سپرده‌گذاری خارجی راهکار کاهش نقدینگی

* بهترین راهکار بهره‌گیری از درآمدهای نفتی در شرایط کنونی چیست؟
** نفت ثروت بین نسلی است، بنابراین نباید تمام آن را استفاده کرد. راه‌حل منابع پایان‌پذیر، استفاده درازمدت از آنها است به طوری که ثروت سرانه ثابت بماند. در شرایط فعلی بهترین راهکار استفاده از درآمدهای نفتی، استفاده از آنها در سرمایه‌گذاری‌های کم‌خطر مثل سپرده‌های بین‌المللی است. سپرده‌های بین‌المللی سالانه سود دریافت می‌کنند و کم‌کم انباشته شده و تکیه‌گاه مالی عظیمی برای دولت فراهم می‌کنند.
* در این راهکار نمونه‌های موفقی وجود دارد؟
** هلند و نروژ نمونه‌های موفق استفاده از حساب سپرده‌های ارزی، و نه حساب ذخیره ارزی هستند. کلا درآمدهای نفتی باید برحسب قدرت جذب یک اقتصاد به آن تزریق شود. با استفاده از روش‌های محاسباتی می‌توان تعیین کرد که هر سال چه مقدار از درآمدهای نفتی به اقتصاد کشور تزریق کرد. طبق محاسبات بانک جهانی در دهه 1990 از کل ثروت نفتی استفاده کردیم. همچنین صندوق بین‌المللی پول اعلام کرده است که طی سال‌های 2000 و 2001، به طور متوسط سالانه 10 میلیارد دلار از درآمدهای نفتی بهره برداریم.
* محاسن پس‌انداز کردن درآمدهای نفتی در بانکهای خارجی در شرایطی که اقتصاد کشور شدیدا به سرمایه‌گذاری محتاج است، چیست؟
** از دیدگاه کلی و آینده‌نگرانه دو بحث را باید مد نظر قرار داد: یکی عدالت بین نسلی در استفاده از ثروت نفتی و دیگری مصون نگهداشتن اقتصاد کشور در برابر شوک‌‌های نفتی، از سوی دیگر تزریق دلارهای نفتی می‌بایستی با تخصیص مناسب صورت پذیرد. بانک مرکزی نباید ملزم به خرید ارز شود. تزریق فراوان درآمدهای نفتی به پروژه‌های عمرانی موجب افزایش تقاضا و کمبود مواد اولیه همچون سیمان خواهد شد که افزایش تورم را در پی دارد.
* در رابطه با پروژه‌های عمرانی و تاثیر برداشت از حساب ذخیره ارزی، دیدگاه‌های مثبت و منفی زیادی وجود دارد. موضع شما در این زمینه چیست؟
** زمانی که تزریق درآمدهای نفتی از روی قاعده و کاملاً صحیح هم باشد، بحث تخصیص درست منابع پیش می‌آید. هم‌اکنون این مسئله مطرح است که درآمدهای نفتی را صرف سرمایه‌گذاری‌های تجاری کنیم یا سرمایه‌ای از سوی دیگر شاهد استفاده از حساب ذخیره ارزی در توزیع یارانه‌های بی‌هدفی هستیم که با توزیع عادلانه در تعارض هستند. قشر پردرآمد جامعه 12 برابر بیش از قشر کم‌درآمد از یارانه بنزین استفاده می‌کنند. در واقع دولت با این یارانه‌ها اتلاف منابع و آلودگی محیط زیست را تشویق می‌کند. برخی از پروژه‌های عمرانی ناتمام اصولاً مقرون به صرفه نیستند و تخصیص بودجه به آنها باید مورد تجدیدنظر قرار گیرد.
* ساختار بودجه سال جاری چه تاثیری بر پدیده نقدینگی خواهد داشت؟
** در بودجه فعلی همچون بودجه‌های سابق به سیاست‌های مالی پایدار و دراز مدت بی‌توجهی شده است. در برنامه سوم توسعه اقتصادی و اجتماعی کشور نسبت نقدینگی و تورم 2 به یک بوده است که علت آن آزادسازی و افول ارز بوده است. همچنین افزایش واردات توانسته پاسخگوی رشد تقاضای داخلی شود. از سوی دیگر سال‌های پرباران اخیر موجب رونق کشاورزی، افزایش عرضه مواد غذایی و کشاورزی در کشور شده که این موارد با رکود حاکم بر بخش مسکن همگام شده و کاهش رابطه نقدینگی و تورم را در پی داشته است. با وجود این نباید از یاد برد که نقدینگی همچون بمب ساعتی اقتصاد است و هر آن امکان انفجار آن وجود دارد.