نگاهی به نفوذ آلمان در میان کردهای ترکیه و عراق
اثرگذاری از طریق بنیادهای موقوفه
سالار سیفالدینی
در عرصه نوین سیاست جهانی سرمایهگذاریهای غیرمستقیم دولتها در کشورها و مناطق حساس جهان سهم عمدهای را در سیاست خارجی، ویژه خود کرده است. همچنان که در سالهای گذشته گواه بودیم بنیادهای موقوفه آمریکایی و غربی در دگرگونی وضع کشورهایی چون گرجستان، قرقیزستان و اوکراین و... نقش تعینکنندهای داشتند.(1)
در این میان ترکیه نیز با مردمی مسلمان و رژیمی لائیک و داشتن موقعیت ویژه در جهان اسلام مورد توجه کشورهای غربی قرار گرفته است.
پس از سقوط صدام و تشکیل حکومت نیمه خودمختار در شمال عراق و نواحی کردنشین اهمیت ترکیه در طرحهای راهبردی دراز مدت غربیها چند برابر شد. چرا که در صورت تشکیل دولت مستقل کردی در شمال عراق (در سالهای آینده) این روند تاثیر مستقیم در نواحی کردنشین ترکیه (جنوب شرق) خواهد داشت. در میان اروپاییها، آلمانها سالها است که پذیرای اقلیت دو میلیونی ترک در کشور خود هستند و گاه از این مسئله نیز احساس خطر میکنند. آلمانیها تلاش دارند از شناخت صحیح دگردیسیهای سیاسی ترکیه غافل نبوده و حتیالامکان بر روی تغییرات سیاسی این کشور موثر باشند. در نتیجه متقابلا سعی میکنند اقلیت چند میلیونی کرد زبان این کشور را مورد توجه قرار دهند. در همین راستا از زمان اشغال عراق حتی پیش از آن بنیادها و موقوفههای آلمانی تلاش خود جهت افزایش نفوذ در میان گروههای کرد عراق و ترکیه را آغاز کردهاند و صد البته برنامهریزیهای بلندمدتی را در شمال عراق برای این طرح پیشبینی کردهاند. برای نمونه دانشگاه اربیل که زیرنظر مستقیم مسعود بارزانی است، با کمکهای مالی همین بنیادهای آلمانی بنیانگذاری شده. از سوی دیگر همین نهادها تاکنون میلیونها یورو به احزاب لائیک و ملیگرای ترکیه کمک مالی داشتهاند.
در ادامه میکوشیم نقش دوگانه و زیرکانه موقوفههای آلمانی را در مدیریت جامعه سیاسی ترکیه بررسی کرده و به نفوذ دهشتناک این موسسهها اشاراتی داشته باشیم.
بنیادهای آلمانی در ترکیه
در دهههای گذشته چندین بنیاد فرهنگی و سیاسی آلمانی جهت مبادلات علمی و استوار سازی روابط دو ملت آلمان و ترک در شهرهای بزرگ ترکیه شعبه زده و در مواردی اقدام به کمکهای مالی و اعطای بورسهای تحصیلی به شهروندان ترکیه کرده است. «بنیاد کونراد آدثنائور»، «هاینریش بل»، «فریدریش ابرت»، «فردریش نومان» از جمله بنیادهای بسیار فعال آلمانی در این زمینهها هستند. ولی برخلاف اهداف ظاهری اعلام شده، این بنیادها در سالهای اخیر (بنابر ادعای برخی از روزنامهنگاران و پژوهشگران ترک) فعالیتهای سیاسی ضد امنیت ملی ترکیه را در برنامه کاری خود قرار دادهاند.
در ماههای اخیر یک آلمانی ترکتبار که مدتی در سازمانهای اطلاعاتی آلمان فدرال عضو بوده براساس داشتههای خود ادعا کرده است موقوفههایی چون کونراد آدئنائور مبالغ هنگفتی را صرف کمک به احزاب بزرگ ترکیه کردهاند و حتی در ترور روزنامهنگارانی چون هرانت دینک ردپای این بنیادها دیده میشود. اعتراض اساسی این دسته بر این پایه است که چگونه احزاب ملیگرایی که باید در راستای منافع ملی ترکیه گام بردارند از منابع بیگانهای که از جداییخواهان کرد حمایت مالی میکنند کمک مالی میگیرند؟!
روابط بنیادهای آلمانی و مبارزان کرد
بنیاد کونراد آدئنائو Konrad Adenauer و فریدریش ابرت، دو موقوفه آلمانی هستند که با احزاب سوسیال دموکرات و سوسیال مسیحی آلمان رابطه تنگاتنگی دارند. این دو موسسه تاکنون بیش از 30 مورد گزارش رسمی در مورد نقض حقوق کردها و ارمنی در ترکیه به پارلمان آلمان ارائه دادهاند و از گروهها و انجمنهای کرد ساکن در آلمان حمایت کردهاند.
طالب دوغان کارلیبل (عضو سابق سرویسهای امنیتی آلمان) مدعی است که بنیاد فردریش ابرت همکاریهای نزدیکی با پ.ک.ک داشته و بنیاد کونراد آدئنائور به هنگام تاسیس دانشگاه اربیل مبلغ 98 میلیون یورو به آن کمک کرده است. رئیس این بنیاد ولف شون بوخوم در سخنرانی که در دیاربکر به هنگام گشایش یک پروژه عمرانی انجام داد نسبت به تاسیس حکومت فدرال کرد در ترکیه ابراز امیدواری نمود. ولی در کمال شگفتی هیچ رسانه یا گروهی جرات اعتراض با این اظهارات را نشان نداد. این در حالیست که در ترکیه تمامیت ارضی کشور جزو خط قرمزهای غیرقابل بحث بوده و حتی در این مورد نمیتوان به ایجاد سیستم فدرال قومی اشارتی کرد.(2)
موقوفههای آلمانی و احزاب ملیگرای ترکیه
نکته جالب و مهم در مورد منابع مالی بسیاری از احزاب ترکیه همین جا است که همان منابع کمکدهنده به پ.ک.ک و گروههای شمال عراق در سر لیست منبعهای مالی احزاب ملیگرا و ناسیونالیست ترکیه به چشم میخورند.
اسناد و مدارک دادستانی و وزارت کشور ترکیه حکایت از آن دارد که بنیاد کونراد آدئنائور تاکنون چهل میلیون یورو به حزب جمهوری خلق(3) کمک کرده است. همین بنیاد 12 میلیون یورو به حزب راه راست(4) و 22 میلیون یورو نیز به حزب مام میهن (5) پول تزریق کرده است.
در سال 2003 حزب ملیگرای مام میهن به اتهام همین رابطه مالی که بازرسان وزارت کشور ترکیه از آن با عنوان روابط مالی با بنیادی که متهم به جاسوسی و تهدید تمامیت ارضی کشور میباشد یاد کردند با خطر تعطیلی و محاکمه روبرو شد. بازرسان وزارت کشور توانسته بودند مبلغ 2 میلیون و 25 هزار مارک پول واریز شده را بوسیله کونراد آدئنائور را از طریق اسناد مدارک مدلل نمایند(6). در همین حال دادستانی ترکیه ناگهان اعلام کرد که هیچ مدرکی دال بر روابط مالی مام میهن با کونراد آدئنائور یافت نشده است!... و مام میهن از تعطیلی نجات یافت. موقوفه کونراد آدئنائور علاوه بر تزریق پول به احزاب لائیک ترکیه از سال 1995 تاکنون 15 هزار شهروند ترکیه بورس تحصیلی اعطا کرده است. طالب دوغان (روزنامهنگار) با صراحت در یک برنامه زنده تلویزیونی که از کانال 7 ترکیه پخش میشد ادعا نمود فقط 3 حزب عمده این کشور نیز نفوذ این بنیادها نمیباشند.
دادستانی ترکیه و کونراد آدئنائور
در سال 2002 یکی از دادستانهای ترک در آنکارا بنام "نوح یوکسل" ادعا نامهای را تهیه کرد که بر اساس آن 15 تن از فعالین او مسوولان ارشد بنیادهای آلمانی به جرم فعالیتهای جاسوسی و اقدام علیه امنیت ملی کشور در صندلی اتهام قرار میگرفتند. برابر کیفرخواست وی حبسهای 8 الی 15 سال برای متهمین درخواست شده بود و بسیاری از احزاب و سیاستمداران(7) ترکیه در معرض تعطیلی و بیاعتباری یا اتهام قرار میگرفتند... ناگهان دادستان نوح یوکسل از سمت خود بازنشسته اعلام شد و قرار منع تعقیب متهمین صادر گردید. چند ماه بعد فیلم رسوایی اخلاقی دادستان سابق که در دام جنسی افراد نامعلومی گرفتار شده بود، پخش شد.
نجیب هاب لمیت اوغلو یکی از روزنامهنگارانی بود که تلاش زیادی صرف شفافکردن نقش بنیادهای موقوفه آلمانی در ساختار سیاست ترکیه کرد. وی پس از انتشار کتابش پیرامون همین موضوع از سوی افراد نامعلومی کشته شد و پس از گذشت 5 سال پرونده قتل وی به نتیجهای نرسیده است.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
