مسکو؛ میانجی خاورمیانه

هفته‌نامه آمریکایی نیوزویک در تازه‌ترین شماره خود نوشت که روسیه گام به گام جای اروپا را به عنوان یک میانجی در منطقه خاورمیانه از آن خود می‌کند. این هفته‌نامه نوشت: اروپا روزگاری نه چندان دور، میانجی صادق خاورمیانه را بازی می‌کرد و میان موضع تند آمریکا از یک سو و جهان اسلام از سوی دیگر قرار داشت. در همین زمان روسیه به عنوان ابرقدرت جهان نقشی در این امر نداشت. در حالی که اتحادیه اروپا در ایران و فلسطین نقش میانجیگرانه داشت، روسیه خود را مسلح می‌کرد. نویسنده مقاله نیوزویک می‌نویسد: با تحولات اخیر در خاورمیانه بویژه پیروزی جنبش مقاومت اسلامی فلسطین (حماس) و انتخاب محمود احمدی‌نژاد به ریاست جمهوری ایران و موضع قاطع او درباره برنامه غنی‌سازی اورانیوم، اروپا بیش از پیش به موضع تند واشنگتن نزدیک شده است. به نوشته وی، اما همزمان با این تغییر رویکرد اروپا، روسیه نیز به جای پای اروپا گذاشته و نقش واسطه میان غرب و شرق را بر عهده گرفت و بر این نکته تاکید دارد که مسکو از هیچ کس دستور نمی‌گیرد. نیوزویک تاکید دارد: ولادیمیر پوتین رییس‌جمهوری روسیه در این رابطه اوایل ماه جاری با دعوت از حماس به مسکو خشم‌ آمریکا و اسرائیل را برانگیخت. سرگئی ایوانف وزیر دفاع این کشور نیز در این باره گفت که در حقیقت اکنون حماس در راس قدرت قرار دارد و در نتیجه برگزاری انتخاباتی آزاد به این امر نایل شده است. به نوشته نیوزویک، مسکو همچنین درباره این نیز سلسله مراتب را با غرب شکسته و سرگئی لاورف وزیر امور خارجه آن کشور درباره ایران می‌گوید: روسیه دست کم در شرایط کنونی از اعمال تحریم‌ها علیه ایران از سوی سازمان ملل متحد حمایت نمی‌کند. این گزارش حاکی است،‌ حتی وقتی که کاندولیزا رایس وزیر امور خارجه آمریکا نسبت به این که ایران هم‌اکنون آشکارا به جامعه بین‌الملل بی‌اعتنایی می‌کند، اعتراض کرد روسیه در عوض تاکید کرد که راه پیشرفت آن است که تهران متقاعد شود طرح مسکو را برای غنی‌سازی اورانیوم در خاک روسیه بپذیرد. سرگئی کرینکو رییس انرژی اتمی روسیه نیز به تازگی به نیوزویک گفته است: هیچ‌کس حق ندارد حق کشوری دیگر را برای برخورداری از انرژی صلح‌آمیز هسته‌ای زیر پا بگذارد، نویسنده این مقاله سپس می‌نویسد: روسیه همچنین در هفته‌های اخیر از منابع انرژی خود به عنوان سلاحی سیاسی در واکنش به نافرمانی‌های اروپای شرقی و بویژه جمهوریهای سابق شوروی مثل اوکراین و گرجستان بهره گرفت. نیوزویک اشاره دارد دیمیتری ترنین یکی از تحللیگران موسسه مطالعاتی کارنگی آمریکا در شعبه مسکو اعتقاد دارد: دلیل اول آن است که روسیه می‌خواست تلافی حمله کشورهای عضو سابق اتحاد جماهیر شوروی را درآورد و اکنون همین کار را در خاورمیانه دنبال می‌کند. به نوشته نیوزویک،‌ پوتین با دعوت از حماس سرنخ مهمی در این رابطه درباره طرز تفکر روسیه ارایه کرد و از پیروزی حماس به عنوان ناکامی مهم تلاش‌های آمریکا در خاورمیانه یاد کرد. پوتین با این حرف تاکید کرد که نفوذ و قدرت آمریکا در منطقه مصون از لغزش نیست و هزینه‌ این امر را روسیه تقبل نخواهد کرد. نیوزویک تاکید کرد: گذشته از خشم آمریکا و اسرائیل از دخالت‌های روسیه عملا این فرصت برای روس‌ها وجود دارد که وقتی دیگران شکست می خورند آنها می‌توانند پیروز باشند با این حال الکساندر کالوگین فرستاده ویژه روسیه در امور خاورمیانه می‌گوید که آن چه روسیه به حماس خواهد گفت متفاوت با آن‌چه از سوی کمیته چهارجانبه ارایه خواهد شد، نیست و همان پیامی خواهد بود که از سوی دیگر اعضای کمیته چهارجانبه حل بحران خاورمیانه یعنی آمریکا، اتحادیه اروپا و سازمان ملل تدوین شده است. نویسنده نیوزویک اشاره دارد: نقش میانجیگری روسیه در حالی که این کشور خود به عنوان یکی از اصلی‌ترین تامین‌کنندگان تسلیحاتی بخصوص به ایران بشمار می‌رود، چندان مناسب نیست. شرکت بزرگ دولتی روس و روژانیه که از بزرگترین شرکت‌های صادرکننده اسلحه است ماه گذشته از قرارداد یک میلیارد دلاری خرید سیستم دفاع هوایی 1- ORM با تهران خبر داد که می‌تواند همزمان بر بیش از 48 جنگنده از فاصله 6 کیلومتری هدف‌گیری کند. به نوشته نیوزویک همچنین ایران با قراردادی بلند مدت به ارزش 7 میلیارد دلار برای خرید جنگنده میگ 29 و زیر دریایی و نفربرهای زرهی با روسیه موافقت کرده است.