حماس از جنبش تا نهاد

*جناب آقای دکتر شهابی؛ ضمن تشکر از این که ما را به حضور پذیرفتند به عنوان اولین سوال بفرمائید چگونه جنبش حماس که یک جنبش انقلابی است و عمده فعالیت آن هم اقدامات انقلابی است، علی‌رغم تحریم مکرر انتخابات در دوره‌های قبل، یکدفعه به فکر حضور در فعالیت سیاسی و شرکت در انتخابات افتاد؟ و چرا قبلا به این فکر نیفتاده بود؟
**البته این طور نیست که جنبش حماس یکدفعه وارد فعالیت سیاسی و انتخابات شوراها و شهرداری‌ها هم شرکت کرد و موفقیت نسبی نیز در برخی از شهرها به دست آورد که با این کار موقعیت خود را در میان رای‌دهندگان فلسطینی آزمایش کرد که این مقدمه‌ای شد که حماس خود را آماده برای انتخابات مجلس قانونگذاری نماید.
از این که یک گروه انقلابی و معتقد به مبارزه مسلحانه قبول کرد که در انتخابات وارد شود نشانگر درایت رهبران حماس است و مسائل را به صورت مطلق و بسته مورد ارزیابی قرار نمی‌دهند و سعی می‌کنند از موقعیت‌های به وجود آمده به نفع آرمان فلسطین حسن استفاده کنند که اتفاقا با این دیدگاه وارد عرصه انتخابات شدند و موفق هم شدند.
*با توجه به حضور حماس در انتخابات چرا جنبش جهاد اسلامی انتخابات را تحریم کرد؟
**جهاد اسلامی براساس چارچوب‌های فکری و تجزیه و تحلیل اوضاع، به این جمع‌بندی رسید که در انتخابات شرکت نکند و تحریم نماید ولی در عمل ملاحضه شد که انفعالی فکر کرد و عمل نمود زیرا شرکت حماس و پیروزی در انتخابات لرزه بر اندام اسرائیل و غرب و آمریکا وارد کرده و زلزله‌ای پدید آورد و جهاد اسلامی با تحریم چیزی به دست نیاورد احتمالا تحلیل جهاد اسلامی این بود که اگر پیروز شوند نه تنها کاری نمی‌توانند بکنند بلکه عملا تحت فشار منطقه‌ای و بین‌المللی مجبور می‌شوند بسیاری از ارزش‌های انقلابی را از دست بدهند و مقاومت کم‌رنگ تر بشود و در دراز مدت علاوه بر اینکه جهاد مسلحانه را رها می‌کنند بلکه به سرنوشت دیگر گروه‌های فلسطینی مبتلا می‌شوند، در بستر زمان مشخص خواهد شد که شرکت حماس صحیح بود یا تحریم جهاد اسلامی.
*به نظر شما چه عواملی سبب پیروزی جنبش حماس، علی‌رغم بیرون بودن چندین سال از مجلس فلسطین شد و چرا جنبش فتح که تاکنون به عنوان یکه‌تاز میدان رقابت با دیگر گروه‌ها بود این بار نتوانست اکثریت آرای مردم را از آن خود سازد؟
**عوامل متعددی در پیروزی حماس موثر بود که عمده‌ترین آنها یاس و ناامیدی شهروندان فلسطینی از روش‌های دولت خودگردان و جنبش فتح و فساد مالی که در دولتمردان دولت خودگردان و رهبران الفتح ملاحظه می‌شد و از طرف دیگر صداقت و سلامت نفسی که در رهبران حماس شاهد بودند و مسلما اگر رهبران حماس هم دچار غرور شوند بعید نیست که در آینده به سرنوشت شخصیت‌هایی که در مظان اتهام فساد مالی قرار دارند گرفتار شوند و اصولا در دموکراسی گردش نخبگان به این مفهوم است که آنهایی که در راس قرار دارند به حاشیه رانده می‌شوند و آنهایی که در حاشیه قرار دارند وارد متن می‌شوند.
*با توجه به اینکه رهبران این جنبش کرارا اعلام نمودند که هیچ تغییری در منشور و اساسنامه خود راه نداده و تمامی قراردادهای فیما بین فلسطین و اسرائیل را باطل و از درجه اعتبار ساقط می‌دانند چگونه می‌توانند در عرصه بین‌المللی موجودیت داشته باشند؟
**البته رهبران حماس معتقد و مدعیند که قادر هستند بدون هیچ تغییری در منشور و اساسنامه و با رد قراردادهایی نظیر اسلو و غیره در عرصه بین‌المللی موجودیت خود را حفظ کنند، البته این موضوع را باید به آینده سپرده تا بعد درباره آن به قضاوت نشست ولی با ذکاوت و واقع بینی که تاکنون رهبران حماس از خود نشان داده‌اند و در عرض چند سال توانستند چنین موفقیت بزرگی را کسب کنند انشاءالله موفق خواهند شد ادعاهایشان را جامه عمل بپوشانند. البته نباید فراموش کرد که فشارهای خارجی و عوامل داخلی بی تاثیر نمی‌باشند. چون الفتح هم در ابتدا نقطه نظراتی شبیه حماس داشت ولی بعدها تعدیل شد و مسلما هر چقدر اسرائیل بیشتر عقب‌نشینی کند تفکرات حماس بیشتر تعدیل می‌شود.
*نظر بر اینکه جنبش حماس یک سازمان مستقل است و با جنبش فتح که سازمانی وابسته به ساف و حکومت خودگردان فلسطینی است اختلاف سلیقه بنیادین دارند، چگونه است که حماس از فتح دعوت به همکاری می‌کند و چرا از دیگر گروه‌های فلسطینی نظیر جهاد اسلامی که دیدگاه نزدیک‌تری نسبت به حماس دارد دعوت به همکاری بعمل نیاورده است؟
**اولا جنبش فتح بعنوان یک اقلیت قوی در مجلس قانونگذاری صاحب کرسی است و دومین گروه پارلمان را تشکیل می‌دهد، ثانیا: رئیس دولت خودگردان از این جنبش است. ثالثا صاحب تجربه و اطلاعات وسیع می‌باشد رابعا: همه اعضای جنبش فتح و دولت خودگردان فاسد نمی‌باشند خامسا: حماس می‌داند که اگر به تنهایی دولت تشکیل دهد در آینده ممکن است با مشکلاتی مواجه شود سادسا: جنبش فتح طرفداران پر و پا قرصی دارد به اضافه دلایل دیگر دست همکاری به سوی فتح دراز کرد و همچنین جنبش حماس با دیگر گروه‌های فلسطینی که در انتخابات شرکت کردند نیز مذاکره می‌کند تا از وجود آنها استفاده ببرد.
اگر به سراغ جهاد اسلامی نرفته شاید به این خاطر است که جهاد اسلامی انتخابات را تحریم کرده و از اساس این روش را قبول ندارد مع‌الوصف به نظر می‌رسد که لازم است حماس از گروه هم فکرش یعنی جهاد اسلامی، دعوت به همکاری کند.
*علت اینکه آقای اسماعیل هنیه از سوی رئیس حکومت خودگردان به عنوان نخست وزیر معرفی گردید چه بود و چرا آقای خالد مشعل و اشخاص دیگری که سابقه پر رنگ‌تری نسبت به او دارند معرفی نشوند؟
**به خاطر اینکه خالد مشعل برای ورود به سرزمین‌های اشغالی با محدودیت و مشکلاتی مواجه است و از طرف دیگر اسماعیل هنیه شخصیت جا افتاده و معتدلی است، به هر حال یک نفر می‌بایست معرفی شود و آقای هنیه معرفی شدند و این موضوع نفی شخصیت‌های خالد مشعل یا محمود زهار و یا دیگران نیست.
*با توجه به اینکه در حال حاضر بسیاری از منتخبین حماس در خارج از فلسطین به سر می‌برند و بسیاری دیگر اصلا اجازه حضور در فلسطین را ندارند آیا می‌توانند سکان هدایت مجلس را در دست گیرند؟
**یکی از مسائل مهم همین موضوع است که تعدادی از منتخبین وابسته به حماس یا در زندان اسرائیل اسیرند و یا در خارج از فلسطین به سر می‌برند ولی امیدوار است که همه زندانیان فلسطینی آزاد شده و آنهایی که در خارج اقامت دارند به کشورشان باز گردند.
*هم‌اکنون که اسرائیل موضع خصم آلودی را نسبت به حماس گرفته و تمامی کمک‌های قبلی خود به حکومت فلسطین را به حالت تعلیق  و تعطیل درآورده آیا برای کشور فلسطین مشکلی ایجاد نمی‌شود و از چه راهی این کمک‌ها جبران می‌شود؟
**حماس چشم امید به کمک‌های کشورهای عربی و اسلامی دوخته و مسافرت‌هایی که رهبران حماس آغاز کردند بخشی از اهداف آن مربوط به تامین مالی دولت آینده فلسطینی می‌باشد، مسلما اگر کمک‌های مورد درخواست اجابت شود مشکلی به وجود نخواهد آمد.
*آیا جنبش حماس از این به بعد اقدامات انقلابی خود را متوقف و صرفا به عنوان یک حزب سیاسی وارد عرصه حکومت می‌شود؟
**رهبران حماس معتقدند هر دو یعنی اقدامات انقلابی و فعالیت سیاسی را به موازات هم انجام می‌دهند، کاری است مشکل ولی ناممکن نیست.
*با در نظر گرفتن تمامی جوانب، آیا در مجموع جنبش حماس می‌تواند بهتر از ساف عمل کند؟
**ظواهر این گونه نشان می‌دهد. ساف در یک دوره زمانی خوب عمل کرد ولی شرایط در حال تغییرات و ساف مولود شرایط قبلی است و حماس از دل شرایط فعلی به وجود آمد و اگر ساف با شرایط امروز منطبق شود به خاطرات سابقه می‌تواند دستاوردهای خوبی داشته باشد، پس برای حماس می‌بایست منتظر ماند.
*با تشکر مجدد از این مصاحبه: در پایان اگر پیام خاصی دارید بفرمائید؟
**من هم از اینکه این فرصت در اختیارم نهاده شد سپاسگزارم و در پایان به روان پاک و ملکوتی ابوعمار یاسر عرفات درود می‌فرستم و از خداوند متعال خواستارم که او را مورد رحمت خویش قرار داده و با شهیدان اسلام محشور فرماید.