هشدار مصباح؛ انگیزه اصلاح‌طلبان

گروه سیاسی، حسین رضوی: با نزدیک شدن به زمان برگزاری انتخابات مجلس خبرگان رهبری، تلاش‌ها و فعالیت سیاسی احزاب و گروه‌های سیاسی به تدریج آغاز می‌شود. در یک سوی این تلاش‌ها، محافظه‌کاران قرار دارند که پس از پیروزی در سه انتخابات شوراهای شهر دوره دوم، مجلس هفتم و ریاست جمهوری نهم برای در اختیار گرفتن مجلس خبرگان فعال شده‌اند. البته ترکیب کنونی مجلس خبرگان هم در اختیار اکثریت قاطع محافظه‌کاران قرار دارد.
اما طیفهای مختلف این جناح، به ویژه جریان راست سنتی جایگاه پر رنگی در این مجلس دارند که همین امر، اختلافاتی را در اجلاس اخیر خبرگان میان طیف جوانتر و رادیکال‌تر (که حامیان محمدتقی مصباح یزدی هستند) و طیف سنتی و میانه‌رو (که با هاشمی رفسنجانی همراهی نشان می‌دهند) بروز داد. به نظر می‌رسد این صف‌بندی در انتخابات آتی خبرگان هم در اردوگاه محافظه‌کاران وجود داشته باشد. کما اینکه گفته می‌شود جامعه روحانیت مبارز احتمالاً فهرستی متفاوت از لیست مورد نظر مصباح یزدی در انتخابات خواهد داشت؛ لیستی که پیش‌بینی می‌شود با حمایت احزاب سنتی جناح راست هم مواجه شود.
تازه‌ترین اظهارات مصباح
اما قبل از آنکه این صف‌بندی شکل گیرد، مصباح یزدی در این زمینه فعال شده است. وی که مدیریت پژوهشکده امام خمینی را بر عهده دارد، هفته گذشته همایشی را با عنوان «هماهنگی و همدلی نیروهای انقلاب در موضوع انتخابات خبرگان و بررسی عملکرد خبرگان رهبری» در مشهد برگزار کرد. طبق خبری که سایت «خدمت» منتشر کرده این همایش بدون حضور خبرنگاران برگزار شده و در آن به جز مصباح، «حسین کعبی» و «عباسعلی کدخدایی» از اعضای شورای نگهبان و «حسین شریعتمداری» مدیر مسئول روزنامه «کیهان» هم به سخنرانی پرداخته‌اند.
این سایت خبری در گزارشی که دیروز از این همایش منتشر کرد، خبر از آن داد که مصباح یزدی در اختتامیه همایش از «برخی اصولگرایان» به شدت انتقاد کرده و خواستار «هوشیاری نیروهای انقلاب» در انتخابات خبرگان شده است.
بنابراین گزارش، مصباح یزدی در سخنانش با اشاره به انتخابات سال آینده خبرگان گفت: «نباید به ریش نگاه کرد یا به سپیدی مو، بلکه باید دید چه کسی بنده خدا است. باید مواظب باشیم اولاً خودمان را گول نزنیم و بعد گول تبلیغات دیگران را نخوریم.» وی افزود: «فکر نکنید که با روی کار آمدن رئیس‌جمهور مکتبی همه چیز تمام است، سرچشمه‌‌های قدرت دست دیگران است و در حال مقدمه‌چینی و مهره‌چینی هستند تا از آن استفاده کنند. مگر یک نفر تا چه اندازه می‌تواند مراقب همه باشد؟ این من و شماییم که باید دقت کنیم شیطان از چه راه‌هایی می‌تواند در اوضاع مملکت خلل ایجاد کند.»
مصباح یزدی در ادامه با اشاره به گروه‌های سیاسی فعال تأکید کرد: «نقشه‌هایی از چند سال پیش کشیده شده است و کسانی که از آنها به هیچ وجه انتظار نمی‌رفت، گفتند: ولایت فقیه امری زمینی است یعنی همان حرفی که منافقین می‌گفتند. در حالی که امام خمینی‌ می‌فرمود: این ولایت‌ الله است، این حکم خداست و در صورتیکه ولایت فقیه امضا نکند، حکم طاغوت است.» وی همچنین گفت: «این حرف‌ها سرنوشت جامعه را عوض می‌کند. یا ما باید ببینیم مردم چه می‌گویند و همان کار را بکنیم یا این که باید مردم را بر اساس اسلام هشیار نماییم و به حرکتشان جهت دهیم.»
مصباح یزدی که از او به عنوان «تئوریسین دولت اسلامی» (از شعارهای احمدی‌نژاد) یاد می‌شود، با اشاره به انتخابات ریاست جمهوری افزود: مگر در ایام انتخابات این گونه نبود؟ اصولگرایان هر روز نظرخواهی می‌کردند که مشخص کنند چه کسی شانس بیشتری برای رأی آوردن دارد و از همان حمایت کنند آیا این شد اصولگرایی؟ فردا این صحنه به شکل دیگری تکرار خواهد شد. اینها که اصولگرا هستند اینگونه عمل کردند، دیگران هم که مشخص است چه می‌کنند.»
وی با اشاره به تبلیغات انتخاباتی افزود: «جمعی از بهترین افرادی که انسان آرزو داشت مدیریت مملکت در دست آنها باشد کاندیدا شدند، اما بنده به یاد ندارم در بین همین اصولگرایان کسی گفته باشد من وقتی رئیس‌جمهور شدم از ارزش‌‌های انقلابی حمایت می‌کنیم. گویی دستور بود که تبلیغات سکولار داشته باشند. کسی که برای چهار تا رأی بیشتر از فرقه ضاله حمایت می‌کند آیا برای شما چیزی از اسلام باقی خواهد گذاشت؟»
مواضع تشکل‌‌های راست سنتی
انتقادها و هشدار مصباح یزدی به تشکل‌‌های راستگرا در حالی مطرح می‌شود که سخنگویان احزاب این جناح هنوز به شکل کلی و مبهم از انتخابات خبرگان سخن می‌گویند. به نظر می‌رسد دلیل این ابهام، تردیدی است که احزاب راست سنتی در مورد استراتژی انتخاباتی خود برای مجلس خبرگان دارند. آنها از یک سو علاقه دارند با هاشمی رفسنجانی و روحانیون سنتی و با سابقه همراه شوند و از سوی دیگر، پیروزی‌‌های متوالی طیف آبادگران که تحت حمایت معنوی مصباح یزدی قرار دارند، آنها را در موضع پائینی قرار داده که امکان استقلال عمل چندانی را برایشان باقی نگذاشته است، حتی اگر این عملکرد مستقل با همراهی و حمایت هاشمی رفسنجانی توأم شود.
بر این مبنا است که اظهاراتی نظیر گفته دیروز «محمد نبی حبیبی» دبیر کل حزب موتلفه و «علی سعیدی» مسئول واحد سیاسی جامعه روحانیت که نوعی کلی گویی و ارجاع به آینده نامعلوم است، قابل تحلیل می‌شود. دبیر کل موتلفه در این باره گفت که حزب متبوه وی در حال حاضر موضوع انتخابات خبرگان را در کمیسیون‌‌های تخصصی بررسی می‌کند و این بحث در «مراحل اولیه» قرار دارد. اظهارات مسئول واحد سیاسی جامعه روحانیت مبارز نیز در چارچوبی همچون دبیر کل موتلفه می‌گنجد.
«علی سعیدی» دیروز در گفتگو با ایلنا «وضعیت شناسی آرایش نیروهای سیاسی»، «تبیین شاخصه ها» و «هماهنگی با تشکل‌‌های هم سو» را سه گام فرآیند حضور جامعه روحانیت در انتخابات مجلس خبرگان رهبری عنوان کرد. وی خاطرنشان کرد: «مرحله بعدی فرآیند تعریف شده، پرداختن به بحث مصادیق است که هنوز وارد این مرحله نشده ایم.» سعیدی در همین حال نسبت به همگرایی جامعه روحانیت با جامعه مدرسین حوزه علمیه قم در انتخابات آتی مجلس خبرگان رهبری ابراز امیدواری کرد.
وضعیت اردوگاه اصلاح‌طلبان
اما در جناح اصلاح‌طلب هم بحثهای اولیه آغاز شده است. اصلاح طلبان مشکل اصلی خود را در انتخابات خبرگان رد صلاحیت نامزدهایشان می‌دانند. در این جناح تشکل‌هایی نظیر جبهه مشارکت یا سازمان مجاهدین انقلاب عملاً نامزد روحانی چندانی برای حضور در انتخابات ندارند. تشکل‌هایی چون مجمع روحانیون مبارز هم با مسائلی چون رد صلاحیت روحانیون عضو خود به دلایلی چون «شرکت نکردن در امتحان فقهی» مواجهند. از این رو است که برخلاف محافظه کاران، اصلاح طلبان در مورد اجماع و ارائه فهرست انتخاباتی مشترک برای مجلس خبرگان مشکل چندانی ندارند؛ آنها مشکل بزرگتری دارند و آن اینکه با معدود نامزدهای باقیمانده خود چگونه فهرست انتخاباتی تشکیل دهند؟
نامه اخیر «مهدی کروبی» دبیر کل حزب اعتماد ملی به رئیس مجلس خبرگان هم که از حمایت گروههای مختلف اصلاح طلبان برخوردار شد، بر مبنای چنین دغدغه‌ای نوشته شده بود. کروبی در نامه‌اش اصلاح آئین نامه انتخابات خبرگان را خواستار شده بود، به شکلی که به جای فقهای شورای نگهبان دو تن از مراجع تقلید صلاحیت فقهی نامزدها را تأئید کنند. اظهارات چهره‌‌های تشکیلاتی گروههای اصلاح طلب هم که دیروز خبرگزاری ایسنا برخی از آنها را منعکس کرد، چنین نکته‌ای را نشان می‌دهد: اینکه همه جریانات این جناح بر اجماع در انتخابات تأکید دارند.
در این زمینه «محمد سلامتی» دبیر کل سازمان مجاهدین انقلاب گفت: «احزاب اصلاح طلب به دلیل ناموفق بودن در انتخابات هاب قبلی این انتخابات را غنیمت شمرده و می‌خواهند ائتلاف و هماهنگی خوبی از خود به نمایش بگذارند تا بتوانند موفق شوند. آنها تلاش دارند این اننتخابات الگوی وحدت نظر در اصلاح طلبان باشد تا بر اساس آن در انتخابات‌‌های بعدی هم فعال شوند.» سلامتی همچنین «نگرانی نسبت به حضور برخی از جریانهای متحجر در انتخابات خبرگان» را از دلایل دیگر ضرورت فعالیت اصلاح طلبان برشمرد و گفت: «این نگرانی حتی در میان غیر اصلاح طلبان هم وجود دارد. اما در جبهه مقابل اصلاح طلبان یک موضع واحد در مقابل این خطر وجود ندارد.»
همچنین «حمید قزوینی» سخنگوی مجمع نیروهای خط امام (تشکلی که «سیدهادی خامنه‌ای» دبیر کلی آن را بر عهده دارد) گفت که در جلسه اخیر این تشکل «تلاشهای جناح محافظه‌کار درباره انتخابات مجلس خبرگان» بررسی و مقرر شد که در جلسات آتی شورای مرکزی این حزب بررسی این موضوع ادامه یابد. «رسول منتجب نیا» عضو شورای مرکزی مجمع روحانیون و قائم مقام حزب «اعتماد ملی» هم نظراتی مشابه سلامتی دارد.
به گفته وی «احتمال وجود یک جریان ارتجاعی و متحجر در انتخابات آینده مجلس خبرگان باعث شده که دلسوزان حقیقی نظام و پیروان واقعی امام خمینی(ره) برای آینده کشور و ملت احساس خطر و با قدرت و قوت بیشتری برای حضور در انتخابات مجلس خبرگان تلاش کنند.» منتجب نیا با بیان اینکه «این جریان می‌خواهد هم اندیشان خود را جایگزین دلسوزان واقعی نظام در این مجلس کند» گفت: «با توجه به این مسئله ما همه تلاش خود را به کار می‌گیریم که مجلس خبرگان از دلسوزان واقعی نظام و افراد خط امامی تشکیل شود.»
«مصطفی درایتی» از روحانیون عضو جبهه مشارکت و عضو دفتر سیاسی این حزب هم گفت: «حساسیت این مرحله از انتخابات خبرگان را جریان فکری خاصی که با جریان سنتی گذشته تفاوتهای دیگری دارد و در پی این است که افراد با سابقه گذشته جای خود را به جوانترهایی بدهند که تحرک بیشتری در نمایندگی کردن جریان تندرو دارند، بیشتر می‌کند.» وی با تأکید بر اینکه «دغدغه گروههای اصلاح طلب حفظ شأن و جایگاه مجلس خبرگان و نقش‌آفرینی همه گروههای سیاسی است» گفت: «اگر در این دوره زمینه را برای حضور گروههای سیاسی فراهم کنند.»
بهای بیشتری به خبرگان داده خواهد شد، ولی به نظر می‌رسد که جریانی به دنبال شکل‌گیری این مجلس با شکل خاصی است و به خصوص در این دوره برخی از جریانات سیاسی به دنبال این هستند افرادی که به این مجلس راه پیدا می‌کنند تفکر خاصی را نمایندگی کنند.» این عضو دفتر سیاسی جبهه مشارکت با اشاره به اینکه «سازوکار فعلی مجلس خبرگان به گونه‌ای است که صرفاً روحانیون و تحصیل کردگان حوزوی می‌توانند کاندیدا شوند.» گفت: «طبیعتاً گروههایی که ویژگی صنفی و روحانی بیشتری دارند میدان داری بیشتری در این عرصه دارند و البته اگر احساس شود امکان اینکه افرادی وارد رقابت شوند که از لحاظ فکری و سیاسی همفکری با جبهه مشارکت دارند این حزب هم وارد خواهد شد.»