سه سازمان دیدهبان حقوق بشر، عفو بینالملل و مرکز مستندسازی حقوق بشر، در پاسخ به انتقادات فرماندار ماساچوست به خاتمی اعلام کردند که خاتمی در زمان ریاستجمهوری خود به صورت گستردهای برای آزادیهای سیاسی در کشور تلاش کرده است. خاتمی اولین مقام بلندپایه ایرانی است پس از انقلاب اسلامی پای خود را فراتر از سازمانملل متحد میگذارد و به شهرهای آمریکا برای ارائه نظراتش سفر میکند. دیپلماتهای ایرانی سالهاست که از محدودهای بین 5 تا چهل کیلومتری مقر سازمانملل نمیتوانند دور شوند. در واکنشی جداگانه، بوش روز شنبه در مصاحبهای با وال استریت ژورنال گفت که علاقهمند بوده است تا سخنان رئیسجمهوری سابق ایران را بشنود.
بوش تاکید کرد که مایل است تا سخنان خاتمی را بشنود. "من علاقهمند هستم تا در مورد دولت ایران چیزهایی یاد بگیرم، اینکه آنها چگونه فکر میکنند و اینکه افراد داخل حکومت ایران چگونه فکر میکنند." این درحالی است که علیرغم اصرار محمود احمدینژاد، بوش از پاسخدادن به نامه او خودداری کرده است و کاخ سفید اظهار داشته است به درخواست محمود احمدینژاد برای مناظره با بوش نیز پاسخی نخواهد داد. درخواست احمدینژاد برای مناظره با بوش نیز پاسخ نخواهد داد. درخواست محمود احمدینژاد در نوع خود اقدامی غیرمتعارف در عرف دیپلماتیک به شمار میرفت.
علاقه بوش به شنیدن صداهای ایرانی طی هفتههای گذشته افزایش یافته است. بوش چند هفته پیش با ولینصر استاد دانشگاه مونتری کالیفرنیا ملاقات کرد. در این جلسه پروفسور ولینصر که کتاب "احیای شیعه" وی طی ماههای گذشته با استقبال زیادی در محافل مختلف روبرو شده است، به سوالات رییسجمهوری آمریکا درخصوص شیعیان و سنیها پاسخ داد و توضیحاتی ارائه کرد. ولی نصر در برنامه تلویزیونی پربیننده "بین ماهر"، در پاسخ به سوال ولی که در جلسه با بوش چه اتفاقی افتاده است، گفت که بوش سوالات متعددی از وی پرسیده است.
علاقهمندی بوش به شنیدن سخنان محمدخاتمی پس از آن صورت میگیرد که نصر حدود یک ماه پیش روزنامه معتبر وال استریت ژورنال، با اختصاص مقاله صفحه اول خود به نصر دیدگاه او را در این زمینه مطرح کرده بود که آمریکا محور شیعی به محوریت ایران را به جای محور سنی به رسمیت بشناسند وگرنه مجبور خواهند بود نیروهای خود را به مدت زیادی در منطقه نگه دارند.
خاتمی در سفر خود به آمریکا و در گفتوگو با مطبوعات این کشور تصریح کرده است که برخلاف محمود احمدینژاد او به نابودی اسراییل معتقد نیست. خاتمی همچنین اعلام کرد که از ایده دو کشور اسراییل و فلسطین حمایت میکند و اظهار داشت که بمبگذاریهای انتحاری به اسلام صدمه زدهاند. به نوشته واشنگتن پست خاتمی در این سفر هم هولوکاست را به رسمیت شناخته است و هم به نوعی از گروگانگیری اظهار تاسف کرده است، اگر چه گفته که این گروگانگیری واکنشی انقلابی به نیم قرن گروگان گرفتن ملت ایران توسط آمریکا بوده است.
او در مورد هولوکاست به تایم گفته است که با وجود واقعیت داشتن این رویداد، دلیلی نمیتواند برای سرکوب فلسطینیان باشد. خاتمی از آمریکا به عنوان کشوری بزرگ یاد کرده و همچنین اظهار داشته است که نام بردن از ایران به عنوان "محور شرارت" توسط جورج بوش او را بسیار غمگین کرده است.
بوش در بخشی از اظهارات خود در گفتوگو با وال استریت ژورنال گفته است که امیدوارم دیپلماسی برای قانع کردن ایرانیها برای دست شستن از جاهطلبیهای سلاحهای هستهای موثر واقع شود و به همین جهت برای اینکه دیپلماسی موثر واقع شود، مهم است که صداهایی غیر از صدای احمدینژاد نیز گوش دهیم.
پیش از این گفته شده بود، حضور خاتمی در آمریکا به منظور اطمینان خاطر دادن به مقامهای آمریکایی در خصوص صلحآمیز بودن برنامه هستهای ایران و این واقعیت بوده است که ایران خواستار گفتوگو با آمریکاست. خاتمی اظهار کرده بود که در این سفر به ملاقات مقامات آمریکایی نخواهد رفت، اما عملا به نظر میرسد مقامات آمریکایی و در راس آنها رییسجمهوری این کشور به دقت سخنان خاتمی را در این سفر دنبال میکنند. خاتمی همچنین در دانشگاه هاروارد سخنرانی خواهد کرد.
هاروارد واقع در ایالت میشیگان و شهر بوستون است که فرماندار آن حفاظت از خاتمی را رد کرده بود. هر چند پس از آن شان مککورمک سخنگوی وزارت خارجه آمریکا اعلام کرد که محمد خاتمی از پوشش حمایتی سرویس امنیتی دولت فدرال آمریکا بهرهمند است و نیازی به کمک این ایالت نیست. خاتمی که در جریان سفر خود مانند روسای کشورهای جهانی مورد استقبال قرار گرفته است، در ایالت نیز با برخورداری از ترتیبات امنیتی فدرال برای سخنرانی آماده خواهد شد.
فرماندار ایالت ماساچوسف خاتمی را به حمایت از برنامه مخفی هستهای، شکنجه زندانیان، آزار و اذیت اقلیتهای مذهبی و نابودی اسرائیل متهم کرده بود. گفته میشود فرماندار ایالت ماساچوست خود را برای انتخابات سال 2008 میلادی و برای ریاست جمهوری آماده میکند و از همین رو تلاش میکند در راستای حساسیتهایی که در این ایالت در خصوص مبارزه با تروریسم وجود دارد، توجه محافل با نفوذ ایالت را به خود جلب کند. سه سازمان حقوق بشری دیدهبان حقوق بشر، عفو بینالملل و مرکز مستندسازی حقوق بشر، همزمان اعلام کردهاند که خاتمی در زمان ریاست جمهوری خود به صورت گستردهای برای آزادیهای سیاسی در کشور تلاش کرده است.
این سازمان حرفهای فرماندار ایالت ماساچوست را به چالش کشیدهاند. خاتمی به دانشکده کندی هاروارد خواهد رفت در حالی که یک گروه دانشجویی در اعتراض به وضعیت حقوق بشر در ایران در این دانشگاه دست به اعتراض خواهد شد. سخنرانی خاتمی در خصوص "قواعد اخلاقی تساهل در عصر خشونت" سخنرانی خواهد کرد. سخنرانی خاتمی ساعت 4 بعد از ظهر به وقت محلی انجام خواهد شد در حالی که گروه دانشجویی یاد شده تجمع خود را ساعت 3 برگزار خواهد کرد.