ترکیه؛ دوراهی دموکراسی و سکولاریسم

ایسنا: هفته‌نامه اکونومیست ـ چاپ انگلیس ـ در جدیدترین شماره خود بحران ریاست جمهوری در ترکیه را کانون توجه قرار داد و مقاله‌ای تحت عنوان «نبرد برای ماهیت ترکیه» را در صفحه نخست به این موضوع اختصاص داده است. اکونومیست می‌نویسد: «اگر قرار باشد که ترک‌ها انتخاب کنند دموکراسی از سکولاریسم مهم‌تر است.»

اکونومیست، دموکراسی در ترکیه را در طول سال‌های گذشته پویا اما متزلزل توصیف کرده و در قالب این مقاله پیش‌بینی کرده است: نظر به وضعیت نامساعد احزاب اپوزیسیون اصلی ترکیه با توجه به عملکرد و سوابق دولت رجب طیب اردوغان طی چهار سال گذشته نظرسنجی‌ها انتظار دارند که اردوغان بار دیگر حایز اکثریت قاطع آرا شود. هفته‌نامه اکونومیست در ادامه آورده است: هر چند ممکن است که این پیروزی باعث حفظ و حراست از میراث سکولاری آتاترک شود اما نمی‌توان تاوان کنار گذاشتن فرایند طبیعی دموکراسی را در ترکیه جبران کند. اکونومیست از دولت تحت اداره حزب عدالت و توسعه ترکیه (AK) به عنوان موفق‌ترین دولت این کشور طی نیم قرن‌ گذشته یاد کرده و می‌افزاید: پس از سال‌ها بی‌ثباتی در اقتصاد کلان ترکیه رشد و توسعه در این کشور روند محکم و پایداری را طی کرده و علاوه بر کنترل نرخ تورم، میزان سرمایه‌گذاری خارجی نیز افزایش‌یافته است. حتی چشمگیرتر از این پیشرفت‌ها، اصلاحات در نظام قضایی و قانون اساسی ترکیه است که از سوی دولت حزب عدالت و توسعه پیگیری شده است. فساد همچنان یک نقص محسوب می‌شود اما علایم و قرآینی دال بر تلاش دولت ترکیه جهت تغییر نظام سکولاریستی این کشور به چشم نمی‌خورد. این کارنامه توجیهی است برای دستاوردهای بزرگ رجب طیب اردوغان نظیر ترغیب اتحادیه اروپا به گشایش باب مذاکرات جهت پیوستن ترکیه به اتحادیه اروپا آن هم پس از بالغ بر 40 سال که ترکیه کم ابهت برای نخستین بار نسبت به عضویت در جامعه خانواده اروپا ابراز علاقه کرد.

هفته‌نامه اکونومیست مقاله خود را با درخواست از ارتش ترکیه برای دوری از سیاست به پایان رسانده و می‌نویسد: با توجه به کاهش سلطه و نفوذ غرب بر اقدامات ترکیه مردم این کشور باید خودشان به حل و فصل بحران سیاسی کشورشان بپردازند. بهترین راه برای نیل به این مهم آن است که مردم با انتخاب مجدد حزب عدالت و توسعه AK مداخله ارتش را رد کنند. سربازان ارتش ترکیه باید به خاطر کشورشان از سیاست احتراز کنند.

 مقامات ارتش ترکیه در خصوص پیروزی نامزد مسلمانان انتخابات ریاست ‌جمهوری هشداد داده بودند و از احتمال مداخله در انتخابات سخن گفته‌اند. اما عبدالله گل، نامزد حزب عدالت و توسعه که به دلیل مسلمان بودن وی و همسرش از سوی سکولارها که بخش اعظم آن در ارتش ترکیه جای گرفته است، مورد انتقاد بوده است. سکولارها بر این باورند پیروزی گل، نمادهای اسلامی را به ویژه آنچه که در مورد پوشش اسلامی همسر گل سخن می‌گوید به عرصه سیاسی می‌کشاند و نظام سکولار ترکیه را زیر سوال می‌برد اما مخالفان این نظر بر این باورند، روند انتخابات در ترکیه باید به شکل دموکراتیک برگزار شود ضمن آنکه عبدالله گل، وزیرخارجه فعلی ترکیه از تعهد در خصوص صیانت از نظام سکولار ترکیه سخن گفته است.