نمایش قدرت بازدارندگی

دومین رزمایش پیامبر اعظم (ص) و شلیک موشک‌های شهاب 2 و 3 برای نخستین بار، بازتاب گسترده‌ای در سطح مقامات و رسانه‌های بین‌المللی داشت. فارغ از همزمانی برگزاری این رزمایش با مانور دریایی اخیر آمریکا و تعدادی از کشورهای عضو گروه غیررسمی موسوم به «پیشگیری از گسترش سلاح‌های کشتار جمعی» در آب‌های خلیج فارس که نقطه ثقل توجه مقامات و تمرکز رسانه‌های بین‌المللی بوده است، برگزاری رزمایشی با این ویژگی و حجم بیانگر واقعیتی غیرقابل کتمان است. ایران به اذعان بسیاری از مجامع و مراجع غربی، قدرت برتر و مسلطی در منطقه خاورمیانه است و برگزاری رزمایش‌هایی از این دست ولو تعبیر «نمایش قدرت» هم بر آن صادق باشد برای آن امری طبیعی و حقی ذاتی است.
جایگاه ژئوپلیتیک و استراتژیک ایران در خاورمیانه و نیز پتانسیل‌های بالقوه و بالفعل آن مناسب‌ترین اکوسیستم زایش قدرت منطقه‌ای است که به طور طبیعی این زایش را ممکن می‌سازد. بر همین اساس نمی‌توان در نقشه جغرافیایی و سیاسی ایران را قدرت منطقه‌ای دانست اما در پهنه واقعیات ملموس صحنه ژئوپلیتیک و اکواستراتژیک علائم و نشانه‌های این قدرت را نفی کرد و نادیده گرفت. ایران نه درصدد کسب مدال «ژاندارمی منطقه» از یک قدرت غیرمنطقه‌ای است و نه مایل به ایستادن در سکوی قدرت تهدیدگر برای همسایگانش. دکترین افزایش همکاریها با همسایگان در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران بهترین تضمین برای تنش‌زدایی با همسایگان و رفع هر نوع نگرانی است که نیروهای خارجی می‌خواهند از آن «تهدید» بسازند. نگاهی اجمالی بر ضرورت‌های تحکیم مناسبات با همسایگان نشانگر آن است که این قدرت منطقه‌ای با اتخاذ رویکرد تدافعی بازدارنده است که توان اعتماد سازی را کسب می‌کند.
رد نظریه‌های تهاجم و تجاوز و نفی سیاست دست درازی برای اثبات قدرت ستون عمارت دیپلماسی ایران را تشکیل می‌دهد؛ نظریه‌ها و سیاست‌هایی که به رغم تحمیل تبعات تلخ آن بر ایران از سوی همسایگانش در ادوار تاریخی مختلف هیچ‌گاه در حافظه تاکتیکی مقامات تهران محلی از اعراب نیافته است.
وجود رویکردها و نظرگاه‌های فوق نافی یک اصل ثابت و تثبیت شده در مرامنامه دیپلماسی ایران نیست و آن اینکه ایران این قدرت را نه بر مبنای منابع قدرت میلیتاریستی که براساس توان دیپلماتیک خود به دست می‌آورد.
این امر چانه‌زنی‌های ایران در عرصه منطقه‌ای و بین‌المللی از عادی‌ترین تا غامض‌ترین مسائل را در اختیار دیپلمات‌ها قرار می‌دهد. حتی با وجود اینکه ابزارهای تحریم اقتصادی و تهدید نظامی بر فراز پرونده هسته‌ای ایران قرار دارد اما مقامات تهران همچنان معتقد به حل و فصل مسالمت‌آمیز مساله از طریق مذاکره‌اند و سکان را از دست دیپلمات‌ها خارج نمی‌کنند.