بهره‌گیری حداکثری از ظرفیت‌ها

* با توجه به اینکه واپسین روزهای سال ۸۴ را سپری می‌کنیم، به عنوان اولین سئوال بفرمائید مهمترین دستاوردها و چالش‌های سیاست خارجی ما در سال گذشته چه بود؟
** سال ۸۴ سال پرمشغله‌ای برای سیاست خارجی ما بود. هم به جهت فعالیت‌هایی که جمهوری اسلامی ‌ایران برای توسعه روابط خارجی و تأمین منافع ملی داشت و هم به جهت تحولاتی که در منطقه بخصوص در کشورهای همسایه با آن مواجه بودیم. در سطح بین‌المللی هم تحولاتی وجود داشت که قطعا بر سیاست‌ها و منافع ما تأثیرگذار بود. البته رایزنی‌های گسترده‌ای در رابطه با موضوع هسته‌ای هم داشتیم که در فرصت مناسب به آن خواهیم پرداخت.
در صحنه اجرایی سیاست خارجی، ما سیاست تنش‌زدایی را با رویکردی جدید حول محور تعامل سازنده شکل دادیم. تعامل سازنده در سیاست خارجی یک مرحله پیشرفته‌تر از سیاست تنش‌زدایی می‌باشد که نیازمند پویایی، تاثیرگذاری و جهت‌دار بودن بر اساس شناخت دقیق معادلات سیاسی است. سیاست جدید این فرصت را به ما می‌دهد که در صحنه روابط بین‌الملل در جایگاه مدعی قرار بگیریم. یعنی ما وضعیتی که به شکل عکس‌العملی تنها به پاسخ اتهامات مطرح شده علیه جمهوری اسلامی ‌ایران منجر می‌شد را به یک تعامل فعال و سازنده با کشورها تغییر دادیم.
طبیعی است که در این سیاست ارتباط خود را با کشورها بخصوص کشورهای منطقه افزایش و در صحنه و مجامع بین‌المللی حضور فعال و سازنده‌ای نشان دادیم. با توجه به اهمیت روابط با کشورهای همسایه براساس سیاست تعامل سازنده تلاش سیاسی ما کاهش واگرایی و گسترش همگرایی بود. زیرا ما با کشورهای همسایه دارای منافع مشترک هستیم و طبیعتا تهدیدات مشترک هم داریم که در سایه تعامل سازنده می‌توانیم بر آنها فائق شویم.
تحولات عراق باعث شد که با برنامه‌ریزی و ارتباط با گروههای مختلف عراق برای سپردن سرنوشت عراق به دست ملت مظلوم آن کشور بتوانیم نقش داشته باشیم. نهایتا بسیار خوشحالیم که ملت عراق در یک انتخابات فراگیر و سالم توانستند دولت خود را تعیین کنند.
با توجه به حضور بیگانگان در عراق و مسائل امنیتی که حضور بیگانه در این شرایط بوجود می‌آورد ما ناگزیریم با گروههای مختلف عراقی ارتباط خوبی داشته باشیم تا جلوی توسعه بحرانها را بگیریم. بحران عراق می‌توانست تأثیر زیادی بر امنیت ملی کشور ما داشته باشد که خوشبختانه با تدابیری که اندیشیده شد توانستیم جلو سرایت بحران را به کشورمان بگیریم و علاوه بر آن توانستیم حضور سازنده و مؤثری در عراق داشته باشیم و مردم عراق و مجامع بین‌المللی حضور سازنده ایران را در عراق بخوبی حس می‌کنند.
در افغانستان با توجه به اینکه هنوز بحرانهای این کشور حل نشده و آمریکا یکی از بازیگران نفوذی در این کشور است، توانستیم تعامل سازنده‌ای را با افغانی‌ها داشته باشیم و زیان‌های ناشی از مسائلی چون مواد مخدر و وجود برخی از عناصر طالبان را به حداقل کاهش دهیم. ضمن اینکه جمهوری اسلامی ‌ایران نقش بسیار سازنده‌ای را در بازسازی افغانستان ایفا کرد و در زمینه‌های متفاوت حضور مؤثری داشتیم؛ چرا که آبادی افغانستان به عنوان یک کشور دوست و برادر برای نجات مردم افغانستان از رنج و فشارهای ناشی از وجود طالبان را از جمله وظایف خود می‌دانستیم.
در منطقه خلیج فارس با توجه به موقعیت استراتژیک و وجود ذخایر و منابع انرژی با اتخاذ سیاست تعامل سازنده و فعال خود تلاش کردیم تا اختلافات خود را با کشورهای حاشیه خلیج فارس به حداقل کاهش دهیم. حضور فعال خود را در منطقه بالا ببریم و در پروژه‌های مختلف اقتصادی منطقه مشارکت بالایی داشته باشیم و علایق خود را نسبت به توسعه روابط و مناسبات با کشورهای منطقه نشان دهیم. خوشبختانه امروز یکی از بهترین سطح روابط را با کشورهای منطقه حوزه خلیج فارس داریم.
در حوزه بین‌المللی هم ورود آمریکا به حلقه دوم امنیت منطقه‌ای روسیه یعنی هند را داشتیم. سفر بوش به هند در حقیقت اعلام رویکرد جدید این کشور به آسیای غربی بود که در راستای فشار بر روسیه و چین و جهان اسلام شکل گرفته است. تلاش ما این است که در ارتباط نزدیک با کشورهای بزرگ بتوانیم آثار و تبعات بحرانهای ناشی از سیاست آمریکا بر کشورمان را به حداقل برسانیم. طبیعتا حضور و دخالت آمریکا در ارتباطات بین کشورهای بزرگ هنوز ادامه دارد و جمهوری اسلامی ‌سیاست‌های خود را بصورت فعال همچنان حفظ می‌کند.
یکی از مسائل مهمی‌ که در سال ۸۴ داشتیم مساله فلسطین بود که حماس موفق شد در انتخاباتی بسیار باشکوه و سالم با رأی قاطع مردم انتخاب شود.
این پیروزی ثابت کرد که مقاومت ملت فلسطین مشروع است و دیدگاه جمهوری اسلامی ‌ایران در حمایت از ملت مظلوم فلسطین نگاهی منطقی، مشروع و صحیح است. ما در آینده هم در سیاست خارجی خود همچنان بر حمایت از ملت مظلوم فلسطین پافشاری خواهیم کرد.
* جنابعالی صورت‌بندی مشخصی را از سیاست خارجی جمهوری اسلامی ‌ایران ارائه فرمودید. به نظر شما مهمترین موانع توسعه روابط خارجی ما با توجه به تلاش گسترده آمریکا برای به انزوا کشاندن ایران در صحنه بین‌المللی کدام است؟
** شاید بزرگترین مانع تلاش‌ها و سنگ‌اندازی‌های آمریکا و صهیونیست باشد. آمریکا و رژیم صهیونیستی برای پیگیری منافع خود در خاورمیانه و خلیج فارس به هر اقدامی ‌دست می‌زنند.
منطقه خلیج فارس به دلیل موقعیت ممتاز ژئوپلیتیک و وجود ذخایر و منابع سرشار انرژی در دیرباز محل رقابت قدرتها بوده بنابراین ایجاد تفرقه میان مسلمانان، ایجاد بحران‌های مصنوعی و راه‌اندازی تبلیغات مسموم میان کشورهای مسلمان از جمله ابزارهایی است که آمریکا و رژیم صهیونیستی از آن استفاده می‌کنند. آمریکا به خاطر دستیابی به منابع ارزشمند انرژی در خلیج فارس سعی کرده حضور خود را در منطقه حتی با روشهای خشونت‌آمیز و نظامی ‌دنبال کند. لذا ما در آینده همچنان با این چالش مواجه هستیم و سعی می‌کنیم سیاست‌های مناسب فعال خود را اتخاذ کنیم.
البته آمریکا در مجامع بین‌المللی هم بر علیه جمهوری اسلامی ‌ایران اقدامات دنباله‌داری را پیگیری می‌کند و سیاست‌های خصمانه آمریکا علیه ایران ادامه دارد. ما کشوری هستیم که منافع و مصالح ملی را با اقتدار پیگیری خواهیم کرد و آنچه که در دل ملت عزیزمان است را در مجامع بین‌المللی مطرح و طبیعی است که چالشی با مجامع جهانی، آمریکا و رژیم صهیونیستی داشته باشیم.
امروز دنیا عرصه رقابت است. ما در عرصه اقتصادی با یک صحنه فعالی برای رقابت در زمینه‌های متفاوت مواجهیم و از تمام توان خود برای حضور هرچه بیشتر و فعال تر در صحنه اقتصادی و بازرگانی بین‌المللی استفاده خواهیم کرد. یک چالش عمده ما چالش فرهنگی است. متأسفانه استکبار سعی می‌کند از ابزار فرهنگی برای مقابله با عقاید مترقی اسلامی ‌استفاده کند. ما در سال ۸۴ فعالیت فرهنگی استکبار را علیه اعتقادات و نوامیس اسلامی ‌شاهد بودیم.
نشر کاریکاتورهایی که علیه پیامبر مکرم اسلام صورت گرفته و یا بودجه‌ای که آمریکا علیه ایران برای راه‌اندازی رسانه‌های مختلف برای مقابله با جمهوری اسلامی ‌اختصاص داده هم از جمله فعالیت‌هایی است که آمریکا دنبال می‌کند.
طبعاً جهان اسلام عکس‌العمل مناسب را نشان داد و در آینده هم در صورت تکرار رفتار مشابه واکنش مناسب مسلمانان را شاهد خواهیم بود.
این هم به عنوان یکی از چالش‌هایی است که تفکر استکباری با تفکر مترقی اسلامی ‌دارد.
* این روزها اوج تحرکات دیپلماتیک را در منطقه شاهد هستیم. سفر نمایندگان دستگاه دیپلماسی کشورمان به کشورهای منطقه و جهان از یک طرف و سفرهای رایس و بوش از سوی دیگر حاکی از اهتمام طرفین به تعمیق مناسبات با کشورهای تأثیرگذار جامعه بین‌الملل یا به تعبیری «یارگیری دیپلماتیک» است. شما هم اخیراً سفری به کشورهای حوزه خلیج فارس داشتید. ارزیابی شما از تحرکات دیپلماتیک چیست؟
** ما در ادامه سیاست تعامل فعال و سازنده‌ای که دنبال می‌کنیم، سعی کردیم ارتباط خود را با کشورهای منطقه خلیج فارس و کشورهای مسلمان و همسایه توسعه دهیم و ارتباطات خودمان را هرچه فعال‌تر و شفاف تر کنیم.
سفری که جناب آقای دکتر احمدی‌نژاد ریاست جمهور به کویت داشتند که همزمان با آغاز به کار دولت جدید در کویت بود نشان دهنده اهتمام ایشان به توسعه روابط با کشورهای حوزه خلیج فارس است. در همین ارتباط ریاست محترم جمهور از سران کشورهای منطقه برای دیدار از جمهوری اسلامی ‌ایران دعوت کردند.
سفر بنده هم در همین راستا بود یعنی تسلیم پیام دعوت به سران کشورها و دوم پیگیری موضوعات موردنظر دوجانبه. ما روابط اقتصادی خوبی با این کشورها داریم و زمینه‌های بسیار خوبی برای توسعه روابط وجود دارد. در زمینه‌های نفت و گاز و انرژی پتانسیل‌های خوبی برای گسترش روابط در ابعاد اقتصادی وجود دارد. در زمینه تجارت هم طرفین علاقمند به توسعه روابط هستند. کمیته‌هایی در همین راستا تعریف کردیم که در قالب کمیسیون‌های مشترک میان طرفین فعالیت می‌کنند.
از سوی دیگر با توجه به علاقه‌ای که مردم کشورهای حاشیه جنوبی خلیج فارس به دیدار از جمهوری اسلامی ‌دارند باعث شد تا ما تسهیلاتی را برای صدور ویزا به این عزیزان فراهم کنیم. در ارتباط با فعالیت‌های فرهنگی هم همکاری‌های دوجانبه خوبی میان ما و کشورهای منطقه وجود دارد. در سفرم به این کشورها تلاش کردم تا پیام توسعه روابط را کاملاً منتقل کنم.
* رایس در سفری به کشورهای حاشیه جنوبی خلیج فارس بحث آلودگی زیست محیطی منطقه را به دلیل وجود نیروگاه اتمی‌ بوشهر مطرح کرد و این مسأله موجب دغدغه و نگرانی کشورهای منطقه شد. جمهوری اسلامی ‌ایران برای رفع نگرانی کشورهای منطقه چه تدبیری اندیشیده است؟
** در ماه‌های اخیر فعالیت گسترده‌ای از سوی آمریکا و غرب صورت گرفت تا افکار عمومی ‌را نسبت به استفاده صلح‌آمیز ایران از انرژی هسته‌ای مشوش کند. تبلیغات زیادی کردند که نیروگاه بوشهر موجب آلودگی منطقه می‌شود و خطرهای زیست محیطی دارد. در این سفر سعی شد با ملاقات‌ها و مصاحبه‌هایی که انجام دادیم دلایل لازم و کافی را برای رفع این اتهام ارائه دهیم که خوشبختانه مورد توجه آنها قرار گرفت.
* با آغاز به کار دولت نهم شاهد تغییر رویکردی در سیاست خارجی بودیم. آیا سیاست‌های تازه به معنی پایان عصر تنش‌زدایی دولت اصلاحات است؟
** استراتژی جمهوری اسلامی ‌ایران نسبت به قبل تغییر نکرده است. همان استراتژی همچنان ادامه دارد. منتها رویکردها متفاوت‌تر از گذشته شده است. ما از سیاست تنش‌زدایی عبور کردیم و الان در وضعیتی قرار داریم که تعامل فعال با دنیا داشته باشیم.
ما در جایگاهی هستیم که ضرورت نمی‌بینیم تنها پاسخگوی اتهامات دیگران باشیم. امروز نظام جمهوری اسلامی ‌ایران را در جایگاهی می‌بینیم که می‌توانیم با منطق، اقتدار و قدرت نیازهای خود را در صحنه بین‌الملل شناسایی و آنها را مطرح و خواستار رفع آنها شویم. امروز ما در مجامع بین‌المللی به صورت فعال از حقوق ملت خود دفاع می‌کنیم و در جاهایی که حقوق ما نادیده گرفته می‌شود با اقتدار آن را مطرح می‌کنیم و راه‌های مقابله یا مواجهه با مشکلات خود در عرصه بین‌المللی را ارائه و پیگیری می‌کنیم.
مثلا در مورد مسئله استفاده صلح‌آمیز جمهوری اسلامی ‌از انرژی هسته‌ای ما تعاملی که با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی‌ و کشورهای اروپایی و روسیه داریم نشان دهنده حضور فعال ما در این زمینه است که گفت‌وگوها را قطع نمی‌کنیم و با روش‌های دیپلماتیک مطالبات خود را در مذاکرات منطقی دنبال می‌کنیم. از طرف دیگر فعالیت‌های خود را مبتنی بر قوانین آژانس در چارچوب قوانین پذیرفته شده بین‌المللی ادامه می‌دهیم و تسلیم فشارها و جوسازی‌ها نمی‌شویم.
* منتقدان سیاست‌های جدید دستگاه دیپلماسی استدلال می‌کنند که ارائه برخی دیدگاه‌ها و پافشاری بدون انعطاف بر برخی مواضع نهایتاً به شرایطی منتهی می‌شود که ممکن است منافع و مصالح ملی ما را در مخاطره قرار دهد. آیا این دیدگاه را قبول دارید؟
** خیر. علتش این است که تقابل عمده ما با آمریکایی‌ها و صهیونیست‌ها است و این مسئله چیز جدیدی نیست. از ابتدای شروع انقلاب این تقابل وجود داشت و آنها هم از هیچ حرکتی علیه جمهوری اسلامی ‌ایران فروگذار نکردند و هرچه می‌توانستند علیه ما از همان ابتدا انجام دادند و هنوز هم اقدامات خصمانه آنها ادامه دارد. این که در آینده وضعیت به چه صورت در خواهد آمد، باید گفت ما خود را برای وضعیت‌های مختلف آماده کرده‌ایم. ملت ما عزم لازم را برای پشتیبانی از نظام دارند، مسئولان نظام و وزارت خارجه هم آمادگی و یکپارچگی لازم را برای مقابله با وضعیت‌های متفاوت دارند.
لذا من تصور نمی‌کنم امروز آمریکا تصمیمی‌ برای مقابله بیش از قبل بگیرد. منتها در صحنه سیاسی و در فضای تبلیغاتی فعالیت‌های تخریبی خود را دارند و نگرانی خاصی را برای آینده روابط و امنیت کشورمان نمی‌بینیم، به دلیل این که توان مقابله بالا و دفاع مشروع از منافع ملی خود را در سطح بالایی می‌بینیم. خوشبختانه در همه سطوح جمهوری اسلامی ‌در وضعیت مطلوبی قرار دارد. امروزه ما شاهد هستیم که مسئولان یکپارچه آماده دفاع از منافع و مصالح ملی هستند.
* در حال حاضر که این گفت‌وگو انجام می‌گیرد، شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی‌ همچنان موضوع ایران را در دستور کار دارد و در حال تصمیم‌گیری در خصوص فعالیت‌های صلح‌آمیز اتمی‌ ایران است. هرگونه تصمیمی ‌از سوی این نهاد می‌تواند بر منافع ملی و سرنوشت کشور به جهت قرار گرفتن در وضعیت تحریم‌های احتمالی تأثیر بسزایی داشته باشد. با توجه به این که تاکنون شورای حکام نتوانسته عملکرد مثبت و خوبی در زمینه فعالیت‌های هسته‌ای صلح‌آمیز ایران داشته باشد و با سیاسی کردن پرونده ایران تحت تأثیر آمریکا و لابی‌های صهیونیست است شرایط آینده را چگونه ترسیم می‌کنید؟
** همانطور که مطلع هستید در درون شورای حکام یک اتفاق نظر وجود ندارد. در حال حاضر اختلاف نظر میان اعضای شورای حکام باعث شده تا شورای حکام نتواند موضع پایدار مبتنی بر تحقیقات کارشناسی و فنی در خصوص پرونده هسته‌ای ایران داشته باشد. امروز اکثر اعضای آژانس و حتی خود آژانس معتقدند فعالیت‌های صلح‌آمیز ایران با توجه به انطباق آن با NPT، حق مشروع و مسلم ایران است و در این خصوص نباید مانع جمهوری اسلامی ‌ایران شد. بنابر این اگر بخواهند مانع ایران شوند ممکن است با وضعیت‌هایی مواجه شوند که کار را برای خودشان سخت تر کند.
مصالح بین‌المللی ایجاب می‌کند که آژانس و شورای حکام و سازمان ملل حق جمهوری اسلامی ‌ایران را بر انجام تحقیقات حفظ کنند و به رسمی ت بشناسند و مانع آن نشوند.
پیش‌بینی من این است که باتوجه به انسجام داخلی و اتحادی که در کشور میان نظام و مردم وجود دارد، عرصه بین‌المللی به خواست ملی ایران تمکین می‌کند و مانع ایجاد نمی‌کند. البته در ارتباط با تولید سوخت بحث مجزایی مطرح است و همانطور که مقامات نظام هم تأکید کردند ما می‌توانیم در این زمینه با همه کشورها مشارکت داشته باشیم. نهایتاً من فکر نمی‌کنم با وضعیت ناخوشایندی مواجه شویم.
طبیعی است که بایستی جلوی زیاده خواهی قدرت‌ها را بگیریم.
* طرح روسیه به عنوان راهکاری برای حل مناقشه اتمی‌ ایران مطرح شد. با گذشت چند ماه از ارائه این طرح و مذاکراتی که بین تهران و مسکو در این خصوص انجام گرفته است، روسیه برای ایران شروطی را تعیین کرد. ازجمله تعلیق کامل فعالیت‌های هسته‌ای و عدم مشارکت دانشمندان اتمی‌ در تولید سوخت هسته‌ای. در چند روز اخیر هم رسانه‌ها از طرح دقیقه ۹۰ روسیه خبر دادند. آیا طرح دقیقه ۹۰ در راستای طرح قبلی روسیه است و پرسش دیگر این که آیا ایران شروط روسیه را به طور کامل پذیرفته است؟
** ما با روسیه مذاکرات مفصلی را داشتیم. عمدتاً این مذاکرات مبتنی بر پایه‌گذاری یک همکاری علمی ‌و فنی برای تولید سوخت مشترک است. فکر می‌کنیم اگر این همکاری به صورت منطقی با حفظ منافع طرفین صورت بگیرد مقدار زیادی جلوی توهماتی که بلوک غرب به آن دامن می‌زند را می‌گیرد.
البته مسأله تحقیقات هسته‌ای کاملا مجزا است. ما اصرار داریم که تحقیقات خود را ادامه دهیم. انتظار ما از روسیه این است که با همکاری مشترک بتواند در شفاف سازی فعالیت‌های صلح‌آمیز اتمی‌ جمهوری اسلامی ‌کمک کند. این توقع، انتظار بجایی است. اگر فشارهایی مانع همکاری شود برای ما گلایه‌آمیز خواهد بود. ما مذاکراتمان را با روسیه ادامه می‌دهیم و امید داریم در آینده هم به نتایج مثبتی برسیم.
* روسیه از ابتدای مطرح شدن بحث فعالیت‌های هسته‌ای صلح‌آمیز ایران از مواضع نسبتاً ناپایداری برخوردار بوده است، در حالیکه وعده‌های زیادی در مذاکرات به ما می‌دهد اما در شورای حکام تحت فشار آمریکا موضع همسو با غرب را علیه جمهوری اسلامی ‌ایران اتخاذ می‌کند. موضع ما در قبال رفتار متفاوت روسیه چیست؟
** طبیعتاً ما براساس منافع ملی‌مان با روسیه مذاکره می‌کنیم. هر جا که منافع ملی ما تأمین شود، آن بخش را با علاقه دنبال می‌کنیم و بخشی که مانع تأمین منافع ملی ما نشود قطعاً پی نخواهیم گرفت. نگاه ما به روسیه مانند نگاه ما به اروپا است. سه کشور اروپایی و روسیه این توانمندی را دارند که اگر برای همکاری با ایران بکار گیرند ما تا حد تأمین منافع ملی امان از آنها استقبال می‌کنیم. در غیر اینصورت جمهور اسلامی ‌ایران این استعداد را دارد که فعالیت‌هایش را به تنهایی ادامه دهد.
* منطقه خلیج فارس به دلیل موقعیت ویژه استراتژیک و وجود ذخائر عظیم انرژی از دیرباز محل رقابت قدرتها بوده است. امروز نیز با وجود فشارهای فزاینده علیه جمهوری اسلامی ‌ایران تحریم نفی ایران می‌تواند بازار جهانی نفت را با چالش مواجه کند. یکی از وجوه بارز سیاست خارجی دولت نهم بهره‌گیری از فرصت‌های اقتصادی در دیپلماسی است. آقای احمدی‌نژاد در این خصوص بر پیوند بین روابط اقتصادی با مناسبات سیاسی تأکید داشتند. با توجه به گذشت شش ماه از عمر دولت جدید در این خصوص چقدر موفق بوده‌ایم؟
** از ابتدای فعالیت دولت احمدی‌نژاد این سیاست بصورت جدی مطرح و دنبال می‌شود که روابط خارجی اعم از اقتصادی ـ سیاسی و فرهنگی بصورت هماهنگ و متمرکز هدایت شود. به همین دلیل است که وزارت خارجه موظف است بیش از پیش این هماهنگی را انجام دهد و راهکارهای اجرای این استراتژی از سوی وزارت خارجه فراهم شده و جلسات منظمی ‌در این خصوص انجام می‌شود، ما در چارچوب هدایت روابط خارجی با کشورها برای استفاده از توانمندیها برای حفظ منافع خود در خارج از کشور روابط تجاری خود را با کشورهای مختلف توسعه دادیم، من معتقد نیستم که امروز دنیا به دنبال تحریم جمهوری اسلامی ‌ایران باشد.
به جز تحریم آمریکا در خصوص ارسال برخی اقلام و فشار به کشورها برای عدم مشارکت در زمینه ارسال بعضی تجهیزات به ایران اعمال می‌کند، بقیه کشورها چنین تمایلی ندارند. بنابراین تحریم نفتی بیش از اینکه به ما لطمه بزند به مصرف‌کنندگان این کالای استراتژیک لطمه می‌زند. امروز ارتباطات میان کشورها بسیار گسترده است و تصمیم تعداد انگشت‌شماری از کشورها برای تحریم یک کشور هم عملی نیست و هم کارساز نیست و بیشترین لطمه را شرکت‌های واردکننده نفت متحمل می‌شوند. به همین دلیل تا حالا این کار را نکردند و بعید می‌دانم چنین تحریمی ‌را علیه جمهوری ایران بتوانند اعمال کنند.
* بعنوان آخرین سئوال بفرمائید مهمترین و مؤثرترین پشتوانه سیاست خارجی در شرایط کنونی چیست؟
** من اولین پشتوانه را لطف خداوند می‌دانم که همیشه شامل حال ملت ما بوده و هست. تا زمانی که ما عنایت پروردگار را داشته باشیم هیچ مشکلی نداریم. پشتوانه دیگر ما مردم هستند. مردمی ‌که باعث می‌شود نمایندگان دستگاه دیپلماسی با دلگرمی‌در مجامع جهانی حاضر شوند و با اقتدار از منافع و مصالح ملی دفاع کنند. مردم ما همیشه در همه عرصه‌ها و زمینه‌ها حضور دارند و امروز شاهدیم که حمایت آنها از استفاده از انرژی صلح‌آمیز هسته‌ای بصورت یک خواست ملی درآمده و همه یکپارچه از این خواست ملی دفاع می‌کنند.
از سوی دیگر تدابیر ارزشمند و مدبرانه مقام معظم رهبری که همیشه راهگشای نمایندگان دستگاه دیپلماسی کشور بوده و هست از دیگر پشتوانه‌های سیاست خارجی کشور محسوب می‌شود. تدابیری که در جهت تقویت جایگاه بین‌المللی نظام و دفاع از آرمانهای نظام و حفظ مصالح و منافع ملی است.
خوشبختانه سیاست‌هایی که اتخاذ شده با حکمت و با حفظ مصالح برای عزت ملت و نظام است برای اینکه ما بتوانیم سیاست‌های نظام را بخوبی اجرا کنیم.