سینمای دفاع مقدس در معرض قضاوت

مهرداد بهمنی
سرانجام با اعلام تاریخ برگزاری دهمین جشنواره فیلم دفاع مقدس (یکم تا چهارم آذر ماه سالجاری) تمامی بحث‌ها و گفتگوها مبنی بر چگونگی برگزاری جشنواره و اینکه چه کسی متولی آن باشد، به پایان رسید.
همانگونه که مهندس جعفری جلوه، معاونت سینمایی کشور به آن اشاره داشتند، از آنجا که جشنواره فیلم دفاع مقدس یکی از اصلی‌ترین جشنواره‌های انقلاب در عرصه فرهنگ و سینمای کشور محسوب می‌شود، تک‌تک دست‌اندرکاران هنر و فرهنگ و سینمای کشور مسئول هستند تا در برپایی هر چه باشکوه‌تر جشنواره‌ای متناسب با شان والای دفاع مقدس، تمامی تلاش و همت خود را به کار گیرند، که بی‌شک تحقق این امر منوط به همکاری ارگان‌های و دستگاه‌های مختلفی خواهد بود.
بدون شک برگزاری چنین جشنواره‌هایی، زمینه‌ساز ایجاد بسترهایی مناسب برای تضارب آرا و اندیشه است که ماحصل آن از یکسو تقویت انگیزه تلاشگران عرصه هنر را فراهم خواهد ساخت و از دیگر سو در انتقال پیام ایثار‌گران هشت سال دفاع مقدس به نسل‌های بعدی مؤثر است و درست به همین دلیل، برگزاری این جشنواره دقت نظر و همت بیشتر مسئولان مربوطه را می‌طلبد.
از آنجا که صدور مجوز شرکت آثاری که در بخش‌های مختلف این جشنواره به رقابت می‌پردازند به نوعی مهر تاییدی بر این آثار محسوب می‌شود، حسن انتخاب آنها توسط هیات منتخبان از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. این موضوع از آن جهت عنوان شد که در میان آثار شرکت‌کننده در بخش‌های مختلف جشنواره، شاهد حضور آثاری هستیم که نه تنها در آنها رنگ و بویی از دفاع مقدس و آن همه رشادت‌ها و فداکاری‌ها دیده نمی‌شود بلکه با نگاهی عمیق‌تر به آنها می‌توان به جرات ادعا کرد که برخی آثار در راستای تخریب باورها و عملکرد ایثار‌گران و گاه تحریف واقعیات جنگ به تصویر کشیده شده‌اند.
انتخاب چنین آثاری این پرسش را در ذهن مخاطبان و علاقه‌مندان به فرهنگ ایثار و شهادت متبادر می‌سازد که آیا شرط مجوز ورود به رقابت در جشنواره و اساسا متعلق شدن یک فیلم به سینمای دفاع مقدس، تنها در نمایش توپ و تانگ و خون و خونریزی خلاصه می‌شود و یا انتقال پام متعالی رزمندگان جان به کف به نسل‌های آینده لیاقت لازم را برای آثار فراهم می‌سازد؟ اگر بخش نخست پرسش مورد نظر است که مخاطبان با به تماشا نشستن فیلم‌های جنگی که هر ساله توسط هالیوود با صرف هزینه‌های هنگفت تولید می‌شود، لذت بصری بیشتری خواهند برد.
اما چنانچه بخش دوم پرسش، مورد نظر مسئولان محترم انتخاب آثار است، وجود برخی اسامی راه‌یافته به جشنواره نقض غرض بوده و جمع نقیضین محال است. بی‌شک دفاع از خاک میهن و ناموس، رفتار بسیار شایسته و قابل تقدیری است که بر هر شخصی که نام انسان را بر خود می‌نهد، واجب است آنچه که در کربلای جبهه‌های حق علیه باطل ظهور و بروز یافت، چیزی بس فراتر و ارزشمندتر از موارد فوق بود.
حال چنانچه کارگردانی بخواهد نیت و هدف اصلی رزمندگان غیور اسلام را در موارد فوق خلاصه کند، جفایی آشکار و بزرگ در حق تمامی شهدا و جانبازان میهن اسلامی روا داشته است. در این میان اگر کارگردانی بخواهد دامن سینمای دفاع مقدس را به مسائل جنسی نیز آلوده سازد چنانچه کارگردانی در مصاحبه‌های صریح خود از نمایش بوسیدن زن و مرد در میان جبهه‌ها با افتخار یاد می‌کند، بحث جداگانه‌ای را می‌طلبد.
در این دوره از جشنواره همچنین شاهد حضور اثری هستیم که کارگردان در آن به خود آنچنان جسارت داده تا رزمنده‌ای را به تصویر کشد که پس از کشتن یک سرباز عراقی در گرما‌گرم جنگ، تا جائی در خود احساس معصیت و گناه کرده اقدام به خودکشی می‌کند.
مخاطبان در این فیلم که برای نخستین با در بیست و سومین جشنواره بین‌المللی فیلم فجر به نمایش درآمد با صحنه‌هایی روبرو شدند که هنگام ترک سینما، گمان داشتند که کارگردان فیلم از جمله سربازان بعث عراق بوده است. کارگردان در این فیلم از هیچ توهین و افترایی به مقامات مسئول نظام و دلاور مردیهای رزمندگان اسلام فرو‌گذاری نکرده است. در میان آثار شرکت‌کننده در دهمین جشنواره فیلم دفاع مقدس تعداد بیشتری از این آثار دیده می‌شود که مجال پرداخت برای تمامی آنان وجود ندارد. جان کلام آنکه مردم هوشیار و متدین ایران به آن درجه از درک و فهم رسیده‌اند که یک فیلم را تنها به خاطر نمایش چند توپ و تانگ متعلق به سینمای دفاع مقدس بپندارند. مسئولان دفاع مقدس امروزه در معرض قضاوت مردم قرار گرفته‌اند پس باید همراه و همگام مردم باشند.