افشاگری عبدالحلیم خدام علیه بشار اسد، رییسجمهور سوریه، بازتاب گستردهای را در این کشور، لبنان و کشورهای عربی درپی داشت.
خدام که اکنون در پاریس زندگی میکند، شامگاه جمعه گفت: «اسد چند ماه قبل از ترور حریری به من گفت که وی با لحنی بسیار بسیار تند با حریری صحبت کرده است، لحنی که معمولاً از آن در برابر کسانی استفاده میشود که درصدد سرپیچی از دستورات ما هستند.»
این سخنان که اشارهای آشکار به دخالت رهبران سوریه در ترور نخستوزیر لبنان بود در شرایطی بیان میشود که دمشق به همین اتهام، تحت فشار فزاینده بینالمللی قرار گرفته و پرونده موضوع در شورای امنیت سازمان ملل در حال بررسی است و چنانچه این اتهام اثبات شود، آنگاه سوریه در معرض تنبیهات جهانی از جمله تحریم اقتصادی قرار خواهد گرفت و انزوای آن بیشتر خواهد شد.
بنابراین، اظهارات معاون مستعفی رییسجمهور سوریه، حداقل در برهه زمانی حساس کنونی از اهمیت بسزایی برخوردار است و همانگونه که انتظار میرفت واکنشهای عدیدهای را در داخل و خارج سوریه برانگیخت.
مجلس سوریه: خدام خائن است و باید محاکمه شود
به گزارش خبرگزاری فرانسه نمایندگان مجلس سوریه در واکنش به ادعاهای عبدالحلیم خدام معاون مستعفی رییسجمهوری این کشور درباره ترور رفیق حریری به اتفاق آرا طرح محاکمه وی به اتهام خیانت را تصویب کردند.
این در حالی است که به گزارش ایرنا، آخرین جلسۀ مجلس خلق سوریه در سال 2005 میلادی به انتقاد از عبدالحلیم خدام اختصاص یافت.
اعضای مجلس یکپارچه زبان به نکوهش معاون سابق رییسجمهوری سوریه گشوده، او را «مزدور» و «خائن» توصیف کردند و به افشاگری از «فساد مالی خدام و خانوادهاش در طول چندین دهه» پرداختند.
نمایندگان پارلمان سوریه، خواستار اخراج خدام از حزب بعث و مصادرۀ املاک و اموال او و خانوادهاش شدند و وزیر دادگستری این کشور را به محاکمۀ خدام به اتهام خیانت به میهن و افشای اسرار دولتی فراخواندند.
برخی از اعضای مجلس سوریه گوشزد کردند: مسالۀ خدام باید درس عبرت و زمینهساز گشودن پروندههای فساد مقامات دولتی باشد.
اعضای مجلس خلق سوریه همچنین حمایت خود را از دولت و رییسجمهوری این کشور ابراز کردند.
تلویزیون دولتی سوریه: خدام خیانتکار و مزدور است
در پی پخش مصاحبۀ تلویزیونی «عبدالحلیم خدام» معاون سابق رییسجمهوری سوریه با شبکۀ ماهوارهای «العربیه»، تلویزیون دولتی سوریه او را «مزدور و خیانتکار» توصیف کرد.
وی افزود: خدام خود را هوادار اصلاحطلبی و دموکراسی میخواند در حالی که افکار عمومی در سوریه و جهان عرب و ناظران به خوبی میدانند که تفکرات این فرد، یکی از بزرگترین موانع در برابر اصلاحات و دموکراسی در کشور بود و تنها پس از دور کردن او از صحنه، چرخۀ اصلاحات به حرکت درآمد.
گزارشگر تلویزیون سوریه گفت: «خدام که تا سال 1998 میلادی، مسئول پروندۀ لبنان بود به سبب اشتباهات مکرر خود در تعامل با برادران لبنانی و عملکرد نامناسب در برابر طرفهای سیاسی لبنان، از این مسئولیت برکنار شد، اشتباهات پیاپی خدام، وضعیت کنونی را در لبنان به بار آورد.»
در این گزارش آمده بود: «به نظر میرسد، عبدالحلیم خدام داوطلب شده است به عنوان یک شاهد دروغین علیه سوریه شهادت دهد.»
رییس دستگاه امنیتی سوریه در لبنان از خدام شکایت میکند
سرتیپ «رستم غزالی» از مسئولان بلندپایه سوری و رییس دستگاه امنیتی و اطلاعاتی نیروهای این کشور در لبنان، قصد دارد از «عبدالحلیم خدام» معاون پیشین بشار اسد رییسجمهوری سوریه شکایت کند.
برخی منابع نظامی سوری نزدیک به غزالی در مصاحبه با پایگاه خبری ایلاف گفتند، رستم غزالی، خدام را خائن و مجرم میداند و وی را به سرقت 35 میلیون دلار از بانک «المدینه» متهم میکند و به نقل از بشار اسد میگوید، خدام این مبلغ را صرف ساخت قصری در روستای خود «وسوقا» کرده است.
خدام در اظهارات خود گفته بود، غزالی که زمانی رییس دستگاه امنیتی و اطلاعاتی نیروهای سوریه در لبنان بود مانند حاکم مطلق این کشور رفتار میکرد و به هرکس که میخواست ناسزا میگفت.
به گفته خدام، غزالی به «رفیق الحریری» نخستوزیر پیشین لبنان که در بیروت ترور شد، «نبیه بری» رییس پارلمان لبنان، «ولید جنبلاط» رهبر دروزیهای این کشور و رهبر حزب سوسیال ترقیخواه و حتی برخی دوستان سوریه مانند «سلیمان فرنجیه» و «میقاتی» ناسزا میگفت.
واکنشها در لبنان
شماری از مقامها و شخصیتهای بلندپایه لبنان اظهارات «عبدالحلیم خدام» معاون پیشین رییسجمهوری سوریه درباره تمدید دورۀ ریاست «امیل لحود» رییسجمهوری و ترور «رفیق حریری» نخستوزیر پیشین لبنان را مهم ارزیابی و از این سخنان استقبال کردند.
وزیر ارتباطات لبنان: سخنان خدام هدیه دادن حقیقت بود
«مروان حماده» وزیر ارتباطات لبنان امروز شنبه طی سخنانی در بیروت گفت: خدام با اظهارات خود در پایان سال اندوهبار 2005، هدیۀ حقیقت را به مردم لبنان و سوریه اعطا کرد و سخنان او به آشکار شدن «حقیقت بزرگ» کمک خواهد کرد.
امین جمیل: سخنان خدام به اطلاعات پروندۀ ترور میافزاید
«امین جمیل» رییسجمهوری پیشین لبنان گفت: سخنان خدام نشان داد که تنها یک مقام سوری مسئول ترورها در لبنان نیست بلکه افراد دیگری نیز در این انفجارها مسئول و متهم هستند.
وی اظهار داشت: بدون شک، سخنان خدام، عناصر و اطلاعات جدیدی را به پرونده تحقیق در مورد ترورها در بیروت از جمله ترور حریری خواهد افزود.
رییس جمهوری پیشین لبنان اضافه کرد: ای کاش اظهارات خدام و بیداری که او با سخنانش به وجود آورد سالها پیش رخ داده بود تا لبنان و سوریه زیانهای کمتری میدیدند.
وزیر مجلس لبنان: خدام سوریه را در دوراهی قرار داد
«وائل فاعور» از نمایندگان حزب سوسیالیست ترقیخواه دروزی در مجلس لبنان به رهبری « ولید جنبلاط» گفت: خدام بر درستی احساس و قضاوت بیشتر مردم لبنان که سوریه را به دست داشتن در ترور رفیق حریری و دیگر ترورها در بیروت متهم کردهاند، مهر تأیید زد.
وی افزود: خدام نظام سوریه را در وضعیت دشواری قرار داد و این نظام قادر نیست اظهارات و شهادت معاون حافظ اسد و معاون پیشین بشار اسد را تکذیب کند زیرا شاهدی واقعی است که از قلب سوریه به پا خواسته است.
وزیر آموزش و پرورش لبنان: خدام به لبنانیها عیدی داد
«احمد فتفت» وزیر ورزش و جوانان لبنان با اشاره به این که سخنان خدام مثبت بود، ابراز عقیده کرد: گفتههای خدام پیامی به مردم سوریه بود که به انتقادهای مردم و رهبران لبنان از نظام سیاسی سوریه مشکوک بودند اما اکنون حقایق برای آنها روشن شد.
فتفت سخنان خدام را عیدی مهمی برای لبنانیها و کمک به کشف حقیقت دانست.
مطبوعات خلیج فارس: خدام، بمبی را مقابل اسد منفجر کرد
بیشتر مطبوعات کشورهای حوزه خلیجفارس دیروز صفحه نخست خود را به درج سخنان عبدالحلیم خدام معاون مستعفی رییس جمهور سوریه اختصاص دادند.
به گزارش فارس، روزنامه الریاض چاپ عربستان سعودی با اشاره به اظهارات عبدالحلیم خدام در صفحه نخست خود نوشت: خدام از حکومت جدا شد و بمبی را پیش روی اسد منفجر کرد.
روزنامه قطری الوطن نیز نوشت: عبدالحلیم خدام به سوی دولت بشاراسد رییس جمهوری سوریه آتش گشود.
اما روزنامه الشرق چاپ قطر تیتر اصلی خود را به سخنان عبدالحلیم خدام اختصاص داد و نوشت: خدام استعفا کرد و اسد را به تکروی در قدرت متهم کرد.
از سوی دیگر روزنامه اماراتی گلفنیوز چاپ دبی نیز نوشت: خدام با اظهارات خود علیه رییس جمهور سوریه «سونامی سیاسی» به راه انداخته است.
روزنامه الاتحاد چاپ ابوظبی نیز نوشت: خدام در اقدامی غافلگیرانه با استعفا از سمت خود و جدایی از نظام، بمبی سیاسی را همانند زلزله منفجر کرد و با سخنان سیاسی همچون شلیک خمپاره، درهای کاخ بشاراسد را به لرزه درآورد.
روزنامه الخلیج چاپ شارجه نیز نوشت، خدام از پاریس علیه نظام سوریه انقلاب میکند. به نوشته این روزنامه، خدام پس از سه دهه از دولت سوریه کنارهگیری نمود و بشاراسد را به اتخاذ تصمیمات یک جانبه متهم کرد.
به نوشته روزنامه الاماراتالیوم این حادثه مهمترین خطری است که نظام سوریه در تاریخ خود با آن مواجه شده است.
عکاظ: سریال افشاگری علیه سوریه ادامه مییابد
روزنامه «عکاظ» چاپ عربستان روز یکشنبه نوشت: اظهارات عبدالحلیم خدام معاون سابق رییس جمهوری سوریه آخرین افشاگری علیه نظام سوریه نخواهد بود.
این روزنامه به نقل از منابع لبنانی افزود: سریال افشاگری علیه نظام سوریه در آینده نیز ادامه خواهد یافت.
عکاظ به نقل از این منابع ادامه داد: به زودی « حکمت الشهابی» یکی از برجستهترین نزدیکان حافظ اسد رییس جمهور فقید سوریه در خصوص وضعیت داخلی و اشتباهات دمشق دست به افشاگری خواهد زد.
به نوشته این روزنامه سال 2006 میلادی سالی مملو از دادن امتیازات داخلی و خارجی برای سوریه خواهد بود.
خدام: اسد، سوریه را در معرض تهدید خارجی قرار داده است
هرچند، سخنان عبدالحلیم خدام مبنی بر متهمسازی سوریه به دخالت در ترور حریری، بیشترین توجه جهانیان را به خود جلب کردهاست، اما در پس زمینه اظهارات معاون مستعفی بشاراسد، رگههایی قوی از جنگ قدرت هویداست.
خدام، در تازهترین انتقاد خود که بار دیگر، دیروز از تلویزیون العربیه پخش شد، شخص بشار اسد را مجدداً مورد انتقاد قرار داد.
وی با اشاره به همکاریهای وزارت اطلاعات سوریه و آمریکا تا ماه ژوییه 2005 پرسیده است: مخالفت با سیاستهای آمریکا از یک سو و همکاری با سازمان اطلاعات این کشور به طور همزمان چطور ممکن است؟
وی در ادامه افزود: چرا سوریه و طبان برادر ناتنی صدام را به نیروهای آمریکایی تحویل داد؟ چرا عدی و قصی را که به این کشور پناه آورده بودند، در مرز رها کرد و به آنها گفت بروید و چرا از پذیرش طارق عزیز، معاون نخستوزیر سابق عراق سرباز زد و چرا برخی از کشورهای عربی را برای انجام مذاکرات با آمریکا واسطه کرد؟
وی با اشاره به جنگ آمریکا علیه عراق اظهار داشت: تکرار سناریوی عراق در سوریه ممکن نیست و آمریکا هرگز از نیروی نظامی علیه سوریه استفاده نمیکند.
خدام خاطرنشان کرد: اعمال فشارهای روحی و سیاسی علیه سوریه وضعیت نگرانکنندهای را در این کشور به وجود آورده که استقلال این کشور شاهد آن نبوده است.
وی افزود: امروز سوریه در یک گوشهگیری عربی بینالمللی و تحت تهدیدهای مداوم خارجی قرار گرفته که شرایط نگرانکنندهای را برای هموطنان سوری به وجود آورده است.
تطهیر دشوار
خدام، همچون یک اپوزیسیون بیپروا، زبان به انتقاد از وضعیت حاکم بر سوریه گشوده است اما تردیدی نیست که شخص او به عنوان فرد دوم هرم قدرت در سوریه، نقش اساسی در شکلگیری و اجرای سیاستهایی ایفا کرده است که سوریه امروزین را در وضعیت نامطلوب داخلی و خارجی قرار داده است. به عنوان مثال اگر به تعبیر خدام، «نیمی از ملت سوریه زیر خط فقر هستند و نیم دیگر روی خط فقر زندگی میکنند» آیا خدام به عنوان معاون دیرپای ریاست جمهوری سوریه پاسخگو نیست؟
خدام: بین وطن و نظام انتخاب کردم
شاید همین دشواری تطهیر موجب شده است تا خدام، دلایلی برای متقاعدسازی افکار عمومی دربارۀ جدایی خود از حکومت سوریه ارایه دهد. وی در این چارچوب به العربیه گفت: «همۀ سوریها میدانند عبدالحلیم خدام کیست. آنها میدانند که من پنج بار تاکنون در معرض ترور قرار گرفتهام. این حوادث به خاطر این نبوده که مثلاً در فلان کازینوی قمار با کسی اختلاف پیدا کردهام. به خاطر این بوده که من از سیاست سوریه دفاع کردهام. همه اینها مرا میشناسند و اگر کسی جرأت میکند که مرا محاکمه کند باید در نظر بگیرد که خودش در قفس اتهام خواهد بود.»
خدام افزود: «مشکل بزرگ این است که دولت سوریه در مسیری حرکت میکند که تاریک و مینگذاری شده است. ما در سطح رهبری روی مسایل اقتصادی تاکید کردیم و سال 2000 تصمیمهایی هم گرفته شد که مجموعهای از اصلاحات اقتصادی را شامل میشد. من اینها را به هیات وزیران فرستادم ولی آنجا خاک میخورد. من پیشنهادهایی دادم اما همه این پیشنهادها متوقف شد و به عمل در نیامد. تا اینکه به این نتیجه رسیدم که اصلاحات سیاسی و اقتصادی یا اداری هرگز صورت نخواهدگرفت. بنابراین تصمیم به استعفا گرفتم. با خودم خلوت کردم و خود را بین دو راه دیدم: یا با وطن باشم یا با نظام و من وطن را انتخاب کردم زیرا وطن یک حقیقت ثابت است و نظام مرحلهای گذرا در تاریخ است. مثل سایر نظامها در دیگر کشورها.»
خدام تاکید کرد: «از سال 2000 که رییس جمهور بشار اسد به قدرت رسید، چنان که اسناد آن وجود دارد من پیوسته برد و نکته یعنی اصلاحات داخلی و فشارهای خارجی تاکید داشتم و طرفدار گفتوگوی ملی بودم تا مردم مشارکت پیدا کنند و وحدت ملی تقویت شود. اما نشستی نبود.»
جنگ قدرت بین خدام و اسد آغاز شده است و رییس جمهور سوریه از جبهۀ جدیدی که علیه او گشوده شده است، ضرباتی را متحمل خواهد شد که مبانی مشروعیت داخلی و خارجی وی را متزلزل خواهد کرد، اما در اینکه خدام برنده این جنگ باشد نیز تردیدی جدی وجود دارد، زیرا او جزئی تأثیرگذار از سیستمی بوده که اکنون به افشاگری علیه آن روی آورده است. در واقع این زورآزمایی سیاسی برای طرفین برندهای ندارد و شاید تنها برنده آن، مردم سوریه باشند که با زوایای پنهان ساخت قدرت سوریه آشنا میشوند.