پایان انقلاب‌های «رنگی»

ترجمه: کاوه شجاعی
بیلوروسی و اوکراین ـ دو جمهوری سابق اتحاد جماهیر شوروی ـ در ماه جاری انتخاباتی را برگزار می‌کنند که اتهامات تقلب، احتمال کودتای نظامی و دخالت دولت، نگرانی‌هایی گسترده را در پی داشته است. مسکو اما نگران نیست.
آرامش و اطمینان جای عکس‌العمل‌های عجولانه کرملین به موج «انقلاب‌های رنگی» در منطقه را گرفته است. انقلاب‌هایی که با «انقلاب‌ مخملین» گرجستان در سال 2003 آغاز شد و با انقلاب «نارنجی» اوکراین ادامه یافت.
با سقوط عسگر آقایف در قرقیزستان در سال گذشته به نظر می‌رسید دیگر نمی‌توان جلوی گسترش «انقلاب‌های رنگی» را گرفت. اما ناتوانی رهبران جدید در برآوردن توقعات انقلابی مردم، به همراه شکست فشار عمومی برای تغییر در دیگر اقمار شوروی باعث شده که مسکو قدرت تاثیر‌گذاری‌اش در منطقه را باز یابد.
گنادی چوفرین معاون مدیریت انستیتوی اقتصاد جهانی و روابط بین‌الملل در مسکو می‌گوید: آن انقلاب‌ها پاسخی بود به بی‌لیاقتی حکومت‌ها و اوضاع نابسامان؛ و حالا رهبران جدید از بهبود اوضاع ناتوانند. او ادامه می‌دهد: در اکراین حتی همه چیز پس از انقلاب بر عکس شده است. کرملین به دنبال تضعیف ویکتور یوشچکنو رئیس‌جمهور این کشور بود. فکر می‌کنم هم اکنون این اتفاق در حال وقوع است. خرابی وضعیت اقتصادی و وهم‌زدایی از نتایج انقلاب باعث شده که مخالفان دولت ـ حامیان مسکو ـ در نظرسنجی‌های پیش از انتخابات 26 مارس مقام اول را کسب کنند.
نکته کنایه‌آمیز ماجرا اینجاست که یانکوویچ رهبر مخالفان که در زمان انتخابات ریاست جمهوری سال 2004 متهم به تقلب شده بود، حالا دولت را متهم می‌کند که برای تغییر در آرا آماده شده است. یانکوویچ هفته گذشته گفت: «تیم نارنجی» تنها در صورت تقلب گسترده بر سر کار باقی خواهد ماند، این همان کاری است که آنها انجام می‌دهند.
براساس نتایج یک نظرسنجی که هفته گذشته توسط انستیتوی روانشناسی اجتماعی و سیاسی در کی‌یف صورت گرفت، حزب یانکوویچ با 27 درصد حمایت مردمی صدرنشین است، حزب یولیا تیموشنکو، نخست‌وزیر سابق 19 درصد و جنبش «اوکراین ما» ی یوشچنکو 17 درصد محبوبیت دارد.
اگر انتخابات به تشکیل یک دولت غیرمنسجم منجر شود، بحران سیاسی اوکراین را در بر خواهد گرفت و قدرت تاثیر‌گذاری مسکو افزایش می‌یابد.
یانکوویچ هفته گذشته به اعضای ستاد انتخاباتی‌‌اش گفت: برخلاف دولت کنونی، استراتژی ما صدمه زدن به روابط با روسیه نیست.
در بیلو روسی، اما روابط خوب با روسیه موضوع مبارزات انتخاباتی نیست. کرملین تلاش می‌کند بهترین چهره را از رئیس‌جمهور الکساندر لوکاشنکو به نمایش بگذارد. نظرسنجی‌های پیش از انتخابات 19 مارس از پیروزی لوکاشنکو برای سومین بار خبر می‌دهند اما حتی متخصصان روسی نیز روند انتخابات را دموکراتیک نمی‌دانند.
الکساندر کوزولین و الکساندر میلینکوویچ دو نامزد رقیب لوکاشنکو، اجازه استفاده از رسانه‌ها را ندارند و پلیس مبارزات انتخاباتی آنها را بر هم می‌زند. پنجشنبه گذشته کوزولین پس از تلاش برای برگزاری نشست مطبوعاتی در پارلمان بلاروس در مینسک، پس از ضرب و شتم توسط پلیس بازداشت شد.
کوزولین به خبرنگاران گفت: «می‌خواستم حقیقت را درباره دیکتاتوری حاکم بر بیلوروسی افشا کنم.»
لوکاشنکو که دولتش اقتصاد کشور را کاملا تحت کنترل دارد، در مبارزات انتخاباتی به رشد اقتصادی، بیکاری اندک و بهبود ـ هر چند اندک ـ استانداردهای زندگی اشاره کرده است.
میخائیل دلیاگین مدیر یک انستیتوی مستقل «جهانی‌سازی» در مسکو می‌گوید: «با وجود بی‌توجهی لوکاشنکو به دموکراسی، مردم از سیاست‌های موثر او حمایت می‌کنند. او شاید در نظر غرب شیطان مجسم شود، اما مردم بیلوروسی او را به عنوان رهبر مشروعشان محترم می‌دارند.»
اما حداقل شمار کوچکی از مردم بیلوروسی عقیده‌ای دیگر دارند.
هفته گذشته رئیس سرویس امنیتی بیلوروسی اعلام کرد که گروهی از مخالفان با حمایت خارجی قصد داشتند در روز رأی‌گیری با اعلام خبر تقلب، اقدام به کودتا کنند.
رهبران مخالف این ادعا را رد می‌کنند. میلینکوویچ گفت در صورت تقلب در انتخابات اعتراضات صلح‌آمیز را سازمان خواهد داد. اما دولت هر اعتراضی به نتایج در روند انتخابات را ممنوع کرده است. میلینکوویچ به خبرنگاران گفت: این انتخابات در شرایطی کاملا اشتباه انجام می‌شود؛ مخالفان تحت تعقیب هستند.
این شرایط باعث هشدار دیوید کرامر یکی از معاونان وزارت امور خارجه آمریکا به رهبران بیلوروسی همراه شد. اقداماتی نظیر بازداشت کوزولین برای دولت عواقبی خواهد داشت. ما به آنها که درگیر تقلب در انتخابات و تشویق خشونت هستند توجهی جدی داریم. شماری از تحلیلگران روس معتقدند رقابت مسکو و واشینگتن بر سر تاثیرگذاری بر اقمار سابق شوروی به سردی روابط دو کشور می‌انجامد.
هفته گذشته شورای روابط خارجی آمریکا در گزارشی نوشت: تلاش روسیه برای میانجیگری در مناقشات کشورهای همسایه با وجود بحران انرژی و فشارهای سیاسی باعث عقبگردی در روابط رو به گسترش دو کشور می‌شود. این گزارش خاطر نشان کرد: روابط روسیه با اقمار سابق شوروی یکی دیگر از دلایل سردی رابطه با آمریکا خواهد شد.
ایرینا ژیگلسکایا، تحلیلگر مستقل تحقیقات استراتژیک و بین‌المللی در مسکو می‌گوید: متاسفانه در روسیه موج انقلاب‌های رنگی را توطئه‌ای علیه منافع کرملین تصور می‌کردند. این ناشی از ارتباطات ضعیف دو کشور است. آمریکا شیفته دموکراسی است و ما دلبسته ثبات و این باعث سوءبرداشت‌های عمیقی شده است.