تشریح سیاستهای تئاتری کشور در گفتوگو با ایمانى خوشخو معاون هنرى وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی
یقین دارم که به توسعه تئاتر نزدیک شدهایم
نیلوفر رستمی
مقدمه:
محمدحسین ایمانى خوشخو معاون هنرى وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامىمیهمان تئاترشهر بود. با او در دفتر مدیریت تئاترشهر قبل از این که به تماشاى یکى از نمایشهاى جشنواره برود درباره جشنواره و اتفاقات مهم دیگر تئاتر مانند بودجه، سند توسعه تئاتر، ساخت سالنهاى جدید تئاتر و... گفتوگو کردیم.
* نظرتان درباره جشنواره امسال چیست؟ چقدر به ایدهآلهاى شما نزدیک شده است؟
** خوشبختانه با برنامهریزاى که در طول سالهاى اخیر در جهت توسعه تئاتر شده، مىبینیم که بخش بزرگى از آن اهداف و برنامهها در جشنواره فجر امسال متبلور شده است. ما همیشه به هنرمندان مىگوییم که باید تئاتر تماشاگر داشته باشد و فاصله میان مردم و تئاتر برداشته شود یا به حداقل برسد و به تماشاگران به عنوان یکى از ارکان پشتوانه توسعه تئاتر توجه شود. حالا فکر مىکنم با حضور خوبى که هنرمندان در جشنواره امسال داشتند و در مطبوعات هم اعلام شده امسال شاهد یکى از شلوغترین جشنوارههاى تئاتر کشور هستیم. مشکل عمده ما این است که نمىتوانیم پاسخگوى تقاضاى تماشاگران براى حضور در سالنها باشیم وگرنه اکثر کارها با تماشاگران انبوه مواجه هستند که این خود نشانگر این است که سیاست ما در تئاتر اجرا شده و تئاتر در همین راستا حرکت مىکند. مسئله بعدى کیفیت کارها است که هم در بخش داخلى و هم بینالمللى با توجه به نظرات شنیده شده از تئاترىها بسیار خوب بوده و کارهایى که در بخش بینالملل حضور دارند پر از نکات آموزنده براى هنرمندان بوده. به طور کلى تعامل خوبى بین تولیدات داخلى و خارجى ایجاد شده است. به نظرم جشنواره امسال نقطه عطفى براى تحقق اهداف توسعه تئاتر کشور است. در ضمن این را هم به فال نیک مىگیریم که جشنواره امسال مقارن با بررسى بودجه تئاتر در سال ۸۵ شده است. در حال حاضر تصمیم گیرندگان تئاتر کشور با عظمت تئاتر و تاثیرات مهم این هنر در روند توسعه فرهنگى و اجتماعى جامعه مواجه شدهاند. انشاءالله با توجه ویژهاى هم که مجلس به بودجه تئاتر کشور خواهد داشت سال آینده مىتوانیم شاهد روزهاى خوب و پررونقى براى تئاتر کشور باشیم؛ همان طور که من روزهاى قبل این را به عنوان یک پیشبینى مطرح کردم. من در همین جا از همه پیشکسوتان، اساتید و هنرمندان تئاتر کشور که در سالهاى گذشته محدودیتها را به جان خریدند و صحنه را ترک نکردند، تشکر مىکنم. این پایدارى و ایستادگى امروز دارد نتیجه مىدهد. امسال وقتى انبوه استقبالکنندگان را مىبینیم، متوجه مىشویم که مردم دوباره به هنر بزرگ تئاتر روى آوردهاند. ما امیدواریم تا با برنامه ریزى مناسب در طول سال، سالنهاى تئاترى را مملو از تماشاگران کنیم و در کنار اینها، جامعه تئاترى باید با تمام توانایىها و دانشهایش، هنر مخاطبشناسى را هم در نظر بگیرد که در این صورت با رونق هنر تئاتر، حتماً مخاطب بیشترى خواهیم داشت.
به نظرم سریعتر سکوهاى توسعه پیموده مىشود و به این ترتیب به توسعه پایدار و همهجانبه که در برنامههاى جمهورى اسلامى همیشه مورد تاکید بوده، مىرسیم.
* از بودجه تئاتر گفتید. بحث بودجه به کجا رسیده است؟ اگر ردیف جداگانهاى براى بودجه تئاتر ایجاد شود آن وقت تمایل و علاقه شما براى تخصیص بودجه بیشتر به کدام یک از هنرها خواهد بود؟ آیا در این صورت شخصاً تمایلى به افزایش بودجه در بخش تئاتر خواهید داشت؟
** خوشبختانه در بودجه امسال برعکس سالهاى گذشته، براى همه هنرها به طور مجزا ردیف بودجه تعریف شده، یعنى امسال در بودجه ۸۵ ردیف جداگانهاى براى هنر تئاتر مىبینیم پس این مسئله منتفى است که ممکن است درباره برخى هنرها کم توجهى یا توجه زیادى شود. در ضمن دولت هم بودجه زیادترى را نسبت به سال قبل براى تئاتر در نظر گرفته است. در این راستا نمایندگان مجلس هم به دنبال راهحلهایى هستند تا ضمن این که تغییر عمدهاى در ردیف بودجه ایجاد نشود، حمایتهایى از داخل مجلس براى تئاتر کسب کنند. ما هم در جلسات کمیسیون فرهنگى مرتب شرکت مىکنیم تا انشاءالله بودجهاى در ردیف خاص تئاتر گنجانده شود.
* یکى از اتفاقات قابل ذکر جشنواره امسال بخش تبلیغات و اطلاعرسانى بوده که نسبت به سالهاى قبل به نظر مىرسد مسئولان موفقتر عمل کرده اند، مانند پخش تیزر در مناطق مختلف شهر و پخش آن در شبکههاى تلویزیونى و... شما نظرتان درباره این بخش چیست؟
** همیشه در تعریف تبلیغات گفته شده که تبلیغات مانند پلى است میان مردم و موضوع فعالیتها. اما در گذشته به این امر کمتر توجه شده. شما هر موضوع مهمى را اگر اطلاعرسانى درستى انجام ندهید حق مردم را که محق هستند نسبت به فعالیتها آگاهى کافى داشته باشند زیر پا گذاشتید. خوشبختانه با تدبیرهاى تخصصى در جشنواره امسال این اطلاع رسانى به خوبى انجام شده و یکى از دلایلى که مردم امسال در جشنواره حضور گستردهاى دارند به دلیل همین اطلاعرسانى خوب است. مثلاً تئاتر برعکس سینما به دلیل کمبود سالنها نمىتواند گسترش کمى را در سراسر شهر داشته باشد بنابراین با وجود این مشکل باید بخش اطلاعرسانى پررنگ تر عمل کند که به نظرم ما امسال به خوبى شاهد تحقق این امر بودیم و من از همین جا تشکر مىکنم از تمام رسانههاى گروهى که همگام با دستاندرکاران تئاتر در این عرصه حضور پررنگى داشتند و پوشش خبرى مناسبى در این راستا انجام دادند که در جاى خود هم از آنها تقدیر مىشود.
* سند توسعه تئاتر در زمان مدیریتى شما تدوین شده، در حال حاضر روند پیگیرى این سند به کجا رسیده و اجراى این سند چه مقدار بودجه مىطلبد؟
** سند توسعه تئاتر در آخرین روزهاى دولت پیشین به دولت ارائه شد و سعى شد که دورنمایى از تئاتر کشور به شکل مکتوب و برنامه ریزى شده ارائه شود که با توجه به پایان عمر دولت قبلى این سند به دولت جدید واگذار شد، ما هم از این فرصت استفاده کردیم براى بازنگرى مجدد سند و استفاده از نظرات کارشناسان که در حال حاضر در حال انجام اصلاحات است. انشاءالله وقتى پیش نویسش آماده شود مجدد به دولت جدید ارائه مىشود و خوشبختانه با رویکرد مثبتى که رئیس جمهور و هیات دولت در این مدت به تئاتر نشان دادند، به نظر این سند مىتواند توجه آنها را جلب کند و هیات دولت تصویب کند و بعد به مجلس ارائه شود تا تمام فعالیتهاى تئاترى کشور طبق این سند انجام شود. انشاءالله با مسئله افزایش بودجه که در حال پیگیرى است بتوانیم کارهاى بهترى در راستاى توسعه تئاتر داشته باشیم.
* شما مرتب در صحبتهایتان به بودجه اشاره کردید؛ چیزى که دغدغه فعلى تئاترىهاست. آیا مىتوان در همین گفتوگو به هنرمندان این امید را دارد که واقعاً بودجه تئاتر کشور افزایش پیدا مىکند؟ آیا به نظر شما راه براى چنین امیدى باز است؟
** گاهى انسان از امید حرف مىزند و گاهى در راستاى آن عمل مىکند. اگر اهالى تئاتر روند این هنر را در دو، سه ماه اخیر یک بار دیگر بازنگرى کنند، متوجه مىشوند که وقتى «کنگره بزرگ تئاتر» با پیام رئیس جمهور افتتاح مىشود و مشاوره ویژهاش در مراسم افتتاحیه کنگره شرکت مىکند و در جشنواره امسال هم رئیس مجلس پیام مىدهد و اکثر نمایندگان و اعضاى کمیسیون فرهنگى مجلس موضع خویش را در حمایت از تئاتر کشور اعلام مىکنند و رسانهها به خصوص تلویزیون بهترین زمان کارى خود را به بحث تئاتر و مسئله بودجه این هنر اختصاص مىدهند، یعنى دولت جدید نگاه بسیار مثبتى به تئاتر دارد و همه اینها مىتواند امیدوارکننده باشد یعنى منتهى به این نشده که مسئولى فقط پشت تریبون اعلام کند که در آینده برنامه خوبى خواهیم داشت و بعد تمام شود! ۵، ۶ ماه بیشتر از استقرار دولت جدید نمىگذرد و به قولى مىگویند «سالى که نکوست از بهارش پیداست.» در همین ابتدا فقط رویکرد مثبت عوامل دولتى را دیدهایم، توجه و حمایت رئیس جمهور به هنر بزرگ تئاتر، همچنین دیدگاههاى وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامى حسین صفارهرندى درباره این هنر که همگى نشانگر روزهاى خوب براى تئاتر کشور مىتواند باشد. اما یقیناً در این مسیر کار اصلى به عهده خود هنرمندان است که باید در چارچوب سیاستهاى فرهنگى کشور به ارائه اثر بپردازند. پس با این چیزهایى که در این مدت دیده شده جاى نگرانى نیست.
* شما از «کنگره بزرگ تئاتر» گفتید، بخش بزرگ این کنگره مربوط به گردهمایى گروههاى تئاترى شهرستانى بوده. در این راستا چه برنامهها و امکاناتى را براى تئاتر شهرستانها در نظر گرفتهاید؟
** پس از اتمام کنگره بلافاصله جشنواره فجر شروع شد. در این جشنواره حضور پررنگ هنرمندان شهرستانى را شاهد هستیم که با سالهاى قبل فرق مىکند، از چیزهاى ظاهرى مانند اقامتشان در بهترین هتل و در نظر گرفتن تسهیلات ویژه براى بازدید از نمایش گرفته تا چیزهاى کلىتر دیگر. این اولین قدم بعد از کنگره در راستاى متعالى کردن تئاتر شهرستانها بود اما قدم بعدى توجه ویژه به انجمنهاى نمایش است. ما در بودجه پیشنهادى تبصرهاى هم قائل شدیم که در بودجههاى استانى سهم تئاتر مشخص شود و در ضمن افزایش یابد. همان طور که شما هم مىدانید الان بودجه فرهنگى - هنرى استانها به شکل کلى در نظر گرفته مىشود در حالى که ما تبصرهاى قائل شدیم تا سهم تئاتر جدا و مشخص شود. در ضمن تمام انجمنهاى نمایشى کشور باید به شکل تشکیلاتى به هم متصل شود و ارتباط شان با انجمن مرکز هنرهاى نمایشى بیشتر شود تا انشاءالله بتوانند از امکانات مرکز بیشتر استفاده کنند. البته من تاکید مىکنم که همه اینها یقیناً در سال ۸۵ اتفاق نمىافتد و باید مرحله به مرحله انجام گیرد اما این دو، سه موردى که به قول هنرمندان دارد کلید مىخورد نشانگر ادامه دار بودن این حرکت است. تاکید مىکنم که این حرکت منحصر به کنگره نشده بلکه در جشنواره هم تداوم پیدا کرده و از این پس هم یقیناً چنین خواهد شد. در ضمن در سند توسعه تئاتر هم ما توجه ویژهاى در حمایت از تئاتر شهرستانها داشتیم.
* یکى از مشکلات عمده تئاتر کمبود سالن و تعمیر سالنهاى فعلى است. در حال حاضر دو بار سالنهاى تئاترشهر دچار آتش سوزى شده که باید براى بازسازى آنها و جلوگیرى از خطرهاى بعدى اقداماتى انجام داد. همچنین سالها است که سولههاى خانه هنرمندان بلاتکلیف مانده است و حدود ۹۰ و اندى هم سالن تئاترى داریم که تغییر کاربرى داده و زیر پوشش سازمانها و نهادهاى دولتى قرار گرفته است. براى اینها چه برنامهاى دارید؟
** بحث فضاها و سالنهاى تئاتر از مشکلات و موانع توسعه تئاتر کشور است و متاسفانه حل آن هم در کوتاه مدت غیرممکن است اما براى حل این مشکل دوستان ما در اداره کل هنرهاى نمایشى وارد تعامل با دیگر سازمانها شدند مثلاً در تهران با شهردارى تهران ارتباط خوبى برقرار شد و به نظرم آقاى قالیباف به زودى برنامهها و حمایتهایشان را اعلام مىکنند. ساخت تئاتر شهر ۲ پیگیرى سولههاى خانه هنرمندان و ساخت سالنهاى دیگر تئاترى در شهر از برنامههاى آتى و حتمى ما خواهد بود. ما در شهرستانها با استفاده از اعتبار استانى براى حل مشکل سالنهاى تئاترى برنامههایى داریم. در این راستا یکى از برنامهها تشکیل جلسات ویژه با استاندارها است تا بتوانند بیشتر از قبل تئاتر را مورد حمایت قرار دهند. البته تاکید مىکنم که به این سرعت مشکل کمبود فضا حل نمىشود اما پیگیرى آن در رأس برنامهها قرار گرفته است و امیدواریم که نتایجش را به مرور ببینیم.
* مدتها است که اهالى تئاتر یکى از خواستههایشان تبدیل مرکز هنرهاى نمایشى به سازمان هنرهاى نمایشى است. شما چه نظرى درباره افزایش قدرت این حیطه دارید؟ آیا با نظرات هنرمندان و مدیر مرکز هنرهاى نمایشى در این باره موافقاید یا بیشتر نظرتان به کوچک شدن این حیطه و در حد همان اداره کل هنرهاى نمایشى است؟
** توسعه تشکیلات تئاتر اگر به توسعه تئاتر منجر شود مطمئناً مورد حمایت و قابل پیگیرى است اما این نیازمند یک کار کارشناسى است. وقتى در این باره صحبت مىکنیم باید از نتایج و نقاط مثبت و منفىاش آگاه باشیم که به نظر در چارچوب برنامههاى تشکیلاتى دولت باید مورد توجه قرار گیرد. در نظر داشته باشید که در سیاستهاى عمومى دولت، توسعه تشکیلاتى مورد توجه نیست و همیشه تاکید بر کوچک کردن تشکیلات مىشود، یقیناً تئاتر کشور هم نمىتواند خود را از دولت جدا کند به خصوص که هنوز براى رشد خود به حمایت دولت احتیاج دارد. حالا اگر این حمایتها از طریق سازمان تئاتر داده شود، چه بهتر که ایجاد سازمان هم به عملکرد مثبتى تعبیر شود. اما اگر پیشبینى شود که با استقلال تشکیلات تئاترى و دور شدن آن از نظام دولت، نسبت به حمایت خدشهاى وارد مىشود به نظر من شاید به نفع تئاتر نباشد. بنابراین در حال حاضر نمىتوان اعلام موضع صریح کرد که یا باید سازمان تئاتر داشته باشیم یا منوط به اداره کل هنرهاى نمایشى شود و یا حتى به شکل بزرگتر تبدیل به وزارتخانه شود. هر کدام از اینها مىتواند داراى نقاط مثبت و منفى باشد که نیازمند بررسى کارشناسى است. ما اکنون بحث تشکیلات را در دستور کارمان قرار مىدهیم.
* چند روز دیگر دومین همایش آیینهاى عاشورایى را خواهیم داشت که امسال نسبت به سال قبل گروههاى حرفهاىتر و بیشترى از این همایش استقبال کردهاند. آیا این همایش صرفاً با امکانات مرکز هنرهاى نمایشى برگزار مىشود و یا مراکز دیگرى هم مشارکت دارند؟ اساساً نظرتان و دیدگاهایتان را درباره این همایش بگویید؟
** یکى از اهداف برگزارى همایش آئینهاى عاشورایى، استفاده از همه ظرفیتهاى هنر نمایش است. وقتى مىگوییم تئاتر ظرفیتهاى بسیارى دارد و مىتواند با سوژههاى مختلف سیاسى، اجتماعى، دینى، فرهنگى و در زمانها و مکانهاى مختلف ارتباط برقرار کند، مسائل ارزشى و مذهبى هم مىتواند یکى از حوزههاى کارى تئاتر باشد. به طور کل سال گذشته تجربه مثبتى در این حوزه داشتیم و این حرکت امسال هم ادامه پیدا کرده است. در ضمن مىخواستیم برخلاف گذشته تصور نشود که تئاتر فقط در ماهها و مناسبتهاى خاصى در سال عرضه مىشود بلکه تئاتر هنرى است که مىتواند در زمانهاى مختلف و به مناسبتهاى متفاوت عرضه شود. در ضمن امسال همایش با کیفیت خوبى برگزار مىشود و سازمانهاى مختلفى براى مشارکت در این همایش اعلام آمادگى کردند. همچنین این همایش با ویژگىهایى که در بطن خود دارد در حوزه امکانات و اعتبارات مطمئناً با مشکلات کمترى مواجه مىشود و در نهایت امیدوارم که اهداف پیشبینى شده از این همایش به نحو احسن تحقق پیدا کند.
* آیا در دولت جدید ما شاهد تشکیل تئاترهاى خصوصى خواهیم بود؟
** اگر از تئاتر خصوصى این تعریف را داشته باشیم که تئاترها بدون هیچ حمایت دولتى اجرا شود، به نظرم در عرصه تئاتر فعلى اصلاً نمىتوان به چنین تعریف و دستهبندى رسید. اکنون بیشترین بودجه تئاتر صرف حمایت از گروههاى تئاترى مىشود که به شکل مستقل و جدا از دولت به فعالیت مشغول هستند. من با تقسیمبندى تئاتر دولتى و خصوصى موافق نیستم و به جاى آن مىگویم که باید گروههاى تئاترى تشکیل شود تا در طول سال به فعالیت بپردازند و به مرور سابقه قابل توجهى کسب کنند. در کل این اصطلاح دولتى و خصوصى برایم قابل معنا نیست. ما تئاترى داریم که با حمایت دولت و بدون وابستگى به آن فعالیت مىکند و البته در چارچوب سیاستهاى کشور. به طور خلاصه سیاستگزارى، نظارت و برنامه ریزى کلان از دولت باید باشد و با گروههاى تئاترى.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
