جایگاه خبرگان در نظام مردم‌سالاری اسلامی

یک استاد دروس سطح حوزه علمیه قم شبهه دور را در هر نظام مردمی که ولایت الهی در آن وجود نداشته باشد وارد دانست و گفت: در نظام مردم‌سالاری اسلامی مردم از طریق خبرگان، پس از کشف شرایط رهبری در ولی فقیه، پدیدآورنده حاکمیت وی می‌باشند.
حجت‌الاسلام اسماعیل‌پور نیازی در گفت‌وگو با رسا، حضور مجتهدان را در مجلس خبرگان رهبری برای تشخیص سایر ویژگی‌های رهبر که در قانون اساسی تصریح شده، کافی دانست و اظهار داشت: مهم‌ترین ویژگی نظام ما، اسلامیت است؛ از این رو برجسته‌ترین ویژگی حاکم، فقاهت و اسلام‌شناسی است و ویژگی‌های دیگر مانند مدیریت، سیاست و شجاعت از شرایط عمومی همه رهبران جهان می‌باشد. وی افزود: اگر در جمع خبرگان رهبری، صاحبان تخصص دیگر و فاقدان تخصص اجتهاد حاضر باشند، نمی‌توانند فقیهان، فقیه‌‌شناسی نمایند و تنها قادر به تشخیص مدیر و سیاست‌مدار خواهند بود، در حالی که چنین امری مشکل رهبریت نظام اسلامی را حل نمی‌کند، بلکه به تعدد و تشتت می‌انجامد.
حجت‌الاسلام پورنیازی تشخیص خبرگان را در دیگر شرایط مانند مدیریت و سیاست منتفی ندانست و گفت: فقهای خبرگان باید در دیگر مسائل نیز دارای خبرویت باشند تا تشخیص و تعیین آنها به صواب نزدیک‌تر باشد. اما این تشخیص، بوسیله مشورت با صاحبان اندیشه پدید می‌آید.
استاد دروس سطح مدرسه علمیه کرمانی‌ها در پاسخ به شبهه معروف «دور» در مثلث رهبری، فقهای شورای نگهبان و مجلس خبرگان رهبری، این شبهه را در هر نظامی که مبنای مشروعیت آن رأی مردم و دموکراسی باشد وارد دانست و خاطرنشان ساخت: در نظام‌های دموکراسی پیش از برگزاری انتخابات، هنوز حاکمیت مشروع پدید نیامده و بدون آن اجرای انتخابات ممکن نیست. این شبهه بر نظام‌های دموکراتیک وارد است و چون راه‌حلی بهتر از روش دموکراسی نمی‌شناسند، به آن تن می‌دهند.
وی افزود: در نظام ما که بر اساس مردم‌سالاری اسلامی استوار است یعنی مشروعیت خویش را از رأی مردم نمی‌گیرد بلکه مردم نقش زمینه‌سازی حکومت را ایفا می‌کنند و در نظام ولایت فقیه که ولایتش از سوی خداست و مردم با واسطه خبرگان وی را کشف کرده و با وی بیعت می‌کنند و شرط عدالت از ارکان آن است، اساساً چنین شبهه‌ای وارد نمی‌باشد.
استاد دروس حوزه علمیه قم، ولایت امام خمینی‌(ره) را از راه نصب عام امام زمان(عج) دانست و گفت: امام راحل(ره) با وجود عدالت، وقتی توسط حضور مردم در صحنه و پیروزی انقلاب، مبسوط الید شدند، شورای نگهبان را نصب کردند و آن شورا، اعضای مجلس خبرگان را طبق مصوبه داخلی این مجلس، تأیید صلاحیت می‌نماید و خبرگان، رهبر آینده را معین می‌کنند. وی ادامه داد: با فعلیت یافتن ولایت رهبری معین، ولایت و مشروعیتش از سوی خداست و این رهبر از عدالت نیز برخوردار است و تا هنگامی که از مسیر عدالت خارج نشده، مشروعیتش ثابت است و شبهه دور منتفی خواهد بود.
حجت‌الاسلام پورنیازی در پاسخ به این پرسش که آیا امکان شناخت ولی فقیه به صورت مستقیم برای مردم وجود دراد یا خیر؟ گفت: فقاهت به آسانی برای همگان قابل تشخیص نیست و مردم در کارهای مهم که به مشورت نیاز دارد، نظر متخصصان فن را تشکیل می‌دهند. پس روش انتخاب غیرمستقیم که در آن عده‌ای از خبرگان منتخب مردم با شناختی که از دیگر متخصصان دارند از میان خود یا دیگران مناسب‌ترین فرد را برای رهبری تعیین می‌کنند مناسب‌ترین روش است. زیرا ضریب احتمال خطا در انتخاب مستقیم بیش از روش غیرمستقیم است.
استاد مدرسه علمیه کرمانی‌های حوزه علمیه قم در پایان، رجوع به خبره را از مسلمات عقل و عقلا دانست و افزود: در شرع نیز آیاتی مانند آیه 7 سوره انبیاء «فاسئوا أهل الذکران کنتم لاتعملون؛ پس از آگاهان بپرسید اگر چیزی را نمی‌دانید» دلیل این مسئله است.