باید در تصمیم‌گیری‌ها متعادل‌تر ‌باشیم

حسن روحانی، نماینده مقام معظم رهبری در شورای عالی امنیت ملی تاکید کرد: ایران و غرب برای مساله هسته‌ای جمهوری اسلامی باید سر میز مذاکره بنشینند و با تعامل این مساله را حل کنند. رییس ‌مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام که در "‌دومین گردهمایی سراسری دبیران تشکیلات استانی حزب اعتدال و توسعه" سخن می‌گفت، با بیان این که هیمشه یک نگرانی عمده پشت ذهن ما نسبت به خارجی‌ها وجود دارد، به بحث تسخیر لانه جاسوسی اشاره کرد و گفت: در بحث لانه جاسوسی یک راه‌حل این بود که به مذاکره با طرفمان بپردازیم، در این مسأله احساسات را وارد کردیم و آن قدر قضیه را کش دادیم تا رسیدیم به مقطعی که حاضر شدیم بعد از تحمیل جنگ، با آمریکا بنشینیم، اما آن زمان دیگر دیر بود. وی هم‌چنین به قضیه گروگان‌گیری اشاره کرد و افزود: در آن قضیه نیز تا زمانی که عراق به ما حمله نکرده بود، هیچ‌کس جرات نمی‌کرد، به حل و فصل مساله بپردازد. اما پس از آن آمادگی پیدا کردیم، حتی این اواخر در این زمینه عجله هم کردیم و چون با زمان انتخابات آمریکا یکی شده بود، به سرعت آن را حل کردیم. روحانی ادامه داد: در زمان جنگ نیز زمانی که در موضع قدرت بودیم و خرمشهر را پس گرفته بودیم، باز هم نتوانستیم تصمیم بگیریم که هم زمان با دفاع مقدس با دشمن سرمیز مذاکره بنشینیم و بحث کنیم، این قضیه را عقب انداختیم تا به جایی رسیدیم که دیگر راهی جز قطعنامه و مذاکره برایمان باقی نمانده و آن زمان بود که مذاکره با عراق را انتخاب کردیم و البته آن هم خیلی دیر بود. روحانی در ادامه با اشاره به شرایط چالش برانگیز پس از جنگ تحمیلی گفت: عملکرد ما از ابتدای انقلاب تا امروز همیشه همراه با بدبینی فوق‌العاده شدید نسبت به قدرت‌های خارجی بوده است.
بدبینی‌ها به غرب نباید مانع تعامل با دنیا باشد
رییس ‌مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام، با اشاره به آن چه نگرانی همیشگی نسبت به سرمایه‌گذاری خارجی در کشور می‌نامید، خاطر نشان کرد: این قضیه همواره باعث شده همیشه با وسواس برخورد کنیم، اما این درحالیست که بعد از گذشت زمان در مقطعی احساس کردیم نیاز به سرمایه خارجی و کارشناسان بیرونی داریم؛ از این رو تا حدودی از خود نرمش نشان دادیم، اما هم چنان ته ذهنمان نگرانی وجود دارد و این درحالیست که در کشوری مثل مالزی با وجود سرمایه‌های زیاد خارجی، چنین چیزی وجود ندارد. البته نباید فراموش کرد که کشور ما در طول دهه‌های گذشته از سوی قدرت‌های خارجی اعم از شرقی و غربی صدمات زیادی دیده و برای استقلال خود بهای زیادی پرداخته است. دبیر سابق شورای عالی امنیت ملی ادامه داد: این درست است که ما نباید نسبت به خارجی‌ها خوش‌بین باشیم و حواسمان همواره باید به توطئه‌ها باشد، اما این بدبینی نباید آن قدر زیاد باشد که مانع هر‌گونه تعامل سازنده ما با دیگران و عاملی شود برای این که راه مناسب و کوتاه را تنها به خاطر نگرانی‌های بیش از حد برای دستیابی به اهدافمان از دست بدهیم.
بدبینی‌های عمیقی در پس ذهن داریم
دبیر سابق شورای عالی امنیت ملی دلیل تمام این قضایا را بدبینی‌های عمیق که به گفته وی در پس ذهن‌ها وجود دارد، عنوان کرد و گفت: ما همواره نمی‌خواهیم با خارجی‌ها به ویژه دشمن بنشینیم و همیشه احساس می‌کنیم اگر این کار بکنیم، سرمان کلاه رفته است، همان‌طور که شاهد بودیم برخی عزیران از تریبون‌های عمومی اعلام کردند که هر وقت ما با خارجی‌ها می‌نشینیم، سرمان کلاه می‌رود که البته من این قضیه را قبول ندارم و معتقدم این نگاه هم ناشی از بدبینی است که به آن دچار هستیم. دبیر سابق شورای عالی امنیت ملی گفت: ما همیشه می‌گوییم نباید به دشمن و افراد فریبکار نزدیک شویم البته این خوب است، به شرط آن که همیشه ادامه داشته باشد نه این که در مقاطعی این را بپذیریم. امروز زمان آن رسیده که یک مقدار در تصمیم‌گیری‌ها متعادل‌تر باشیم و با منطق بیشتر و با فاصله با احساسات پیش رویم، هم‌چنین در نظر بگیریم که دنیای امروز با دنیای ده سال پیش و زمان جنگ سرد متفاوت است. امروز شرایط جهانی به سرعت تغییر می‌کند؛ از این رو ما نمی‌توانیم فرمول‌های گذشته را ملاک قرار دهیم.
احزاب به فکر تصمیم‌سازی برای حکومت باشند
روحانی با تاکید بر این که در شرایط حساس امروز کشور، همه به ویژه احزاب سیاسی باید در زمینه کمک به کشور و نظام بیش از گذشته بکوشند، اظهار داشت: در دنیا معمولا حزبی که حاکم نیست به فکر کمک به حاکمان هم نیست، اما در جمهوری اسلامی ایران، نباید این گونه باشد و چه حزب حاکمی که در مصدر حکومت است و چه حزبی که حاکم نیست، باید کمک به نظام را وظیفه دینی، ملی و انقلابی خود بداند و در هر شرایطی به این امر بیاندیشند. وی با اشاره به آن چه شرایط سخت و پیچیده امروز کشورمان می‌‌نامید، ادامه داد: امروز احزاب ضمن این که باید به فکر پیشبرد اهداف حزبی خود باشند، باید به فکر کمک و تصمیم‌سازی درست برای نظام هم باشند. البته شاید درست نباشد که همه نظرات در رسانه‌های جمعی مطرح شود، اما احزاب می‌تواند از طریق مناسب، دیدگاه‌هایشان را به مسئولان مربوط برسانند.
باید با تدبیر به پیش رویم
رییس مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام، حساسیت این مقطع زمانی را از یک نگاه از حساسیت زمان جنگ تحمیلی بیشتر دانست و ادامه داد: امروز در شرایطی قرار داریم که در برابر یک هجمه عمومی هستیم و کشورهای مختلف به ویژه غربی‌ها دست به دست هم داده‌اند که به تدریج شرقی‌ها را کنار خود بکشند تا علیه جمهوری اسلامی به تصمیماتی برسند؛ از این رو امروز مهم است که با تدبیر و تامل راه را پیش رویم. روحانی در ادامه با اشاره به مساله هسته‌ای ایران اضافه کرد: تدبیر جمهوری اسلامی در این بود که در مساله هسته‌‌ای بتواند از راه‌هایی پیش رود که هزینه کمتری دارد، اما شرایط امروز روند را سخت‌تر کرده است. اگر چه مردم مسرور و خوشحال هستند که دانشمندان و جوانان غیور در سازمان انرژی اتمی، توانسته‌اند موفقیت‌های خوبی در زمینه فناوری هسته‌ای کسب کنند، اما باید به یاد داشت که این تلاش‌ها مربوط به آخرین سال‌های نخست‌وزیری مهندس میرحسین موسوی است و از آن زمان تلاش‌ها در آن زمینه آغاز شده بود و در همه دوران ریاست‌جمهوری آقای هاشمی رفسنجانی‌، همه چیزهایی را امروز داریم، آماده شده بود. سانترفیوژها و بخش لیزر و غنی‌سازی، همه در آن دوران شکل گرفت.
روحانی با اشاره به تلاش‌های دولت سیدمحمد خاتمی در این زمینه گفت: در آن دوران تلاش شد که این فناوری بومی و در داخل هم برای ساخت و تولید آن اقدام شود، که البته اقدامات گسترده‌ای در آن زمان صورت گرفت. نباید از یاد برد که از سال‌67 تا امروز در این مسیر حرکت‌های زیادی شده و به ویژه دولت هاشمی رفسنجانی و خاتمی زحمات زیادی را در این زمینه متحمل شدند، تا جایی که توانستیم در سال‌81 به فناوری غنی‌سازی دست یابیم‌. دبیر سابق شورای عالی امنیت ملی، با اشاره به این که در سال‌81 با تعدادی سانترفیوژ غنی‌سازی انجام دادیم، گفت: خاتمی در بیست‌ و دو بهمن سال‌81 دستیابی به این دستاورد را به عنوان پیروزی بزرگ ملت ایران عنوان کرد، البته در آن زمان اصفهان ناقص بود و اراک تازه شروع شده بود و در تولید کیک زرد، قدم‌های اولیه را برداشته بودیم که لازم بود کامل شود. وی با اشاره به آن چه سر و صداهای راه افتاده در دنیا علیه ایران در سال ‌81 می‌نامید افزود: پس از آن در سال82 بود که پرونده ایران به شورای حکام رفت و در آن مقطع بود که تبلیغات دورغین علیه ایران در جهان به راه افتاد. متاسفانه با این دورغ‌ها افکار‌عمومی مشوش شد تا رسیدیم به قطعنامه‌ شهریور سال ‌82 که این قطعنامه برای جمهوری اسلامی خوشایند نبود و ما را تا مرز فرستادن پرونده به شورای امنیت در اجلاس بعدی نزدیک کرد. روحانی با اشاره به تصمیمات حکیمانه‌ای که جمهوری اسلامی در این زمینه اتخاذ کرد، خاطر نشان کرد: البته این تصمیمات حکیمانه مربوط به کل نظام بود. ما در آن زمان تصمیم گرفتیم فعالیت نطنز را تعلیق کنیم، اما در کارهای دیگر را تکمیل کردیم. در نطنز به فناوری غنی‌سازی دست یافته بودیم و آژانس‌هم این را می‌دانست، اما در عین حال اراک و اصفهان و کیک زرد سه پروژه‌ای بودند که ناقص مانده بودند؛ لذا تعلیق آن پرونده را که کامل بود، پذیرفتیم، اما تعلیق سه پروژه‌ی ناقص را نپذیرفتیم. دبیر سابق شورای عالی امنیت ملی با اشاره به مذاکره‌ای ایران با اروپا پس از این مقطع گفت: برخی می‌گویند که با غربی‌ها نباید مذاکره کنیم و چشم‌ آبی‌ها همیشه ما را گول می‌زنند. این حرفها، سخنان واهی بیش نیست و متعلق به کسانی است که در این میدان نبودند چرا که اگر بودند، می‌‌دانستند ایرانی‌ها هوشمند و قادرند منافع‌شان را تامین کنند. چنانچه با اطلاع آژانس فرصتی آرام برای دانشمندان ما به وجود آمد تا بحث کیک زرد، اراک و به ویژه اصفهان را ادامه دهند. روحانی با اشاره به کامل شدن تقریبی فعالیت‌های اصفهان در فروردین سال83 گفت: در آن زمان مقداری کیک زرد را تزریق کردیم و توانستیم پس از مرحله‌ای فعالیتهای اصفهان را کامل کنیم. در مذاکرات پاریس‌ که تعلیق را پذیرفتیم مطرح کردیم که باید اصفهان تکمیل شود، لذا اصفهان را تکمیل کردیم و تا فوریه سال بعد حدودا اسفند83، اصفهان هم‌چنان کار می‌کرد.
رییس ‌مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام با اشاره به روی‌کار آمدن دولت جدید ادامه داد: در دولت جدید خیلی‌ها اصلا در این وادی‌ها نبودند و نمی‌دانند که چه گذشته است، ما با اروپا در مذاکرات به نقطه‌ای رسیدیم که اروپا فعالیت اصفهان و نطنز را پذیرفت. در فروردین سال‌84 خبرگزاری‌های خارجی اعلام کردند که ایران و اروپا سر‌500 سانترفیوژ به توافق رسیده‌اند که البته درست نبوده و‌ ‌غربی‌ها این حرف را به این معنی که آمادگی برای فعالیتها و مذاکرات بعدی را دارند، زده بودند. البته بسیاری از روزنامه‌ها در آن زمان به این قضیه حمله کردند و گفتند که چرا ما سر پانصد سانترفیوژ با غربی‌ها به توافق رسیده‌ایم. دبیر سابق شورای‌عالی امنیت ملی، با ابزار تاسف از این که اروپا با نزدیک شدن به انتخابات ریاست‌جمهوری نهم ایران عقب‌نشینی کرد، گفت: آنها در آن مقطع احتیاط را پیشه کردند و گفتند نمی‌دانیم در انتخابات ایران چه خواهد شد؛ لذا ناچاریم صبر کنیم تا دولت سرکار آید‌. اگر چنین نبود ما به توافق نهایی با آنها نزدیک شده بودیم. اما متاسفانه با روی کارآمدن دولت جدید تاکتیک‌ها در مساله هسته‌ای تغییر کرد و در برابر این تاکتیک‌ها که البته موفقیت‌هایی داشت، ناچار شدیم هزینه‌های زیادی بپردازیم.
روحانی با بیان این احتمال که در آینده صدور قعطنامه‌هایی در شورای امنیت علیه ایران را شاهد خواهیم بود، در عین حال از مطالب گفته شده دو نکته را به عنوان نتیجه‌گیری برشمرد و گفت: درست است که ما نباید به دیگران خوش‌بین‌ باشیم و همیشه باید نسبت به خارجی‌ها احتیاط کنیم، اما باید بدانیم دیگران به دنبال منافع خودشان هستند و نه منافع ما، هم‌چنین باید بدانیم راه مذاکره و تعامل بسته نیست و می‌شود با خارجی‌ها هم سر یک منفعت مشترک که قابل تعریف است، به توافق رسید. وی گفت: در دینای امروز نمی‌شود مطرح کرد که یک کشور به هیچ عنوان نیازی به بیرون ندارد. این امکان وجود ندارد که تعامل با بیرون را کنار بگذاریم و بگوییم در هیچ شرایطی با خارجی‌ها سر میز مذاکره نمی‌نشینیم، البته بهتر است که در مناسب‌ترین شرایط این کار را بکنیم‌. امروز پیش‌بینی می‌کنم که بر سر مساله هسته‌ای در نهایت غرب و ما باید سر میز مذاکره بنشینیم و با تعامل این مساله را حل کنیم.
روحانی با تاکید بر این که همواره باید راهی را انتخاب کنیم که هزینه کمتری برایمان داشته باشد، افزود: هنر این است که با هزینه کم‌روی پای خود بایستیم، وگرنه با هزینه بالا هر کاری را می‌توان کرد. می‌توان با هیچ‌کس ارتباطی نداشت اما این امر هزینه‌های بالایی را به ما تحمیل خواهد کرد. برخی فکر می‌کنند هدف ما تنها بقاست و تنها باید کاری کنیم که نظام ویران نشود، البته بقا هدف قطعی ماست‌، اما تنها هدف نیست؛ رشد، توسعه و تعالی نیز هدف والای ماست.
روحانی، در ادامه سخنرانی خود اظهار داشت‌: ما ایرانی می‌خواهیم که با رشد و توسعه و تعالی بماند و با دیگران بتواند رقابت کند، اگر نتوانیم از لحاظ رشد و توسعه پیش رویم اقتدار ما هم زیر سوال خواهد رفت. کشوری بدون رشد و توسعه به اقتدار نمی‌رسد. لذا به غیر از بقا به فکر دیگر مسائل هم بود، ما نمی‌توانیم با تعامل با بازیگران و حفظ اهداف و اصول به سمت اهدافمان حرکت کنیم، بدون تعامل، با تقابل هم این کار امکان‌پذیر است، اما قطعا هزینه‌های بالایی خواهد داشت. وی با تاکید بر کمک همه احزاب و گروه‌های سیاسی که با مسائل ملی آشنا هستند به نظام اظهار داشت: اما اگر به سمت نقد سازنده و در مقاطعی نقادهای غیرمستقیم برویم، می‌توان همواره به نظام جمهوری اسلامی کمک کرد.
تغییر آرایش سیاسی
رییس‌ مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام، در ادامه گردهمایی در جمع خبرنگاران به پرسش‌های آنها پاسخ گفت: وی درباره تغییر آرایش سیاسی در کشور گفت: آرایش سیاسی که امروز در حال شکل‌گیری است با آرایش‌سیاسی قبل از انتخابات نهم ریاست‌جمهوری بسیار متفاوت است. باگذشت زمان ممکن است مجددا تغییراتی در این آرایش هم به وجود آید، حتی در جناح‌های راست، چپ و سنتی‌، در آنها نیز شکاف و انشقاق و یا ائتلاف می‌بینیم و حتی ممکن است تغییرات دیگری را نیز شاهد باشیم.
تصمیم برای خبرگان زود است
روحانی درباره انتخابات مجلس خبرگان نیز گفت: ممکن است فهرست‌های مختلفی منتشر شود، چرا که قرار است این دو اتنخابات همزمان برگزار شود و این خود به‌خود باعث می‌شود که مشارکت و حساسیت مردم به ویژه بر روی انتخابات خبرگان بیشتر شود. دبیر سابق شورای عالی امنیت ملی در پاسخ به این سوال خبرنگاری که احتمال کاندیدا شدن وی را در انتخابات مجلس خبرگان جویا شده بود، با بیان این که برای صحبت در این زمینه زود است، افزود: هنوز هیچ تصمیمی در این زمینه نگرفته‌ام. معتقدم فرصت زیاد است.
رییس‌ مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام، با بیان این که ممکن است در انتخابات مجلس خبرگان فهرست‌هایی متفاوتی وجود داشته باشد گفت: ما نمی‌توانیم مانع هیچ لیستی باشیم، چرا که هر گروهی می‌تواند برای این انتخابات لیست ارائه دهد، اما مهم این است که مردم آگاهی لازم را پیدا کنند و در این انتخابات بتوانند بهترین‌ها را برگزینند. وی ادامه داد: چون این بار دو انتخابات خبرگان و شوراها با هم برگزار خواهند شد، فکر می‌کنیم که حضور مردم در این انتخابات پررنگ‌تر از گذشته خواهد بود.
شورای عالی امنیت ملی همیشه به روزنامه‌ها توصیه‌هایی دارد
روحانی در پاسخ به سوالی درباره‌ی اینکه بعضا مطرح می‌شود شورای عالی امنیت ملی بنا به مصوبه‌ای روزنامه‌نگاران را از پرداختن به برخی مباحث هسته‌ای منع کرده است، گفت: شورای عالی ا‌منیت ملی در گذشته نیز همواره توصیه‌هایی به مطبوعات داشت، اما ما در آن دوران همواره دنبال اقناع بودیم، بدین معنی که زمانی که یک مساله مهم رخ می‌داد مدیران مسوول روزنامه‌ها و سایر رسانه‌ها را دعوت و در آن باره بحث می‌کردیم، ما و آنها نظراتمان را ارائه می‌دادیم لذا در آن دوره می‌توان گفت که ما بیشتر به دنبال اقناع بودیم، از این رو در طول مدتی که در شورای عالی امنیت ملی فعالیت می‌کردم. با این که این اختیار را داشتیم که مثلا از یک روزنامه‌ شکایت کنیم و با شکایت ‌ما هم طبق قانون روزنامه‌ بسته می‌شد، هیچ‌ گاه این کار را نکردیم. شیوه ما این بود که ممکن است که شیوه‌ها در این زمان تغییر کرده باشد، به نظر بنده بهترین راه برای مطبوعات و رسانه‌ها اقناع است.
دلایل عدم اجماع در مسکو
دبیر سابق شورای عالی امنیت ملی همچنین درباره علت به نتیجه نرسیدن مذاکرات مسکو گفت: آمریکایی‌ها به هرحال قصد دارند خیلی سریع قدم‌ها را بردارند، اما منافع همه دنیا این اقتضاها را ندارد. آمریکایی‌ها می‌خواهند به سرعت یک قطعنامه را طبق فصل هفت تصویب کنند و اگر طبق این فصل، قطعنامه‌ای تصویب شود، اگر بلافاصله عمل نشود، شورای امنیت می‌تواند مجازات‌ها را مقرر کند. آمریکایی‌ها قصد دارند ما را خیلی سریع به این فصل هفت برسانند، لذا از آنجا که مشخص است همه کشورها با این قضیه موافق نیستند و منافع‌شان اقتضا نمی‌کند، این قضیه به نتیجه نرسید، از این رو این اجلاس نمی‌توانست موفق شود، اگر موفق می‌شد به این معنا بود که امریکایی‌ها سلطه‌شان را بر همه کشورهای دنیا به حد اعلا رسانده‌اند.