سیاست یک بام و دو هوای انگلیس درباره ایران

فارس ـ تونی بلر نخست‌وزیر انگلیس و جک استرو نخست‌وزیر این کشور در دو سال و نیم گذشته همواره دو زبان متفاوت را در قبال برنامه هسته‌ای ایران بکار گرفته اند، آنگونه که از دید یک ناظر بیرونی همواره این ابهام مطرح می‌شد که آیا واقعا بین این دو رهبر حکومت کارگری اختلاف‌نظر وجود دارد یا آن که آنها در یک تقسیم کار سیاسی دو روی یک سکه را بیان می‌کنند. در همین رابطه پیشتر شاهد بودیم که در مقاطعی از بحران، بلر با تکرار ضمنی اظهارات جنگ‌طلبان نومحافظه‌کار آمریکا تاکید می‌کرد "راه‌حل نظامی ‌برای پایان دادن به برنامه‌های هسته‌ای ایران به عنوان یک گزینه روی میز است" و از سوی دیگر استرو به دفعات تاکید می‌کرد "تهاجم نظامی ‌به ایران غیرقابل تصور می‌باشد." هر چند این دو رهبر بویژه استرو از ابتدا همواره وجود اختلاف‌نظر بین خود را در رابطه با ایران تکذیب کرده‌اند ولی در هفته گذشته آشکارتر شد که تقسیم کاری جدی بین این دو رهبر حزب حاکم کارگر در جریان است: براساس این تقسیم کار و با اتکا بر دیپلماسی مطلوب سیاستمداران انگلیسی بلر نقش "چماق" را بخود گرفته و آشکارا از تهدید و ارعاب سخن می‌گوید و استرو با عرضه "هویج" سعی می‌کند با نشان دادن چهره‌ای خیرخواه و غیرمتخاصم علیه ایران از یکسو منتقدان دولت کارگری که سیاست‌های اشغال عراق را به نقد می‌کشند و نسبت به تکرار جاه‌طلبیهای لندن علیه ایران نگرانند آرام نماید و از سوی دیگر به ایرانیها نشان دهد که لندن بدخواه ایران نبوده و حتی به منافع درازمدت این کشور نیز توجه دارد. اوج تفاوت کلام بلر و استرو در رابطه با ایران به شکلی استثنایی در هفته گذشته و به اختلاف یک روز آشکار گشت و در حالی که نخست وزیر انگلیس با حضور در کمیسیون متشکل از رئیسان کمیته‌های منتخب مجلس عوام، ایران را سردمدار عموم فعالیتهای تروریستی و ضرورت برخورد قاطع با تهران معرفی کرد استرو در نشست کمیته روابط خارجی همین مجلس با زبانی نرم تر از حمایت همه مردم ایران اعم از موافق و مخالف حکومت جمهوری اسلامی ‌از دستیابی به فناوری هسته‌ای سخن گفت. تونی بلر در نشست سه‌شنبه در مجلس پس از آن که فعالیتهای تروریستی را به ویروسی در میان مسلمانان تشبیه کرد و آنها را به ایران ارتباط داد بخشی از مقابله‌های مردمی ‌در کشورهای اسلامی ‌علیه کاریکاتورهای اهانت‌آمیز به مقام مقدس پیغمبر اسلام(ص) را ناشی از تحریک تهران وانمود کرد.
وی سپس مدعی شد: "برای من تعجبی ندارد که چرا ایرانیها چنین می‌کنند زیرا برای تهران مهم است که دموکراسی جایگاهی در منطقه نیابد زیرا آنها متعتقدند اگر یک دموکراسی کامل در ایران برقرار شود آنها در قدرت باقی نخواهند ماند."
بلر با مرتجع توصیف کردن دیدگاه مذهبی رهبران ایران پا را فراتر گذاشته و در پاسخ به "فرانک دوران" نماینده‌ای که گفت آیا معتقدید اگر مشکل ایران را حل کنید بعدا قادر خواهید بود به سراغ بقیه خاورمیانه بروید گفت،: "بله ما به این وسیله می‌توانیم برنامه درازمدت امنیتی خودمان را سر و سامان بدهیم."
هر چند بلر در این نشست پرسش و پاسخ از جواب دادن به سوالهای نمایندگان در رابطه با دورنمای تحریم ایران در شورای امنیت و یا موافقت با ماجراجوییهای آمریکاییان برای عملیاتی نظامی ‌در ایران طفره رفت ولی همانند استرونگفت که "اصولا راه‌حل نظامی ‌با ایران دور از تصور می‌باشد" بلکه عنوان کرد "علت مردد بودنم در پاسخ به این پرسشها این است که ما هنوز در حال بحث در این خصوص هستیم و قصد ندارم با طرح زود هنگام برخی مسایل خودم را به دردسر اندازم و برای دوستانمان مشکل ایجاد نمایم."با این حال بلر با مهارت پاسخ به پرسش نمایندگان را باصطلاح از زبان افکار عمومی ‌انگلیس بیان کرد و گفت: "فکر می‌کنم در موقعیتی قرار گرفته‌ایم که لااقل بخشی از افکار عمومی‌ بجای آن که از ما بخواهند تضمین بدهیم عملیات قهرآمیز انجام نخواهیم داد از ما می‌پرسند بالاخره شما با ایران چه می‌خواهید بکنید؟"
نخست‌وزیر انگلیس در پاسخ به نماینده‌ای که پرسید آیا لندن هرگز با آمریکاییها برای مقابله نظامی ‌با ایران همراهی نخواهد کرد گفت: "ما هیچوقت نمی‌توانیم بگوییم هرگز". اما با وجود مجموعه پرخاشها و اظهارات تند و ماجراجویانه‌ای که نخست‌وزیر انگلیس در قبال ایران به نمایش گذاشت یک روز بعد از این اظهارات افکار عمومی ‌این کشور بار دیگر شاهد نمایشی متفاوت از سوی وزیر خارجه دولت کارگری شد. جک استرو چهارشنبه شب در نشستی ویژه در کمیته روابط خارج" در مجلس عوام انگلیس در پاسخ به یکی از نمایندگان گفت: "دلیل این که همواره گفته‌ام تهاجم نظامی‌ به ایران اصلا مطرح نمی‌باشد این است که ما مطمئن نیستیم ایران در راستای تولید بمب اتمی ‌گام برداشته است." وی تاکید کرد در هر حال موضوع تقابل نظامی‌ با ایران در برنامه هیچ کسی قرار نگرفته است و افزود: "ایران کشوری با پیشینه‌ای طولانی و مردمانی بسیار خوب است و واقعا کسی در اندیشه مقابله نظامی ‌با این کشور نیست." استرو صریحا به وجود اختلاف‌نظر بین دولت انگلیس با کاخ سفید اشاره کرد و گفت: "ایران کشوری با سابقه دیرینه است که مردمش احساس می‌کنند در 200 سال گذشته توسط قدرتهای بزرگ تحقیر شده‌اند."
وی حتی با پذیرش خطاهای کشورش در مقاطع مختلف تاریخ معاصر ایران به دخالتهای بریتانیا در جریان انقلاب مشروطه و سپس مساله اشغال پنج ساله ایران توسط قوای بیگانه شوروی و بریتانیا در جریان جنگ جهانی دوم پرداخت و پس از بیان دخالتهای سیا و سازمان امنیت انلگیس در کودتای 28 مرداد حمایت غرب از شاه را تقبیح کرد.
وزیر خارجه انگلیس حتی یک گام جلوتر گذاشت و اندکی قبل از حضور در مجلس عوام در یک مصاحبه اختصاصی با بخش فارسی رادیو بی بی سی به تجلیل از جایگاه ویژه ایرانیان پرداخت و آنچنان دلسوزانه از "منزوی ماندن ایران" و "علاقه لندن برای برگرداندن ایران به جایگاه مناسبش" سخن گفت که گویی دولت متبوعش تاکنون هیچ نقشی در سرکوب حرکتهای ضد استبدادی در ایران نداشته است.وی در پاسخ به پرسش بی‌بی‌سی تاکید کرد: "در شرایط فعلی ما اقدام نظامی ‌را همچنان غیرضروری و نادرست می‌دانیم. ایران، عراق نیست و ما در این کشور با شرایط دیگری روبرو هستیم." استرو افزود: "اولا از جانب کاخ سفید امکان حمله نظامی‌مطرح نشده است. ثانیا به عنوان وزیر خارجه بریتانیا به شما اطمینان می‌دهم که ما درباره امکان حمله نظامی ‌هیچ گفتگویی با مقامات آمریکایی نداشته‌ایم. تأکید می‌کنم که هم من و هم تونی بلر نخست‌وزیر بریتانیا قویا اعتقاد داریم که این مسئله تنها از راه مذاکره و با شیوه‌های مسالمت‌آمیز قابل حل است. "حال سوال اینجاست که کدامیک از این دو رهبر انگلیسی دیدگاه واقعی دولت کارگری را بازتاب می‌دهند؟
آیا این رفتار فریبکارانه مشابه همان ترفندهایی نیست که در ماههای قبل از لشکرکشی به عراق برای همراهی با جنگ‌طلبان آمریکایی در راستای فریب افکار عمومی ‌انگلیس و نمایندگان مجلس عوام برای موافقت با حمله نظامی‌ به بغداد بکار گرفته شد؟ اگر واقعا انگلیس مدافع روندی دیپلماتیک برای حل مساله برنامه هسته‌ای ایران است از چه رو هر از چند گاهی نخست‌وزیر این کشور و برخی نشریات دست راستی دندانهای خفاشگونه حکومت کارگری را به نمایش می‌گذارند و بلافاصله متخصصان زیبایی و جراحی پلاستیک وزارت خارجه این کشور برای جلب نظر اروپاییان به ترمیم ترکیب زشت دهان جنگ طلبان این حکومت پرداخته و دندانها را پنهان می‌سازند؟به همین دلیل اغلب تحلیلگران مستقل در انگلیس نسبت به نقش لندن در موضوع مناقشه غرب با برنامه هسته‌ای ایران مشکوک هستند و معقتدند نظر به این که دولت کارگری در روند حمله نظامی ‌به عراق مجبور از پیروی از واشنگتن و فاصله گرفتن از اروپا شد در حال حاضر تلاش دارد با حفظ پیوندهای نزدیکش با کاخ سفید نظر مثبت اروپاییان را برای همراهی با شیطان بزرگ جلب نماید.
اما انگلیس واقعا تا چه زمانی قادر است نیات اصلی خود را پنهان نگاه دارد؟ بنظر می‌رسد تندروهای حکومت کارگری صبرشان به انتها رسیده و قادر نیستند دیپلماسی دورویانه این کشور را حفظ کنند و برای مدت زیادی نیات اصلی خود را کتمان نمایند.