بدهند که تحت تاثیر فشار و تهدید،‌ تصمیم نگیریم.
* آیا آنها به دنبال فرصت برای ایجاد اجماع علیه ایران نیستند؟
** بله، غرب می‌خواهد توپ را در زمین ما بیندازد. در غیر این صورت،‌ آنها می‌توانستند ابتدا بر اساس معاهده ان‌پی‌تی و حقوق ما برای برخورداری از انرژی صلح‌آمیز هسته‌ای ابتدا حق ایران را به رسمیت بشناسند، آنگاه پیشنهاد مذاکره داده و دعوت ایران را برای مشارکت در ساخت راکتورهای هسته‌ای و غنی‌سازی کنسرسیومی بپذیرند. لذا به نظر می‌رسد که گام جدید اروپایی‌ها نیز یک تاکتیک است تا آنها به جامعه جهانی اعلام کنند ما همه پیشنهاد‌های مفید و راه‌های مسالمت‌آمیز را به ایران پیشنهاد داده‌ایم، ‌اما این ایران است که پاسخی به این موضوع نمی‌دهد.
* این که ایران نیز بسته پیشنهاد‌ی خود را به اروپا ارایه دهد، چطور می‌بینید؟
** البته اطلاع دقیقی از پیشنهاد ایران ندارم، اما این حرکت می‌تواند یک پاسخ و ابتکار عمل جدید در حوزه‌های دیگر مثل حوزه امنیت،‌ سیاست و اقتصاد باشد.
ما نباید تمام توجه و تمرکز روابط خارجی خود را به مساله هسته‌ای معطوف کنیم اگرچه این امر برای ما یک مساله مهم است اما یک موضوع مهم نیز در پرتو دیگر موضوعات کشورها قابل حل و فصل است.
مسایلی مانند اقتصاد، ‌امنیت و همکاری منطقه‌ای که امروزه آمریکایی‌ها بیشتر از ما نیاز به همکاری دارند.
اکنون آنها در حوزه جهان اسلام با چالشها و مشکلاتی مواجه شده‌اند که برای برون‌رفت از این چالشها بهترین راه ایجاد فضای مسالمت‌آمیز با کشورهای بزرگ منطقه به خصوص ایران است.