بازیگران کارزار ماه اکتبر
محمد بخشنده
گزارش کمیسیون انتخابات پاکستان روشن کرد که جدال 6 اکتبر عرصه رقابت نمایندگان سه جناح سرشناس خواهد بود: حزب مسلم لیگ ـ شاخه قاعد اعظم ـ حزب مردم، جامعه وکلا و مشرف به نمایندگی از جناح حاکم و طبقه نظامیان این کشور.
این مرجع انتخاباتی نام 5 مدعی صحنه انتخابات را «محمد میان سومرو» رئیس مجلس سنا و عضو حزب مسلم لیگ (حاکم)، «وجیهالدین احمد» کاندیدای وکلا، «مخدوم امین فهیم» و خانم «فریال تالپور» از حزب مردم اعلام کرده است.
البته شمار زیادی از سیاستمداران و فعالان مشهور و گمنام در کارزار شرکت جسته بودند که از فیلتر تأیید صلاحیت عبور نکردند. گفته میشود 43 نفر برای انتخابات ریاست جمهوری پاکستان ثبتنام کرده بودند که تنها 5 نفر از سوی کمیسیون برگزاری انتخابات پاکستان کمیسیونی که مرکب از نمایندگان مجالس ملی، ایالتی و سنا است، تأیید شد.
حزب مردم و فرصتی برای قدرتنمایی
شاید پس از مشرف بهترین موقعیت را در این انتخابات نماینده حزب مردم یعنی امین فهیم دارد. بوتو شخصاً او را برای مبارزه با مشرف تعیین کرده است. بوتو ضمن اعتراض به این که مشرف هنوز به قول خود برای ترک ریاست ارتش عمل نکرده است، گفت راهبرد این حزب شرکت همهجانبه در انتخابات است. سخن بوتو روشن کرد که حزب مردم برای بازگشت به صحنه به انتخابات چون پل ارتباطی میاندیشد. انتظار میرود حزب مردمیها که همواره مسلم لیگ را رقیب سرسخت خویش دیده است در این انتخابات نیز همه توان خویش را برای جلب آرای هوادارانش به کار بندد.
پایگاه سنتی حزب مردم، ایالت سند است. این حزب اکنون به عنوان یکی از احزاب ریشهدار پاکستان به حساب میآید. رهبریت آن را خاندان بوتو در دست داشتهاند. یعنی از 1967 که ذوالفقار علی بوتو اقدام به تأسیس آن کرد تاکنون زمام رهبری آن در دست خاندان بوتو بوده است. بینظیر پس از اعدام پدرش در 1977 به دست نظامیان عصر ضیاء الحق به سمت کسب رهبری حزب خیز برداشت. این حزب تفکر خود را ذیل جملهای معروف دنبال میکند که عبارت است از: «اسلام، ایمان ما، دموکراسی، سیاست ما و سوسیالیسم، اقتصاد ما و مردم، محور قدرت ما»
حزب مردم اگرچه حزبی لیبرال در سیاست است اما در حوزه اقتصاد تلاش میکند به سبک سوسیال دموکراتها عمل کند. در همین راستا این حزب همواره شعار دفاع از حقوق زنان در کنار دفاع از فقرا دنبال کرده است. کادر اصلی حزب را اغلب تحصیلکردگان دانشگاههای آمریکا و انگلیس تشکیل دادهاند. چالش پنهان این حزب به نظامیان از زمان اعدام پایهگذار حزب ذوالفقار علی بوتو ـ ادامه داشته است. از دیگر مشکلات حاد رهبری و بدنه حزب این بوده که بوتو در طول زمامداریاش همواره به دلیل حضور خانوادگی بوتو در امور تجارت با اتهام فساد روبهرو بوده است به نحوی که آصف زرداری همسر او مدتهای زیاد در زندان به سرکرده است.
مسلم لیگ بدون نواز شریف آمد
مسلم لیگ در صحنه پاکستان به عنوان یک حزب مادر شناخته میشود که برخی حتی تاریخ تولد آن را به استقلال این کشور میرسانند و پایهگذار اصلی آن را محمد علی جناح رهبر محبوب این سرزمین میدانند. شاید به همین دلیل است که نام این حزب همواره برای مردان سیاسی پاکستان قداست ویژه داشته است و در هر مقطعی جمعی از رهبران به تأسیس شعبهای تازه از این حزب دست زدهاند. مسلم لیگ برخلاف حزب مردم که پایگاه آن سند است به مردان پنجاب تعلق دارد و ترکیب رهبران آن را طبقه اشراف و بورژواها تشکیل دادهاند. این حزب همچنین دارای نفوذ عمیق در محافل نظامی و امنیتی پاکستان است. در نقطه مقابل حزب مردم که خود را حامی منافع طبقه پائین جامعه معرفی کرده است، مسلم لیگ به طرفداری از منافع طبقه فرا دست جامعه شهرت داشته است. در عرصه اقتصادی نیز این حزب تفکر خصوصیسازی و حاکمیت بازار را تعقیب کرده است. این حزب در حال حاضر به چند شاخه مجزا تبدیل شده است. حزب مسلم لیگ نواز شریف که مشهورترین و قدیمیترین شاخه آن است در سال 1986 به صحنه آمد و به مدت نزدیک یک دهه به عنوان حزب حاکم کابینه در اختیار داشت اما بعد از تبعید نواز شریف و برادرش شهباز شریف این شاخه از مسلم لیگ نیز منزوی شد. اما شاخه دیگر آن با نام مسلم لیگ قاعد اعظم که ریاست آن را شجاعت حسین متحد مشرف در دست دارد در سال 2001 این شعبه حزب با انگیزه تقویت مشرف اعلام موجودیت کرد و بالاخره شاخه سوم آن که چندان مطرح نیست چونجو نام دارد. چنان که اعلام شد در این انتخابات مشرف راه شرکت نمایندگان دیگر شاخههای مسلم لیگ را بست و فقط این شاخه حام برقدرت مسلم لیگ است که با عنوان طیف قاعده اعظم در انتخابات حاضر شده است.
جبهه تازه نفس وکلا
به صحنه آمدن وکلا در انتخابات امروز شاید یکی از پدیدههای تازه سیاست در پاکستان باشد. هر چند پیش از این نیز طیفی از حقوقدانان در کادر مرکزی احزاب این کشور حاضر میشدند اما تاکنون دیده نشده بود این قشر در قالب یک تشکل سیاسی عرض اندام کنند. این تشکل نوپا هوادارانی که یافته اکنون موقعیت بسیاری از جناحهای کهنهکار را تهدید میکند. بطور سنتی در جامعه پاکستان طیف وکلا و حقوقدانان در این کشور از نفوذی عمیق برخوردارند. اختیارات و جایگاهی هم که قانون اساسی این کشور به محاکم و دیوان عالی این کشور داده بر وزن و اعتبار این گروه افزوده است. با این حال، آنچه وکلا و حقوقدانان را به سیاست پیوند زد، چالش مشرف با چهره سرشناس و نماد رهبری وکلا یعنی افتخار محمد چودری بود. فردی که با تکیه بر همان اصل استقلال نهاد قضا عملکرد مشرف را در جایگاه رئیس قوه مجریه به چالش کشید. مخالفت بیپروای چودری با برخوردهای مشرف با مخالفان در فضای محافظهکارانه و ترسآلودی که بعد از تبعید رهبران سیاسی این کشور به وجود آمده بود در واقع بارقه امیدی شد برای گروهها و فعالان سیاسی این کشور که سکوت را در عصر حاکمیت نظامیان کنار بگذارند.
اما این همه قصه تبدیل مقام اول قضایی کشور به یک رهبر جنبش نبود. چودری که گویا از پتانسیل سیاسی وکلا آگاه بود پس از این وارد یک زورآزمایی با مشرف شد. در این زور آزمایی او ابتدا از اعتراض به نقض عدالت را روشن کرد. به نحوی که مشرف در نهایت ناگزیر شد به حکم بازگشت او تن در دهد. اکنون طیفی از یاران چودری برای نخستین بار برای تسخیر کرسی ریاست جمهوری خیز برداشتهاند. «وجیهالدین احمد» نامزد وکلای پاکستان است. اما نکته جالب در حرکت وکلا این است که آنها میروند که پرچم پیشگامی در عدالتخواهی را در دست بگیرند. به همین دلیل تشکل وکلا حمایت جدی احزاب را همراه دارد. به نحوی که فرم ثبتنام وجیهالدین احمد را نمایندگان چند تشکل از جمله سناتور دکتر «ساعد»، پروفسور «خورشید احمد»، عضو حزب جماعت اسلامی، «مهتاب احمدخان» عضو مسلم لیگ نواز و «منیراحمد» رئیس وکلای ایالت سند امضاء کردند. این تشکل نیز همانند حزب مردم در این انتخابات حاضر شده است تا یک دور خیز سیاسی برای کسب کرسیها در انتخابات پارلمانی آینده انجام داده باشد.
کاندیدای بدون یونیفورم حزبی
مشرف اگرچه در نخستین سالهای قدرتش حزبی برای تثبیت موقعیت خویش دایر کرد ـ مسلم لیگ شاخه قاعده اعظم ـ اما همواره جایگاهی فراتر از احزاب برای خود قائل بوده است. او در عین حال اکنون در موقعیت مرد شماره یک پاکستان علاوه بر حمایت نظامیان، حمایت جمعی از تکنوکراتهای حزبی مانند شجاعت حسین یا شوکت عزیز و مشاهد حسین و... را همراه دارد که ادامه رهبری او را منشأ آرامش برای پاکستان میبینند.
از نقطه نظر فکری، او چنان تجربه 6 سال زمامداریاش میگوید بیش از آنکه به نظریهپردازی همت گمارد بیشتر در پی «سیاستهای عملی» بوده کوشیده است و عموم ناظران نیز او را با هنرها و استعدادهای بازیگری سیاسیاش میشناسند.
در شناسنامه ژنرال کهنهکار پاکستان ثبت شده که او متولد دهلی هند است (11 آگوست 1943) اما مشرف همه مدارج و پلکانهای قدرت را در اسلامآباد طی کرده است. مشرف به لحاظ رسته نظامی کماندو و از افسران سابق ارتش پاکستان است. او در عین حال خانوادهای سیاستپیشه رشد یافته است. پدر مشرف سفیر پاکستان در ترکیه بود و بر این اساس خود وی نیز که علاقهای همراه با تسلط به زبان ترکی دارد. راه مشرف به سوی کسب رهبری پاکستان از 12 اکتبر 1999 همواره شد یعنی با سرنگون کردن نواز شریف نخستوزیر وقت پاکستان رئیسجمهور 64 ساله پاکستان جزو رزمندگان جنگ محسوب میشود. او در سال 1343 در یک هنگ توپخانه مشغول خدمت شد و در سال 1344 در جنگهای هند و پاکستان فعال داشت.
در آوریل سال 2002، ژنرال مشرف با برگزاری یک همهپرسی درصدد کسب مشروعیت برای تصدی سمت ریاست جمهوری و کسب اختیارات فوقالعاده برآمد، اما این همهپرسی با انتقادهای گسترده نسبت به بروز تخلفات گسترده در رأیگیری مواجه شد.
در اکتبر سال 2002، انتخابات مجمع ملی و مجالس ایالتی برگزار شد و حزب مسلم لیگ پاکستان (شاخه قاعده اعظم) که در سال 2001 برای حمایت از پرویز مشرف تأسیس شده بود، بیشترین تعداد کرسیها را در مجمع ملی بدست آورد.
با معیار مرسوم انتخابات جهانی اگر در این فهرست رقابت و جدال جدی بوقوع بپیوندد باید در انتظار نتایجی غافلگیرکننده باشیم زیرا نوعی تکثیر در این انتخابات حکمفرما است و به ظاهر اغلب نمایندگان طیفهای مهم سیاسی در صحنه حضور دارند، اما واقعیت این است که وزن سیاسی 4 کاندیدای دیگر در سایه سنگین مشرف چندان به چشم نمیآید و هواداران ژنرال پیروزی او را محتوم میدانند.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
