عزل ناگهانی فروشنده نفت ایران

گروه اقتصادی: قدرت حجت الله غنیمی فرد جدا از فروشندگی نفت زمانی بیشتر شد که در کنار این مسئولیت، ریاست هیات مذاکره کننده خط لوله صلح را هم پذیرفت و وظیفه خطیر صلح انرژی میان پاکستان و هند را برعهده گرفت.
فروشنده نفت ایران از مقام خود کنار گذاشته شد. حجت الله غنیمی فرد مدیر امور بین الملل شرکت ملی نفت ایران که حدود 20 سال مسوول فروش نفت ایران بود دیروز با حکم سیف الله جشن ساز مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران از پست خود کنار گذاشته شد و جای خود را به علی اصغر عرشی داد. غنیمی فرد 55 ساله در حالی از سمت خود کنار گذاشته می شود که درآمد نفتی ایران برای امسال پیش بینی می شود که به بیش از 90 میلیارد دلار برسد. زمانی که او این پست را گرفت درآمد نفتی ایران به خاطر شرایط جنگی حدود 12 میلیارد دلار بود. حجت الله غنیمی فرد دارنده دکترای اقتصاد از امریکا قبل از ورود به صنعت نفت کار خود را با سازمان تعاون آغاز کرد:سازمانی که در ادامه به سرپرستی آن منصوب شد. پس از سازمان تعاون در دوران وزارت حبیب الله عسگراولادی به عنوان معاون وزیر بازرگانی در تجارت خارجی، عضو هیات مدیره شرکت بازرگانی دولتی ایران فعالیت خود را ادامه داد. معاون اداری و مالی سازمان غله کشور دیگر سوابق او قبل از ورود به صنعت نفت بوده است. غنیمی فرد در سال های 66- 64ریاست دانشکده اقتصاد علامه طباطبایی را بر عهده گرفت و هنوز عضویت هیات علمی این دانشگاه را در کنار دیگر مشاغل خود در اختیار دارد. ورود غنیمی فرد به نفت در دوران غلامرضا آقازاده با معاونت امور بین الملل نفت آغاز شد. پس از آن مدیریت امور بین الملل و عضویت در هیات مدیره شرکت نیکو را به عهده گرفت. معاون مدیر عامل و عضو هیات مدیره شرکت ملی نفت ایران و قائم مقام معاون مدیر عامل شرکت ملی نفت ایران دیگر سمت هایی بود که غنیمی فرد در دوران کاری خود تجربه کرد. پیش از آنکه غنیمی فرد مدیریت بین الملل نفت را ترک کند از سوی غلامحسین نوذری از ریاست ستاد یکصد سالگی نفت نیز کنار گذاشته شد. گفته می شود او نسبت فامیلی با مجید هدایت زاده مدیر سابق شرکت نیکو دارد: کسی که پس از دو دهه مدیریت نیکو از این سمت کنار رفت. غنیمی فرد در دورانی که مسوولیت مذاکرات خط لوله صلح را برعهده داشت گرچه به طور علنی دیدگاه خود را بیان نکرد اما با تغییر فرمول پیشنهادی قیمت گذاری مورد انتقاد هیات قبلی قرار گرفت. زیرا آنان معتقد بودند تغییر فرمول امتیازی ویژه برای طرف های مذاکره کننده (هند و پاکستان ) به حساب می آید. غنیمی فرد از جمله افراد فعال در ابتدای دولت نهم برای کسب وزارت نفت از سوی علی سعیدلو بود. به طوری که در آن زمان شنیده می شد برنامه سعیدلو برای وزارت نفت را غنیمی فرد تدوین کرده است. یکی دیگر از حاشیه هایی که در این مدت با او همراه بوده نزدیکی وی به حزب موتلفه بود: نکته یی که هیچ وقت از سوی غنیمی فرد نه تایید و نه تکذیب شد. شاید برکناری غنیمی فرد از امور فروش نفت مانند عزل و نصب های معمولی در وزارتخانه ها یا شرکت های دیگر قلمداد شود. اما اگر به این نکته توجه کنیم که ایران کشوری تک محصولی است و فروش نفت است که می تواند اقتصاد ایران را بچرخاند و همین درآمدهای نفتی است که می تواند شعارهای نامزدان ریاست جمهوری را محقق کند آن موقع است که خواهیم دید شغل غنیمی فرد در صنعت نفت چقدر حساس است. آنقدر حساس که حتی برخی سعی می کردند با دور زدن او و طرح موضوع مافیایی نفت کنترل فروش نفت را از قدرت او خارج کنند و یک نهاد موازی بتراشند. قدرت حجت الله غنیمی فرد جدا از فروشندگی نفت زمانی بیشتر شد که در کنار این مسوولیت، ریاست هیات مذاکره کننده خط لوله صلح را هم پذیرفت و وظیفه خطیر صلح انرژی میان پاکستان و هند و نیز ارتقای استراتژیک انرژی ایران در آسیای جنوب شرقی را برعهده گرفت. مذاکره خط لوله صلح یا همان انتقال گاز ایران به هند از طریق پاکستان که از سال 1990 میان ایران و هند آغاز شده بود بدون هیچ گونه نتیجه یی تا سال 1384 ادامه داشت. در سال 1384 ایران برای به نتیجه رساندن این مهم محمدهادی نژادحسینیان را به ریاست هیات مذاکره کننده تیم ایران منصوب کرد. اما از آنجا که نژادحسینیان بنا به گفته خودش «انعطاف لازم برای مذاکره مطابق سلایق هند و پاکستان را نداشت» و در همین رابطه هم با گلایه یی که از سوی پرویز مشرف رئیس جمهور پاکستان به محمود احمدی نژاد شد، حکم برکناری یا بازنشسته شدن نژادحسینیان در مهر سال 1385 صادر شد و از همان موقع هم غنیمی فرد مسوولیت هیات مذاکره کننده ایرانی خط لوله صلح را با اختیارات تقریباً تام برعهده گرفت. مسوولیتی که به نظر می آید برای او بیشتر دردسرساز شد تا قدرت ساز. زیرا حدود 4 ماه پس از این مسوولیت و اعلام خبر توافق ایران، هند و پاکستان درخصوص فرمول قیمت فروش گاز ایران به هند، خبری درز پیدا کرد که ایران حدود 32 درصد ارزان فروشی کرده است و به درآمد کشور خسارت می زند. در همین ارتباط محمدهادی نژادحسینیان رئیس سابق تیم مذاکره کننده با انتقاد از توافق بر سر این فرمول چنین گفت: «معتقدم این پروژه در صورتی که با حفظ منافع ملی ایران اجرا شود به توسعه آسیا و به ثبات، صلح و امنیت در منطقه کمک می کند.
نباید در انجام این پروژه هزینه های خود را با دادن امتیازهای بی حساب آنقدر بالاببریم که هزینه از فایده برایمان بیشتر شود. با توجه به بالارفتن شدید قیمت نفت و گاز در سال های اخیر، به نظر نمی رسد که امضای این قرارداد دستاوردی افتخارآمیز باشد، قراردادی که کشور را برای 25 سال متعهد به فروش گاز با فرمول قیمتی ارزان می کند یعنی 32 درصد ارزان تر از قیمت فروش به ترکیه که قرارداد آن حدود 20 سال پیش امضا شده است.» وی در ادامه انتقادات خود به این فرمول چنین گفت: «از ابتدا به هند و پاکستان تاکید شده بود که کمترین قیمت برای گاز صادراتی ایران، قیمت گاز صادراتی به ترکیه است: در این زمینه چهار فرمول، بر اساس استانداردهای مرسوم در قراردادهای بین المللی فروش گاز مطرح شد که اگرچه پارامترها و ضرایب متفاوت داشتند ولی در تمامی آنها عددی که در نهایت به دست می آمد، در محدوده قیمت گاز صادراتی به ترکیه بود.» این در حالی بود که غنیمی فرد ادعای ارزان فروشی را کاملاً رد می کرد و معتقد بود در راستای تامین منافع ملی هیچ کوتاهی نکرده است. اما حجم انتقادات به غنیمی فرد آنقدر زیاد بود که مسوولیت اجرایی او در این خصوص به یک سال نرسید و از مرداد 86 به بعد او دیگر تصمیم گیرنده اصلی در زمینه فروش گاز ایران به هند نبود، زیرا فردی که در سمت امور بین الملل وزارت نفت نشسته بود - حسین نقره کارشیرازی - با غنیمی فرد بر سر این موضوع و موارد دیگر اختلاف دیدگاه داشت تا اندازه یی که غنیمی فرد درخصوص خط لوله صلح اظهارنظر نمی کرد، به طوری که این گمان پیش آمد که غنیمی فرد از این پست کنار گذاشته شده است. به نظر می آید که منتقدان فرمول قیمتی فروش گاز ایران به هند در تثبیت نظرات خود پیروز شده باشند زیرا در آخرین اظهارنظر وزیر نفت، نوذری ضمن انتقاد از فرمول فروش گاز اعلام کرد: «هر زمانی هر قیمتی را برای گاز تعیین کنید، ممکن است با تغییرات بازار قیمت قبلی متفاوت با آن باشد.»
وی تاکید کرد: در مذاکرات مسیری را دنبال می کنیم تا منافع ملی حفظ شود و این مهم تر از هر مساله یی است.
نوذری درباره اینکه اگر مبنای اولیه قیمت گاز در فرمول پایین باشد، بند مرور قیمت نتیجه بخش نخواهد بود، با بیان اینکه سال اول یک سوم ظرفیت پیش بینی شده در قرارداد خط لوله صلح، گاز تحویل می دهیم و در سال دوم 70 درصد آن را، خاطرنشان کرد: از سال دوم تحویل گاز در قیمت تجدیدنظر می شود.
وی افزود: این طور نیست که از ابتدا همه گاز توافق شده در قرارداد را تحویل دهیم و اصلاح منحنی قیمت در حال حاضر از جمله بحث هایی است که با هند و پاکستان داریم.
وزیر نفت در این باره که آیا هند افزایش قیمت گاز ایران را می پذیرد، گفت: قیمت انرژی باید قیمت بین المللی باشد و آنها می دانند که قیمت و منحنی که حدود یک سال و نیم پیش بر آن توافق شده است، باید اصلاح شود.
وی درباره تغییر فرمول فروش گاز اظهار داشت: بحث های مقدماتی انجام شده و طرف پاکستانی اعلام آمادگی کرده که اصلاحاتی انجام شود.کارشناسان حذف غنیمی فرد از مهم ترین بخش صنعت نفت را در راستای تغییرات گسترده یی می دانند که از اول دولت نهم شایعات آن در میان محافل نفتی و رسانه یی پیچیده شده بود. تغییراتی که وزیری هامانه اقدام به آن نکرد و غلامحسین نوذری از بدو ورودش به دفتر وزارتی و با انتصاب کردان به قائم مقامی وزارت نفت آن را آغاز و پس از آن با بازنشسته کردن کاظم پوراردبیلی از ریاست هیات نمایندگی ایران در اوپک و هدایت زاده از نیکو آن را دنبال کرد. حال اینکه آیا اینها با رضایت وزیر انجام می شود یا کردان آن را از پشت پرده هدایت می کند از سوالاتی است که در محافل کارشناسی به آن جواب های نقیضی داده می شود.
متن حکم عزل و انتصاب مدیر امور بین‌الملل
سیف الله جشن ساز در حکمی دکتر حجت الله غنیمی فرد را به سمت معاون مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران در امور سرمایه گذاری منصوب کرد.
در این حکم آمده است: ضمن تقدیر از زحمات صادقانه جنابعالی طی دوران مدیریت امور بین الملل با توجه به سوابق ارزنده جنابعالی در صحنه بین المللی نفت و گاز، بدین وسیله جنابعالی را با حفظ سمت عضو هیات علمی دانشگاه صنعت نفت به معاون مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران در امور سرمایه گذاری منصوب می کنم. ضروری است مدیریت های شرکت ملی نفت ایران و شرکت های وابسته و تابعه هرگونه اقدام در جریان در خصوص امور سرمایه گذاری و تامین مالی در نفت و گاز را به ایشان منتقل نمایند و ادامه مذاکرات و اقدامات بعدی با در اختیار گذاردن امکانات لازم و از طریق و با هماهنگی جناب آقای دکتر غنیمی فرد انجام گیرد. امید است با اتکال به خداوند منان در سازماندهی امور محوله جدید که طی دو هفته آن را به تایید اینجانب خواهید رساند، هر چه سریع تر امور سرمایه گذاری در صنایع نفت و گاز را به بهترین نحو ساماندهی کنید.
همچنین مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران، طی حکمی علی اصغر عرشی را به عنوان مدیر امور بین الملل این شرکت منصوب کرد.
در حکم مهندس سیف الله جشن ساز آمده است: با عنایت به تعهد و سوابق ممتد و ارزشمند جنابعالی در امور بین الملل به موجب این حکم به عنوان مدیر امور بین الملل منصوب می شوید. علی اصغر عرشی متولد 1335 و دارای مدرک لیسانس بازرگانی با گرایش اقتصاد بین الملل از دانشگاه علامه طباطبایی است. وی دارای 28 سابقه خدمت در صنعت نفت بوده و پیش از این به عنوان کارشناس آنالیز قیمت های نفت خام در امور بین الملل، رئیس دایره خریدهای خارجی در شرکت کالای نفت، رئیس گروه خرید کالای لندن، کارشناس بازاریابی و فروش نفت خام در امور بین الملل در تهران و دفتر امور بین الملل در لندن، رئیس بازاریابی و فروش منطقه CIF در امور بین الملل، رئیس بازاریابی منطقه غرب کانال سوئز، رئیس بازاریابی و فروش نفت خام امور بین الملل مشغول خدمت بوده است. عرشی همچنین از موسسان موسسه مطالعات بین المللی انرژی و انجمن اقتصاددان بین المللی انرژی در ایران است. وی سابقه همکاری با موسسه مطالعات بین المللی انرژی را نیز داشته است. او دارای تالیف های متعددی در بازارهای بورس نفت و چگونگی مکانیسم مبادلات آن به زبان های فارسی و لاتین است که در دانشگاه های داخل و خارج از کشور تدریس می شود.