سرخوردگی رژیم صهیونیستی از واسطه‌گری ترکیه

* جناب آقای زارعی! دیدار اردوغان با بشار اسد را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

**- بسم‌‌الله‌الرحمن‌الرحیم. مذاکرات و دیدار آقای اردوغان در دمشق با مقامات سوریه دارای دو بعد متفاوت است، یک بعد به روابط فی مابین سوریه و ترکیه بر می‌گردد و در چارچوب و مناسبات منطقه‌ای و حل و فصل مسائل مشترک و رایزنی‌ها و گفت‌وگوهای دوجانبه است. در این دیدار طیب اردوغان با بشار اسد یک مذاکرات رسمی و در چارچوب‌های شناخته شده بین‌المللی داشت که طبعاً این چنین دیدارهایی می‌تواند گام موثری در ارتقای روابط دو کشور از یک سو و گسترش مناسبات منطقه‌ای از سوی دیگر تلقی شود.

اما بعد دیگر سفر آقای اردوغان به طرحی ارتباط پیدا می‌کند که تحت عنوان ابتکار ترکیه برای حل و فصل مسائل فی مابین سوریه و رژیم صهیونیستی مطرح شده است.

* مهم‌ترین موضوعی که سوری‌ها به ویژه در سالهای اخیر درگیر آن بوده‌اند چیست؟

**- سوری‌ها طی دهه‌های گذشته و به خصوص از زمان جنگ در سال 1346 هجری شمسی (1967 میلادی) درگیر موضوعات مربوط به آزادسازی بلندی‌های جولان بوده و در این باره بارها مقامات سوری تمهیدات امنیتی و سیاسی خاصی را به کار بستند و در عین حال موضوع آب و بحران آب مقوله‌ای است که چهار کشور ترکیه، سوریه، اردن و رژیم صهیونیستی را تحت تاثیر قرار داده است؛ یعنی این کشورها دارای وضعیت مشترکی در این زمینه هستند. همان طور که می‌دانید آبهایی که به بحرالمیت در فلسطین اشغالی می‌ریزد، از کوههای آرارات سرچشمه می‌گیرد و بخش‌هایی از مزارع ترکیه، سوریه، اردن و رژیم صهیونیستی را مشروب می‌کند. همین مساله سبب مذاکراتی در طول دو دهه گذشته میان کشورهای مورد اشاره گردیده است و تمهیدات مختلف و متفاوتی در این باره طراحی و اجرا شده است.

* یکی از بحثهایی که درباره دیدار و مذاکرات اخیر مقامات ترکیه، با دمشق حایز اهمیت است، همکارهای نظامی دولت ترکیه با رژیم صهیونیستی است. تحلیل شما در این باره چیست؟

**- همچنان که اشاره کردید، مساله دیگری که به نوعی بین سه کشور ترکیه، سوریه و رژیم صهیونیستی قابل بررسی و بحث است. موضوع همکاری امنیتی و نظامی میان ارتش ترکیه و نیروی هوایی رژیم صهیونیستی است؛ چون با توجه به مجاورت مرزهای سوریه با مرزهای جنوبی کشور ترکیه، امنیت سوریه طی ده سال گذشته به شدت تحت تاثیر مانورهای هوایی صهیونیست‌ها در آسمان ترکیه بوده است که در این میان به طور طبیعی کشور سوریه یکی از مخاطبین اصلی مانورهای هوایی رژیم صهیونیستی بر فراز آسمان آن منطقه بوده است. فراتر از این موضوع همکاری‌های نزدیک بین تل‌آویو و آنکارا بوده خصوصا در ابعاد نظامی بوده است، از این رو مذاکرات رجب اردوغان با مقامات سوریه که در نوع خود طی دو دهه گذشته کم‌سابقه بوده، می‌تواند تعیین‌کننده وضعیت جدیدی در منطقه باشد.

* آقای زارعی! هدف ترکیه از نزدیک شدن به سوریه چیست؟ چه سودی به حال دولت اردوغان خواهد داشت؟

**- این موضوع از زوایای مختلف قابل بررسی است، آقای طیب اردوغان با استفاده از روابطی که ترکیه با رژیم صهیونیستی دارد و همچنین با توجه به علاقه شدیدی که در دوره حاکمیت اسلامگراها به نزدیک شدن به کشورهای اسلامی وجود داشت، ترکیه برای حضور در مناسبات منطقه‌ای و نقش‌آفرینی در این حوزه لازم است که از حرکتی در این راستا انجام دهد از همین رو به نظر می‌رسد که دولت ترکیه سعی کرده با سوریه که یکی از قطب‌های حوزه عربی محسوب می‌شود مذاکراتی را داشته باشد.

* به نظر شما آیا دولت ترکیه برای انجام این مذاکرات با سوری‌ها، نظر رژیم صهیونیستی را هم جویا شده است؟‌

**- به نظر من می‌آید که آقای رجب طیب اردوغان پیش از سفر به دمشق و انجام مذکرات با دولت سوریه موافقت مقامات رژیم تل‌آویو را برای گفت‌وگوی موثر با سوریه انجام داده است.

* در این میان آمریکا چه نقشی را ایفا می‌کند؟

**- در این مذاکرات دولت ترکیه و سوریه نقش ایالات متحده آمریکا نیز قابل ملاحظه است. آمریکایی‌ها به گمان اینکه می‌توانند از طریق طعمه قرار دادن بلندی‌های جولان و توسعه مناسبات میان دمشق و آنکارا، سوریه را از همکاری‌ با جریان مقاومت در منطقه باز دارند، مذاکرات دمشق و آنکارا را مورد تشویق قرار داده و با حساسیت بسیار بالایی به نتیجه مذاکرات آقای طیب اردوغان با آقای بشار اسد چشم دوخته‌اند.

* چشم‌انداز آینده گفت‌وگو و مذاکرات آنکارا و سوریه را چگونه می‌بینید و اصولا چه دستاوردهای برای دو کشور و منطقه خواهد داشت؟

**- علیرغم آنچه که در ظاهر امر دیده می‌شود آقای رجب طیب اردوغان دستاورد قابل توجهی از این سفر به خصوص در محور مربوط به گرم کردن روابط سیاسی سوریه و رژیم صهیونیستی نداشته باشد.

* دلیل ناکامی ترکیه از این مذاکرات را در چه موضوعی می‌بینید؟

**- علت اصلی‌اش این است که سوری‌ها به هیچ وجه به قول و قرارهای رژیم اشغالگر قدس اعتماد ندارند، چون این رژیم غاصب بارها مساله رها کردن بلندی‌های جولان را مطرح کرده و حتی در حاشیه اجلاس آناپولیس رژیم صهیونیستی گفته بود که آمادگی دارد درباره بلندی‌های جولان با مقامات سوری گفت‌وگو و مذاکره کند و دولت بشار اسد هم علیرغم استنکاف اولیه در اجلاس آناپولیس مشارکت کرد اما در این اجلاس هیچ صحبتی در خصوص مساله بلندی‌های جولان از سوی مقامات رژیم صهیونیستی و کشور میزبان مطرح نشد و سوری‌ها سرخورده به دمشق بازگشتند. بر همین اساس بعید به نظر می‌رسد که مقامات دولت سوریه به وعده‌هایی که نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی به آقای اردوغان داده اعتماد داشته باشند.

* در این مذاکرات آیا دولت ترکیه حسن نیت خود را به دولت سوریه نشان داده است؟

**- ترکیه برای اینکه حسن نیت خود را در مذاکره با مقامات سوریه نشان دهد ابتدا باید مواضع امنیتی و همکاری‌های نظامی میان ترکیه و رژیم صهیونیستی را مشخص کند و دلایل قابل قبولی ارائه دهد: این در حالی است که در بهار سال گذشته رژیم غاصب صهیونیستی با استفاده از فضای هوایی ترکیه به یک منطقه به نام «دیرالزور» سوریه در مجاورت مرز ترکیه حمله کرد و به تاسیسات سوخت سوریه آسیب وارد کرد؛ همین طور هواپیماهای این رژیم با نفوذ به آسمان استان «دیرانی» سوریه دیوار صوتی را بر فراز این منطقه شکستند و سپس از طریق آسمان ترکیه به پایگاه خود در استان جنوبی «بئراسبع» بازگشتند که تا امروز ترکیه هیچ توضیحی در خصوص این همکاری تجاوزگرانه ارائه نداده و عذرخواهی هم نکرده است و حتی هیچ گونه محدودیتی در جهت اقدام مجدد هواپیماهای رژیم صهیونیستی انجام نداده است.

بنابراین به نظر می‌رسد که آقای طیب اردوغان بیش از آنکه تمهیدات لازم را برای جلب اعتماد مقامات سوریه انجام داده باشد اقدام به مسافرت به دمشق کرده و با دستان خالی به آنکارا بازگشته است.

* آقای زارعی در این میان نقش جمهوری اسلامی ایران و مواضع کشورمان در قبال مذاکرات ترکیه و سوریه چیست؟‌

**- جمهوری اسلامی ایران از همکاری‌های منطقه‌ای استقبال می‌کند و همواره مشوق همکاری‌ها و مناسبات منطقه‌ای در حوزه خاورمیانه است و از این رو از سفر آقای اردوغان به دمشق و سفر مقامات سوریه به آنکارا استقبال می‌کند و نقش مشوق را ایفا می‌نماید، چون از نظر استراتژیکی جمهوری اسلامی به این قائل است که به هر میزان همکاری‌های منطقه‌ای میان کشورهای منطقه بیشتر باشد، قدرت و نفوذ فرامنطقه‌ای کاهش پیدا می‌کند. اما در عین حال جمهوری اسلامی ایران معتقد است که گفت‌وگوها و مذاکرات باید در فضای روشن و توام با صراحت صورت بگیرد، چرا که نادیده گرفتن حقایق منطقه‌ای و واقعیات موجود سبب می‌شود تا مذاکرات به نتیجه لازم نرسد و معمولا این گونه توافقات به زودی از میان می‌رود.

به عنوان مثال در مذاکرات اخیر میان آقای طیب اردوغان و آقای بشار اسد ما معتقدیم تا زمانی که ترکیه علیه رژیم متجاوز اسرائیل مواضع قاطعانه و منطقی اتخاذ نکند، و تصرف سی ساله بلندی‌های جولان از سوری رژیم صهیونیستی و تجاوز هوایی سال گذشته‌اش به سوریه رژیم صهیونیستی و تجاوز هوایی سال گذشته‌اش به سوریه از آسمان ترکیه را محکوم نکند، قطعاً نمی‌تواند قدم‌های موثر در یک مذاکرات سازنده برای موقعیت امنیت سوریه بردارد.

دولت جمهوری اسلامی معتقد است که دولت‌های منطقه در یک همکاری مشترک و متقابل می‌توانند موقعیت امنیتی همدیگر را حفظ کنند و توافقات مشترکی را بر اساس گفتمان احترام متقابل داشته باشند.

* جناب آقای زارعی! با تشکر از اینکه در این گفت و گو به سوالاتمان پاسخ دادید.

**- من هم از شما تشکر می‌کنم.