رامسفلد در سرزمین اژدها

قاسم غفوری
دونالد رامسفلد وزیر دفاع آمریکا برای نخستین بار، دیداری از چین داشت و با مقامات ارشد این کشور به مذاکره پرداخت. این دیدار در حالی برگزار گردید که
1ـ آمریکا در مذاکرات شش‌جانبه ناموفق بوده و حمایتهای چین از کره شمالی به معضلی جدی برای آنها مبدل گردیده است. لذا دولتمردان کاخ سفید یکی از مهمترین ابزار پیروزی در مذاکرات شش جانبه را تغییر مواضع پکن می‌دانند. از سوی دیگر در طی هفته‌های اخیر بار دیگر روابط کشورها در شبه جزیره کره،(ژاپن، چین، کره جنوبی) به تیرگی نهاده در حالی که آمریکایی‌ها سعی دارند تا به حمایت از ژاپن و کره جنوبی بپردازند.
2ـ مهمترین دغدغه‌های مقامات کاخ سفید، گسترش پیمانهای منطقه‌ای در خاور دور می‌باشد. اتحادهایی میان سه کشور چین، روسیه و هند و گرایش آنها به ارتقاء روابط نظامی از چالشهای اصلی آمریکا قلمداد می‌گردد. چنانکه این امر موجب گردید تا رایس سفری دوره‌ای به کشورهای آسیای میانه و قفقاز داشته تا به نحوی از گسترش این اتحادها جلوگیری نماید.
3ـ دیدار رامسفلد در حالی صورت گرفت که پیش از آن وزیر امور خارجه ایران با مقامات چینی دیدار و دو طرف بر گسترش مناسبات هسته‌ای و تجاری تاکید نمودند که این امر زنگ خطری برای اهداف آمریکا در گسترش محدودیتها علیه ایران و جلوگیری از همپیمانی سایر کشورها با ایران در اجلاس آینده شورای احکام می‌باشد.
4ـ از جمله عوامل تنش‌زا در روابط چین و آمریکا، اختلافات در زمینه روابط تجاری و اقتصادی بویژه در زمینه منسوجات و تسلیحات نظامی می باشد. (هر چند دو کشور دارای روابط تجاری گسترده‌ای می‌باشند اما اختلاف منافع همچنان ادامه دارد.) چنانکه رامسفله بارها تاکید نمود که چین باید به شفاف سازی برنامه‌های نظامی خود بپردازد و در امور تجاری نیز بازنگری داشته باشد. (آمریکا از موانع اصلی لغو تحریم تسلیحاتی چین از سوی اتحادیه اروپا می‌باشد).
5ـ پکن و واشنگتن در طی سالهای اخیر،خود را یکی از قطبهای اصلی تصمیم‌گیری در عرصه معاملات جهان می‌دانند و هیچ کدام نیز حاضر به عقب‌نشینی از مواضع خود نمی‌باشند. این امر سبب گردیده تا آنها برای حفظ اقتدار خود، مواضع یکدیگر را با چالش مواجه سازند، چنانکه آمریکایی‌ها با مداخله در امور تایوان و تجهیز نظامی آن تصمیم به تغییر رویه پکن دارند و چین نیز با گسترش مناسبات با کشورهای آسیای مرکزی و قفقاز، روسیه، ایران و کره شمالی با سیاستهای آمریکا مقابله می‌نماید.با توجه به اهمیتی که هر کدام از این کشورها برای حوزه نفوذ خود قائلند، حل این اختلافات و به نوعی تقسیم بندی مناطق و خطوط قرمز از اولویتهای روابط چین و‌آمریکا قلمداد می‌گردد.
6ـ دولتمردان کاخ سفید برای سال جاری بودجه نظامی، معادل 400 میلیارد دار تدوین نمودند، از سوی دیگر لوایحی را در زمینه ساخت نسل جدید سلاح‌های هسته‌ای تصویب کرده‌اند که با مخالفت‌های شدید مردم آمریکا همراه بوده است (افزایش نابسامانی‌های اقتصادی و ناتوانی دولت در پیش‌گیری از حوادثی همچون نیواورلئان بر این مخالفت‌ها دامن می‌زند) بنابراین مقامات آمریکا به دنبال توجیهی امنیتی برای استفاده از بودجه اجتماعی در امور نظامی م‌ باشند که در این راستا توان نظامی چین یکی از سناریوهای اصلی می‌باشد.
در نهایت با توجه به روابط پکن ـ واشنگتن و تحولات بین‌المللی می‌توان گفت که دیدار رامسفلد که مقدمه‌ای بر سفر بوش به پکن می‌باشد، گامی در جهت حل اختلافات گذشته و به نوعی تقسیم‌بندی حوزه‌های نفوذ هر کدام از این کشورها می‌باشد که با محوریت شفاف‌سازی امور نظامی و نیز هماهنگ‌ نمودن عملکردها در قبال تایوان، آسیای مرکزی و قفقاز و تحولات بین‌المللی صورت گرفته است. با این وجود با توجه به چارچوبها و اهدافی که دو کشور در عرصه منطقه‌ای و بین‌المللی پیگیری می‌کنند، توافق نهایی میان دو ابرقدرت دور از ذهن می‌باشد، بویژه اینکه منافع اقتصادی چین حکم می‌کند که با ایران و روسیه همکاری گسترده‌ای داشته باشد، از سوی دیگر آمریکا نیز نمی‌تواند از اهرم فشار تایوان برای مهار چین چشم‌پوشی کند، لذا توافقات چین و آمریکا، موقت بوده و در آینده بار دیگر شاهد از سرگیری چالشها میان آنها خواهیم بود.