جناح‌بندی‌های سیاسی در لبنان

اولین زلزله سیاسی در لبنان با تمدید دوره ریاست جمهوری «امیل لحود» شروع شد. نمایندگان مجلس پیشین این کشور با تغییر یکی از مواد قانون اساسی لبنان ریاست جمهوری «امیل لحود» را برای سه سال دیگر تمدید کردند. این اقدام، با مخالفت آشکار برخی جریان ها، گروه ها، احزاب و شخصیت های سیاسی روبرو شد. چند ماه پس از آن دومین لرزش شدید در عرصه سیاسی لبنان رخ داد. ترور «رفیق حریری» نخست وزیر سابق لبنان در 26 بهمن 1384 شکاف سیاسی در این کشور را تعمیق بخشید.
این ترور موجب شد تا احزاب، گروه ها و گروه های سیاسی لبنان مرزهای جدیدی را برای خود ترسیم کنند. تداوم انفجارها و ترورها بیروت و جهت گیری گروه های لبنانی ظرف یکسال گذشته سبب شد تا مرزبندی های جدید در عرصه سیاسی لبنان به مرز شفافیت برسد. اکنون می توان آرایش سیاسی در لبنان را به دو گرایش تقسیم کرد.
گرایش اول: این گرایش ضدسوری است و ظرف یکسال گذشته خواسته های خود را بدین شرح مطرح کرده است: مخالفت با حضور نیروهای نظامی و امنیتی سوریه در لبنان، انتقاد از نفوذ مقام های دمشق در ارگان های دولتی لبنان لزوم رسیدگی به اتهام های سوریه در ترور حریری و تنی چند از دیگر شخصیت های لبنان، لزوم ترسیم و نشانه گذاری مرزها میان دو کشور، گشایش سفارت سوریه در بیروت و سفارت لبنان در دمشق.
این گرایش تأکید دارد «انتقاد از سوریه» به معنای دشمنی با مردم و دولت این کشور نیست، بلکه در کنار توجه به حسن روابط اجتماعی و تاریخی و برقراری مناسبات برابر و ممتاز سیاسی، باید حاکمیت دهها ساله دمشق بر بیروت پایان پذیرد.» پشتوانه حقوقی این گرایش قطعنامه های 1559 و 1636 شورای امنیت سازمان ملل است که اولی بر لزوم خروج ارتش و نیروهای امنیتی سوریه از لبنان و دومی بر همکاری بی قید و شرط دمشق با کمیسیون بین المللی تحقیق درباره ترور حریری تاکید دارد.
گرایش ضدسوری لبنانی ها مورد حمایت آمریکا، فرانسه، انگلیس، آلمان و برخی کشورهای حوزه خلیج فارس است.
همچنین این گرایش مورد حمایت فواد سینیور، نخست وزیر، بیشتر اعضای هیئت دولت، پارلمان، اغلب جریان های مسیحی و اهل تسنن و دروزی های لبنان است.
از نمادهای اصلی این گرایش می توان به «سعدالدین حریری» فرزند رفیق حریری و رئیس حزب «آینده»، «ولید جنبلاط» رهبر سیاسی دروزی ها و رئیس حزب سوسیالیست ترقی خواه، میشل عون نماینده مجلس و رئیس حزب آزاد ملی و «سمیر جعجع» رهبر حزب «نیروهای لبنانی» اشاره کرد.
گرایش دوم طرفدار سوریه است این گرایش لبنان را وامدار حمایت های دمشق در برابر رژیم صهیونیستی می داند و معتقد است ترور حریری می تواند توطئه ای برای خلع سلاح نیروهای مقاومت اسلامی این کنتور باشد.
طرفداران این گرایش معتقدند آمریکا و اسرائیل با سوءاستفاده ماهرانه از ترور حریری و پیامدهای آن، درصدد کامل کردن «طرح خاورمیانه بزرگ»، تضعیف نظام سیاسی سوریه و رسمیت بخشیدن به منافع و خواسته های خود در منطقه هستند.
پشتوانه های داخلی گرایش دوم، رئیس جمهوری، رئیس و جمعی از نمایندگان مجلس، شماری از وزیران کابینه وابسته به حزب الله و جنبش امل، برخی جمعیت های اهل تسنن و مسیحیت، برخی از احزاب لبنانی است.
به رغم نقشه ترسیم شده در منازعات سیاسی لبنان اختلاف کنونی در این کشور هرگز ریشه در تعصب ها و نزاع های مذهبی ندارد. زیرا نه مسیحیان و مسلمانان سنی مذهب یکپارچه در گرایش ضدسوری جای می گیرند و نه آنان به همراه شیعیان یکپارچه در گرایش سوری قرار دارند. در اینجا باید به این نکته اشاره کرد.
فراتر از جریان ها واحزاب سیاسی، رهبران روحانی طایفه های مذهبی لبنان همواره کوشیده اند با رعایت جانب احتیاط در موضع گیری ها از هرگونه شائبه تبدیل اختلاف های سیاسی به درگیری های مذهبی و چالش های فرقه ای جلوگیری کنند.
در میان شخصیت های سیاسی نیز این هوشیاری و احتیاط برای درهم نیامیختن نزاع های سیاسی با تعصبات مذهبی و فرقه ای دیده می شود تا آن جا که میشل عون رهبر حزب مسیحی جریان آزاد و همچنین ولید جنبلاط رهبر سیاسی دروزی ها سعی می کنند رو به روی احزاب شیعه قرار نگیرند.
شاید این دلائل کافی باشد تا ناظران تحولات لبنان دریابند که آن چه امروز در این کشور می گذرد تحت تأثیر چالش مذهبی نیست بلکه یک رویارویی کاملا سیاسی است.