دشواری‌های شارون

نادر کریمی جونی
شارون قمار سیاسی را آغاز کرد. در حالی که ادامه کار برای این سیاستمدار کهنه‌کار در حزب لیکود که خود یکی از موسسانش بود، روز به روز دشوارتر می‌شد، پیرمرد 73 ساله در کمال شگفتی تقاضای انحلال پارلمان را به موشه کاتساو تقدیم کرد و خود از حزب لیکود خارج شد. این اقدام اگرچه قابل پیش‌بینی بود و ناظران امور سرزمین‌های اشغالی خارج شدن کنترل حزب کارگر از دست شیمون پرز و به قدرت رسیدن امیر پرتز را به مثابه فروپاشی دولت ائتلافی شارون تلقی می‌کردند اما خروج از لیکود چندان قابل پیش‌بینی نبود هر چند که شایعاتی در مورد ایجاد یک حزب جدید مشترک از سوی شارون و پرز در میان شهروندان اسرائیلی رواج یافته بود.
ناظران مسائل اسرائیل مهم‌ترین عامل پدیدآورنده این تغییرات عمیق که به زلزله سیاسی مشهور شده را گام‌هایی می‌دانند که شارون برای مصالحه با فلسطینی‌ها برداشته است به ویژه عقب‌نشینی از نوار غزه که برای افراطیون یهودی قابل تحمل نبود نقش موثری در شکست و فروپاشی دولت ائتلافی شارون بازی کرد. این ادعا البته با حوادثی که طی هفته‌های اخیر در سرزمین‌های اشغالی رخ داده نیز منطبق است. چه کمتر از دو ماه پیش افراطیون لیکود تلاش کردند تا قدرت را از شارون پس بگیرند. در این رابطه نتانیاهو وزیر پیشین دارایی کابینه شارون از مقام خود کناره‌گیری کرد و در جمع خبرنگاران سیاست‌های مصالحه‌جویانه شارون را به باد انتقاد گرفت.
متعاقب این رویداد و در حالی که همه ناظران سیاسی تصور می‌کردند نتانیاهو به عنوان رقیب درون حزبی شارون برای در اختیار گرفتن ریاست حزب لیکود پیش از انتخابات ژانویه 2007 آماده می‌شود، وزیر دارایی پیشین اسرائیل با کمک همدستان حزبی‌اش انتخابات زودرس حزبی را برگزار کرد تا شارون را از گردونه قدرت لیکود خارج سازد. اما این گام موفقیت‌آمیز نبود، چرا که به رغم حملات تند بنیامین نتانیاهو علیه سیاست‌های شارون و به ویژه خروج اسرائیلی‌ها از نوار غزه رهبر 73 ساله لیکود توانست مجدداً زمام حزب را در دست بگیرد و بر کرسی ریاست تکیه زند.
در سوی دیگر و در اردوگاه مهم‌ترین رقیب لیکود حزب کارگر هم اوضاع بهتری وجود نداشت که شکست سخت شیمون پرز از امیر پرتز پیش از هر چیز به عنوان تنبیه پرز به خاطر حمایت از سیاست‌های مصالحه‌جویانه آریل شارون تلقی شد. در حقیقت افراطیون در احزاب لیکود و کارگر تصمیم گرفتند تا شارون، دوستانش و همکارانش را به خاطر عقب‌نشینی و به هدر دادن ثمره رنج پدر بزرگ‌های یهودی مجازات کنند. امیر پرتز نیز برای آنکه همراهی خود با این حرکت اعتراضی را نشان‌دهد، بلافاصله بعد از پیروزی خروج از دولت ائتلافی شارون را اعلام کرد و خواستار برگزاری انتخابات پیش از موعد شد.
طی روزهای گذشته نیز روزنامه‌های دست راستی اسرائیل به وضوح حوادث رخ داده در هیات حاکمه اسرائیل را پیامی هشدارآمیز به حامیان مصالحه با فلسطینی‌ها ارزیابی و تاکید کرده‌اند که عقب‌نشینی کنندگان شکست می‌خورند تا بفهمند که این رویه مورد قبول شهروندان اسرائیلی نبوده است. همگام با روزنامه‌های اسرائیلی سیاستمداران این کشور نیز حملات تندی را علیه شارون و همفکرانش ایراد کرده‌اند. به ویژه بنیامین نتانیاهو که امید دارد با پیروزی بر شائول موفاز قدرت را در لیکود به دست بگیرد.
اما به رغم این اقدام‌های تبلیغاتی و شعارهای عوام‌فریبانه‌ای که داده می‌شود، تردیدی وجود ندارد که اصلی‌ترین عامل وقوع بحران سیاسی در اسرائیل موضوع صلح با فلسطینی‌ها است. در حقیقت مسئله عقب‌نشینی از غزه و تداوم طرح صلح نقشه راه که مستلزم مصالحه بیشتر با فلسطینی‌ها و دولت خودگردان است به دستاویزی برای مخالفان آریل شارون تبدیل شد تا عقب‌نشینی از غزه و سایر اقدامات مصالحه‌جویانه نخست‌وزیر اسرائیل را خیانت به اسرائیل و آرمان آن تفسیر کنند.
در پرتو همین حملات مخالفان آریل شارون و شمون پرز امیدوارند تا با کنار زدن رهبران میانه‌رو اسرائیلی که در شرایط حاضر اتخاذ رفتار شدید علیه فلسطینی‌ها را به مصلحت نمی‌دانند، روند جاری عقب‌نشینی از اهداف عالیه اسرائیل را متوقف سازند.
اوضاع سرزمین‌های اشغالی نیز نشان می‌دهد که شرایط فعلی هم از نظر آمادگی رهبران و شهروندان فلسطینی و هم از نظر حمایت افکار عمومی شهروندان اسرائیلی و نیز از منظر حمایت جامعه جهانی و به ویژه حمایت ایالات متحده آمریکا، مطلوب‌ترین شرایط برای تاسیس دو کشور مستقل اسرائیلی و فلسطینی است.
با این همه ناظران مسائل سیاسی در اسرائیل از هم اکنون آینده دلگرم کننده‌ای را برای حزب جدیدالتاسیس آریل شارون پیش‌بینی می‌کنند. این حزب که فعالیت سیاسی خود را با شعار «شارون، مرد نیرومند صلح» آغاز کرده، خط‌مشی خود را براساس برقراری صلح تمام عیار در سرزمین‌های اشغالی و تاسیس دو کشور در این سرزمین‌ها بنا گذاشته است. این حزب که در نخستین روزهای فعالیت خویش توانسته برخی رهبران حزب لیکود را به خود جذب کند، امید دارد که در انتخابات پارلمانی مارس آینده حداقل 30 کرسی پارلمان را به خود اختصاص دهد.
بدین ترتیب و اگر چنانکه پیش‌بینی می‌شود حزب «پیشرو» به رهبری آریل شارون بتواند 25 درصد کل کرسی‌های پارلمان را به دست آورد، آن‌گاه شارون نخستین کاندیدا برای به دست گرفتن قدرت اجرایی در اسرائیل و تشکیل کابینه خواهد بود. در چنین شرایطی البته مهمترین دلمشغولی شارون و دوستان او یافتن احزابی قدرتمند و هم عقیده برای تشکیل یک کابینه ائتلافی مقتدر است؛ کابینه‌ای که حداقل اشکال‌تراشی نکند و بولدوزر را بر ادامه دادن مسیر همراهی نماید.