دادگاه بین‌المللی به معنای بی‌ثباتی سوریه نیست

* ارزیابی شما از وضعیت رابطه بریتانیا با سوریه چیست؟

** رابطه با سوریه به سرعت در حال تغییر است. این روزها ما شاهد رویدادهای پیچیده‌ای در لبنان هستیم و باید بر برنامه صلح متمرکز شویم. ما سوریه را تشویق کرده‌ایم که هرچه زودتر سفارتخانه خود را در بغداد بازگشایی کند زیرا رابطه رسمی این کشور با عراق برای ما اهمیت دارد. نقش سوریه در این منطقه بسیار مهم است و ما خواستار ایفای نقشی سازنده در منطقه از سوی سوریه هستیم.

* آیا خود سوری‌ها متقاعد شده‌اند که دوران انزوای سیاسی باید پایان پذیرد؟

** ما به شدت رفتار دولت سوریه را زیر نظر داریم زیرا نشانه‌هایی وجود دارد که نشان می‌دهد سوریه خواستار ایفای نقشی مهم در عراق، لبنان و اسرائیل و فلسطین است. به نظر ما ایفای نقش مثبت سوریه در مناطق یاد شده لازم و ضروری است اما مثلا در لبنان، این نقش سازنده در حضور دایمی محقق نمی‌شود، ما از سوریه می‌خواهیم که دســـت از حمایت حــزب‌الله بردارد و در مورد برخی اطلاعات که نشان از رابطه این کشور با فتح‌الاسلام دارد؛ پاسخ قانع‌کننده‌ای بدهد. ما همچنین از سوریه می‌خواهیم که بر مرز مشترک خود با عراق مراقبت بیشتری داشته باشد.

* آنچه شما گفتید ادعای شماست اما سوری‌ها اتهام قاچاق اسلحه را قبول ندارند و حتی به صراحت ضمن نفی ارتباط با فتح‌الاسلام این گروه را گروهی تروریست خوانده‌اند؟

** این بسیار خوشحال‌کننده است که سوریه چنین موضعی گرفته است زیرا فتح‌الاسلامی‌ها حتی اسلام‌گرا نیز نیستند بلکه چند «دله‌دزد»اند که کارشان را با سرقت بانک شروع کردند و اکنون هم ثبات لبنان را به چالش گرفته‌اند. تصور من این است که فتح‌الاسلامی‌ها فکر می‌کنند نیروهای یونیفل؛ در مقایسه با نیروهای ائتلاف در عراق، هدف‌های سهل‌الوصل‌تری هستند، به همین دلیل نیز لبنان را برای کارهای خرابکارانه خود انتخاب کرده‌اند.

به نظر من سوریه باید خواهان لبنانی شکوفا و باثبات باشد زیرا این مساله متضمن تامین منافع سوریه نیز هست اما رشد گروه‌هایی چون فتح‌الاسلام به طور قطع بر سوریه و لبنان تاثیر منفی خواهد گذاشت. بی‌ثباتی لبنان نیز به نفع هیچ‌کس نیست.

* شما می‌گویید که خواستار ایفای نقش سازنده سوریه در لبنان هستید اما دمشق می‌گوید که شما لبنان را وجه‌المصالحه بی‌ثباتی سوریه کرده‌اید و تشکیل دادگاه پرونده ترور حریری نیز در این راستا معنا پیدا می‌کند؟

** من دوست ندارم که تشکیل این دادگاه به معنی بی‌ثباتی سوریه تلقی شود. هدف از تشکیل این دادگاه صرفا مجازات عاملان ترور حریری است و من فکر نمی‌کنم که سوریه راضی به انجام چنین جنایتی شده باشد. ترور حریری یک جنایت بود و عاملان آن مانند عاملان انفجار در مترو لندن باید مجازات شوند.

* سوریه در تحقیقات قاضی پرامیتز همکاری خوبی داشته است. آیا شما چیز بیشتری می‌خواهید؟

** بله. قبول دارم که سوریه همکاری کرده است اما این همکاری باید همچنان ادامه پیدا کند نه اینکه در حد همکاری‌های جزیی متوقف بماند.

* تا جایی که ما می‌دانیم لندن خواستار همکاری امنیتی سوریه است اما سوریه در مقابل تضمین‌هایی خواسته است. آیا لندن آمادگی اعطای این تضمین‌ها را دارد؟

** ما به‌شدت هوادار مذاکره با دمشق هستیم اما این مذاکره نیازمند اعتماد متقابل است اما متاسفانه اکنون، سوری‌ها به انگیزه ما از حمایت از تشکیل دادگاه حریری به شدت مشکوک‌اند. ما برای آنها بارها توضیح داده‌ایم که ثبات سوریه به نفع ماست. ما سوریه را به عنوان کشوری مهم در معادلات منطقه به رسمیت شناخته‌ایم و سوری‌ها نیز می‌دانند که مرزهایشان به گذرگاه تروریست‌ها تبدیل شده است. این تروریست‌ها عاشق چشم و ابروی نظام حاکم بر سوریه نیستند، آنان دنیال بی‌ثباتی عراق هستند و چه‌بسا سوریه را نیز مانند اردن عرصه فعالیت‌های خرابکارانه خود کنند. ما می‌دانیم که نیروهای امنیتی سوریه با آگاهی از عمق خطرات این گروه‌های تندرو مانند ما نگران وضعیت امنیتی مرزهایشان هستند.

از یاد نبریم که تروریست‌ها بسیار قدرتمند شده‌اند و محدوده فعالیتشان به نقاط مختلفی تسری یافته است. اکنون غزه از کنترل خارج شده است، مصر و عربستان و یمن نیز وضعیت مشابهی دارند و حتی اروپا نیز در معرض خطر دائمی آنان است.

* آقای معلم، وزیر خارجه سوریه، خانم بکت همتای بریتانیایی خویش را به دمشق دعوت کرده است؟

** بله و از نظر ما این اقدام مثبتی است. ما در این دیدار می‌خواهیم اختلافات فیمابین در مورد نقش سوریه در لبنان، حمایت از گروه‌های ناراضی فلسطینی، رابطه این کشور با غرب و نیز رابطه پیچیده این کشور با ایران را مورد بررسی قرار دهیم.

* پس میان شما و سوری‌ها سه اختلاف‌نظر مهم در این زمینه‌ها وجود دارد؛ لبنان، ایران و حماس؟

** کاملا درست است.

* نقاط اشتراک میان بریتانیا و سوریه چیست؟

** ما از بازگشایی سفارت سوریه در بغداد حمایت می‌کنیم و خواستار همکاری در حفظ امنیت حدود مرزی این کشور با عراق هستیم. ما تلاش می‌کنیم که سوریه با اسرائیل بر سر بلندی‌های جولان به گفت‌وگو بنشیند و از اینکه این کشور با صراحت فتح‌الاسلام را یک گروه تروریست نامید خرسندیم‌. اینها نکات امیدوارکننده‌ای در روابط فیمابین است.

* اما سوریه در مورد عراق؛ مخالف کنار گذاشتن بعثی‌ها و ایجاد عراق فدرال و خواستار تعیین جدول زمانی برای خروج نیروهای اشغالگر است؟

** بله. اما این مسائل جزو مسائل داخلی است و کسی حق ندارد به جای عراقی‌ها تصمیم بگیرد. عراقی‌ها خود باید در این زمینه تصمیم بگیرند و بدیهی است که چنین تصمیمی نیاز به بحث‌وجدل فراوانی در داخل نهادهای قانونی عراق دارد. هیچ‌کس؛ خواه ما در لندن و خواه همسایگان عراق، در این زمینه حق دخالت ندارد.

* اما برخلاف شما چنین تحولاتی بر سرنوشت کشورهای همسایه عراق تاثیر مستقیم دارد؟

** هیچ‌کس خواهان تجزیه عراق نیست و عراقی‌ها؛ صرف‌نظر از اینکه مسیحی، کرد، سنی یا شیعه باشند‌، خواستار حفظ وحدت عراق هستند و خود را عراقی می‌دانند.

* گفته می‌شود که شما از دمشق خواسته‌اید در قبال ایران و حماس و حزب‌الله، رفتار دیگری از خود نشان دهد، خواسته اصلی شما چیست؟

** خواسته اصلی ما صلح است. صلح با اسرائیل و صلح در لبنان. این محور اصلی خواسته‌های ماست.

* سوریه هم بازپس‌گیری جولان را خواسته اصلی خود می‌داند؟

** بله. مساله جولان برای دمشق، حیاتی و در واقع یک هدف آرمانی است. من به جنوب لبنان و مزارع شبعا رفته‌ام و از اهمیت جولان نیز کاملا آگاهی دارم لیکن نباید از یاد برد که رسیدن به چنین هدفی در گام اول نیازمند مذاکره مبتنی بر اعتماد متقابل دو طرف سوری و اسرائیلی است. من معتقدم می‌توان براساس معادله زمین در برابر صلح مذاکره کرد و در این شرایط تحقق خواسته‌های دو طرف چندان دور از ذهن نیست. متاسفانه در حال ‌حاضر جو بی‌اعتمادی بر دو طرف حاکم است و چاره‌ای نیست جز آنکه یخ‌های بی‌اعتمادی شکسته شود و جولان در خدمت تحقق صلح قرار گیرد.

* در این میان نقش لندن چیست؟

** ما دوست دو طرف هستیم و تا جایی که در توان داریم تلاش خواهیم کرد. ما امیدهایی داریم که احتمال برآوردن آنها وجود دارد.

* اما واشنگتن مخالف هرگونه گفت‌وگو میان سوریه و اسرائیل است.

** من مفسر موضع واشنگتن نیستم اما دوست دارم که رابطه ما با سوریه بهبود یابد. ما دیدگاه‌های خاص خود را در مورد چگونگی برقراری صلح داریم و این دیدگاه‌ها در برخی نقاط به مواضع واشنگتن و در برخی نقاط به مواضع عربستان نزدیک است. ما همچنین می‌خواهیم که با مصر و اتحادیه عرب نیز در این زمینه همکاری داشته باشیم؛ البته ایجاد رابطه حسنه با سوریه ساده نیست اما تلاش ما این است که این اتفاق بیفتد تا راه برای ایجاد صلح و دوستی با سایر کشورها ـ که وضعیتی همچون سوریه دارند ـ نیز فراهم شود.