اجلاس قاهره، ناتوانی در حل بحران

یوسف محسن‌زاده
برگزاری اجلاس مقدماتی آشتی ملی عراق با پیشنهاد اتحادیه عرب، هر چند که بمنزله یک گام در راه تعمیق آرامش در این کشور محسوب می‌شود، ‌اما امید چندانی نمی‌رود که این کنفرانس بتواند اهداف خود را محقق سازد و به همین دلیل است که هنوز نمی‌توان از دلایل متقن دستگاه دیپلماسی کشورمان برای شرکت در این اجلاس که موجب اعزام وزیر خارجه به قاهره گردید،‌ به طور قاطع سخن گفت. توضیح اینکه کشور عراق در حال حاضر در 3 حالت ذیل بسر می‌برد: نخست اینکه این کشور تحت اشغال نیروهای بیگانه بسر می‌برد و بدیهی است، نمایندگان سیاسی کشورهای متجاوز، دارای بیشترین تاثیرگذاری بر روی تحولات سیاسی و نظامی این کشور می‌باشند.
دوم اینکه در عراق دولتی برقرار است که هر چند منتخب پارلمان است اما چیزی به پایان مدت زمامداری‌اش نمانده و قرار است بعد از برگزاری انتخابات زمام امور را به دولت منتخب بعدی بسپارد. سوم اینکه در عراق دو جریان اصلی تکفیری‌ها (گروه زرقاوی و متحدان او) و بعثیون، به عنوان سردمدار اصلی جریان تروریسم کور در این کشور که هزاران نفر،‌ بویژه از شیعیان این کشور قربانی داشته است شناخته می‌شوند. این دو جریان در حال حاضر در کنفرانس قاهره،‌ نمایندگی نمی‌شوند.
اما عمرو موسی تلاش کرد تا با نماینده‌ای از حزب بعث منحل عراق در این اجلاس شرکت کند و حتی نمایندگان این حزب در بغداد با وی دیدار کردند، اما موضعگیری قاطعانه سید عبدالعزیز حکیم، مقتدی صدر و کردهای عراقی موجب شد تا این حزب نتواند در این اجلاس شرکت کند. اما کسانی که از سوی طرف‌های مقابل در اجلاس شرکت کرده‌اند، نه تنها متاثر از اندیشه ضد شیعی و کردی حزب بعث هستند، بلکه شدیدترین حملات‌ را علیه شیعیان کردند و از این رو، می‌توان گفت این اجلاس به دلیل همین موضعگیری‌ها، قادر به دستیابی به نقطه عزیمت مشترک میان گروه‌های شرکت‌کننده نخواهد بود.
از طرفی، روشن است پایه برگزاری این کنفرانس، ‌در واقع اصرار عربستان سعودی بوده که مایل است از طریق اتحادیه عرب، جای پایی در تحولات عراق به دست آورد و به همین دلیل رسانه‌های وابسته به آن بویژه الشرق الاوسط و الحیات به حمایت از جریان اعراب سنی روی آوردند. در چنین شرایطی، شرکت کشورمان در سطوح عالی در این کنفرانس، قابل نقد است. این کنفرانس، در سطحی نبوده که وزیر خارجه در آن شرکت نماید و چه بسا،‌ حضور نماینده دفتر منافع ایران در قاهره در این اجلاس، به عنوان مشارکت سیاسی ایران، تلقی می‌شد.
البته ممکن است گفته شود اهمیت تحولات عراق و لزوم برقراری آرامش و امنیت در این کشور برای کشورمان اهمیت حیاتی داشته و همین امر، انگیزه حضور هیات عالیرتبه ایران را فراهم ساخته است. اما باید گفت این کنفرانس تاثیری در ایجاد امنیت در عراق ندارد.
اعراب سنی حاضر در این کنفرانس خود در معرض اقدامات تروریستی گروه زرقاوی قرار داشته و حتی اظهارات زننده آنان علیه دولت جعفری و عبدالعزیز حکیم و مجلس اعلا و سازمان بدر نتوانسته آنان را از لیست ترور زرقاوی خارج سازد. این کنفرانس صرفا به صحنه‌ای برای ابراز بدترین حملات ممکن علیه دولت جعفری مبدل شد و البته، این مساله‌ای است که هر چند یک موضوع داخلی عراقی‌ها تلقی می‌شود، با این حال، دولت‌های همسایه نباید به آن رضایت دهند.