یک وزارتخانه، دو وزیر

حسین شریعتمداری
روز سه شنبه هفته جاری این خبر منتشر شد که آقای کاظمی وزیر رفاه و تامین اجتماعی، رئیس هیئت مدیره و مدیرعامل سازمان تامین اجتماعی را از سمت خود عزل کرده است. در نامه وزیر رفاه خطاب به آقای مددی آمده بود «نظر به این که از زمان تصدی شما در جایگاه مدیرعامل و ریاست هیئت مدیره سازمان تامین اجتماعی از اجرای تدابیر و سیاست های ابلاغی سرباز زده و از دستورات مربوطه استنکاف ورزیده اید... از این سمت عزل می شوید.»
اگرچه از مدتها قبل درباره اختلافات میان وزیر رفاه و مدیرعامل سازمان تامین اجتماعی، اخباری بر سر زبان ها بود و ماجرای این اختلافات به مطبوعات نیز کشیده شده بود، ولی در ابلاغیه عزل آقای مددی تنها به سرپیچی ایشان از اجرای تدابیر و ناهماهنگی و ناهمراهی وی با «مجموعه کاری تحت پوشش وزارت رفاه» اشاره شده و درباره ماهیت و نوع این سرپیچی و ناهماهنگی توضیحی داده نشده بود.
غروب همان روز- سه شنبه- اعلام شد که در پی درخواست برخی از نمایندگان مجلس از آقای احمدی نژاد، مدیرعامل معزول دوباره در سمت قبلی خود ابقا شد!
صرف نظر از موارد اختلاف وزیر و مدیرعامل سازمان تامین اجتماعی و نیز، صرف نظر از این که آیا بازگرداندن دوباره آقای مددی در پی درخواست نمایندگان صورت گرفته و یا آن گونه که در برخی از خبرها آمده، بازگشت ایشان به علت دیگری- مثلا برخورداری وی از حمایت یک مقام برجسته در دولت- بوده است و حتی صرف نظر از این که، عزل یک مدیر و نصب دوباره او به فاصله چند ساعت، چه تصویری از درایت و تدبیر دولت در اذهان عمومی برجای می گذارد و...و صرفنظر از برخی گفتنی های دیگر، اشاره به نکته ای بااهمیت در این باره ضروری به نظر می رسد.
موارد اختلاف وزیر محترم رفاه با مدیر تحت مسئولیت خود، هرچه بود، به یقین هنوز هم به قوت خود باقی است. بنابراین چگونه می توان انتظار داشت که وزیر رفاه علی رغم اختلاف و ناهماهنگی با یکی از اصلی ترین مدیران تحت مسئولیت خود در اداره وزارتخانه یاد شده موفق باشد؟!
اگر این اختلافات جزیی و کم اهمیت بود به یقین، عزل مدیر یاد شده را در پی نداشت، چرا که اختلاف نظر جزیی نه غیرطبیعی است و نه غیرقابل تحمل. ولی وزیر رفاه در ابلاغیه عزل آقای مددی به سرپیچی ایشان از تدابیر اجرایی وزارتخانه و استنکاف از دستورات اشاره می کند. بنابراین اختلافات موجود میان وزیر و مدیر ایشان، به اندازه ای جدی بوده- و هست- که وزیر- چه حق با ایشان باشد و چه نباشد- مدیر تحت مسئولیت خود را بی توجه به تدابیر اجرایی وزارتخانه دانسته و ادامه کار با ایشان را ناممکن ارزیابی کرده است و بدیهی است، اکنون که مدیر معزول با پشتوانه مقامات عالی تر دولت به پست قبلی خود بازگشته است، در سرپیچی احتمالی از تدابیر اجرایی وزیر، انگیزه ای به مراتب قوی تر از گذشته دارد و احساس پشتگرمی بیشتری می کند. چرا که ریاست محترم دولت بین وزیر کابینه خود و مدیر تحت مسئولیت وی، دومی را شایسته حمایت و پشتیبانی دانسته و در عمل دو «وزیر» را به یک وزارتخانه فرستاده است! و تلویحا وزیر دوم- مدیر عزل شده قبلی- را از حمایت بیشتری برخوردار کرده است!
به یقین، وزیر و مدیر یاد شده، هر دو از تعهد و کارآمدی لازم برخوردارند، مخصوصا آن که مدیر عزل شده پیش از این سرپرستی همین وزارتخانه را برعهده داشته است ولی هماهنگی وزیر با مدیران تحت مسئولیت وی و حمایت رئیس جمهور محترم از وزیری که خود برگزیده و از مجلس برای او رأی اعتماد گرفته است، یکی از بدیهی ترین اصول مدیریت است.
نگارنده، هرگز سر این قضاوت ندارد که کدام یک از دو سوی ماجرا- وزیر یا مدیر وی- در دیدگاه و عملکرد خود برحق بوده اند و به هر دو نیز ارادت دارد، اما وزارت رفاه یا هر وزارتخانه دیگر با حضور دو وزیر قابل اداره نخواهد بود، هرچند که هر دو وزیر حقیقی و مجازی، افرادی متعهد، کارآمد و مورد وثوق باشند که به یقین هستند.