دکتر علیرضا داوری
شورای حکام آژانس انرژی اتمی راس ساعت ده و سی دقیقه به وقت محلی 6 مارس آغاز به کار کرد تا برنامههای متعددی و موضوعات زیادی را مورد بحث قرار دهد که یکی از مهمترین بحثها برنامه هستهای ایران است.
در همین حال سخنگوی آژانس بینالمللی انرژی اتمی اعلام کرد نشست عادی شورای حکام در ماه مارس برای بررسی چند موضوع مختلف آغاز بکار میکند که موضوع ایران پنجمین موضوع مورد بررسی در این نشست میباشد. در حالی که رسانههای غربی و به ویژه آمریکایی تلاش میکنند از بررسی شدن موضوع برنامه هستهای ایران در شورای حکام به عنوان یک بحران نام ببدند و آن را پیش درآمدی برای ارجاع ایران به شورای امنیت جلوه دهند، فلمینگ تاکید کرد: برنامههای هستهای ایران در جلسه روز 7 مارس در شورای حکام بررسی میشود و فقط البرادعی مدیر کل آژانس احتمالا در ابتدای جلسه نکاتی را درباره ایران بیان خواهد کرد. در همین حال مجله آمریکایی تایم بار دیگر قصه دروغین لپ تاپ و افشا طرح بمب هستهای ایران را تکرار کرده است، که میلسافلمینگ از آن ابراز بی خبری کرد و با تاکید براین که چنین موضوعاتی در روند بررسی پرونده ایران در آژانس تاثیر ندارد، گفت: ما در زمینه این قبیل ادعاهای رسانهای و موضوعات مشابه اظهار نظر نمیکنیم.
در ادامه شانتاژ خبری و جنجال سازی رسانههای آمریکایی درباره برنامه هستهای صلحآمیز ایران و با هدف بدبین کردن افکار عمومی به آن، مجله تایم مدعی شد که نمودارهایی از یک کامپیوتر ایران که به نظر میرسد نقشه یک بمب هستهای است، که کلید استدلال آمریکا در ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت است. آمریکا در روزهای اخیر با رایزنی با مقامات برخی کشورهای منطقه بر آن است تا فعالیتهای هستهای صلحآمیز ایران را تهدیدی برای این کشورها برشمارد و این در حالی است که برخی از طرفها نیز در منطقه بر حق ایران برای داشتن برنامههای هستهای صلحآمیز تاکید کردهاند. در همین حال، در گزارش منتشره البرادعی هیچگونه اشارهای در مورد تخلف ایران از پادمانهای نظارتی و معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای (NPT) نشده است و این امر باید مبنای تصمیمگیری نهایی شورای حکام باشد.
تلاش صادقانه جمهوری اسلامی ایران چهار طریق مذاکره با تروئیکای اروپا و چه از طریق مذاکره با روسیه از شفافیت ایران برای جلب اعتماد جامعه جهانی و حرکت در چارچوب قوامین آژانس حکایت دارد که متاسفانه تروئیکای اروپا و آمریکا در یک حرکت هماهنگ و سیاسی تلاش کردند تا فعالیت دیپلماتیک ایران را در صحنه منطقهای و بینالمللی فلج کنند تا زمینه را برای انزوای سیاسی و تحمیل ظالمانه تحریم اقتصادی علیه ملت ایران فراهم نمایند. این تحرکات و اظهار نظر عجولانه مسوولان آمریکا برای طرح پرونده هستهای ایران در شورای امنیت این نگرانی را در سطح جامعه جهانی به وجود آورده که آمریکا نه تنها در مورد فناوری هستهای، بلکه قصد دارد همه فناوریهای روز را در انحصار خود در آورد و ملتهای مستقل را از رسیدن به رشد اقتصادی و صنعتی محروم کند.
متاسفانه علیرغم حسن نیت ایران برای جلب اعتماد جامعه جهانی در خصوص فعالیتهای صلحآمیز هستهای کشورهای غربی درصدد استفاده ابزاری از آژانس انرژی هستهای و شورای امنیت هستند تا به نوعی با ایران در این مرحله زمانی خاص تسویه حساب بکنند. اما امروز دو موضوع بسیار مهمی درباره برنامههای هستهای ایران و نوع برخورد یکجانبه آمریکا به مسائل جهانی وجود دارد نخست آنکه ایران به عنوان یک قدرت منطقهای باثبات به شمار میرود و هرگونه ماجراجویی چه در سطح نظامی و چه در سطح تجربیات اقتصادی هزینههای بسیار هنگفتی برای عاملان این ماجراجویی متحمل خواهد کرد و دوم اینکه غرب به رهبری آمریکا آشکارا معیارهای دوگانهای را در قبال مسائل هستهای کشورهای جهان اعمال میکند و در حالی که رژیم اسرائیل بدون اعتنا به معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای به فعالیتهای هستهای خود ادامه میدهند، هیچگونه اقدامی علیه آنان صورت نمیگیرد، حال آنکه ایران به عنوان عضو این معاهده باید از حق مسلم خود در داشتن دانش هستهای محروم شود.
طبق اظهارات منابع دیپلماتیک در واشنگتن، کسی هنوز درباره تحریمها صحبت نمیکند، اما شورای امنیت ممکن است یک اعلامیه ریاستی تصویب کند که در آن به تهران توصیههایی ارائه کند این در حالی است که اروپا و آمریکا همچنان در برنامه صلح آمیز هستهای ایران که تاسیسات هستهای خود را تحت نظارت مستمر بازرسان بینالمللی قرار داده است، و حتی براساس گزارش اخیر محمدالبرادعی مدیر کل آژانس بینالمللی انرژی اتمی هیچ انحرافی در این برنامهها و غیر صلح آمیز بودن آن وجود ندارد، ایجاد شک و تردید میکنند که بسیار بیجا و نابخردانه است.
از نگاه دیگر برخلاف سایر نشستها امروز ایران در موضع بهتری است که سفر بوش به هند خود بهترین نیاز برای همخوانی افکار عمومی با ایران است. در واقع همکاری با هند با خواست آمریکا برای تغییر سیاست دراز مدت آن برای همکاری هستهای با هند، قوانین و عرفهای منع گسترش سلاحهای هستهای و کنترلهای صادرات تکنولوژی هستهای را تضعیف میکند. این اقدام آمریکا در این زمان حساس که جهان تلاش میکند تا این دو مساله را در برابر ایران تقویت کند، نتایجی را برای ایران در بر دارد و آن هم این است که باعث میشود در برابر فشارهای بینالمللی مقاومت کند و برنامههای هستهای خود را توسعه دهد. آمریکا با این همکاری کامل هستهای، مذاکرات اصولی را که از طریق معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای پیشنهاد شده، تضعیف میکند. در این طرح آمریکا با کشوری معامله میکند که خارج از ان.پی.تی است. گویی که این کشور به این معاهده پیوسته است. هند به طور مخفیانه سلاحهای هستهای خود را توسعه داده و به همراه اسرائیل و پاکستان یکی از سه دولتی است که ان.پی.تی را امضا نکرده است.
این طرح ناسیونالیسم ایرانی را به جوش میآورد. آمریکا با امتیاز به کشوری که سلاحهای هستهای خود را توسعه داده (هند) و تنبیه کشور دیگر (ایران)، این عقیده را که آمریکا در جستجوی تنبیه ایران آن هم به طور انتخابی است، تقویت میکند و نشان میدهد که آمریکا نمیخواهد اصول منع گسترش سلاحهای هستهای جهانی را تقویت کند. به اعتقاد کارشناسان این موسسه رفتارهای دوگانه آمریکا، منجربه این گفته میشود که ایرانیان قربانی تبعیض شدهاند و بنابراین حمایت ملی را برای گسترش برنامههای هستهای غیرنظامی ایران افزایش میدهد. به هر حال تیم مذاکرهکننده باید سفر بوش به هند را با فال نیک گرفته و از نهایت بهرهبرداری بنمایند.