ادامه مذاکرات همراه با آغاز غنی‌سازی

احسان مهرابی
با تصویب قطعنامه اروپا در شورای حکام، گزارش پرونده هسته‌ای تهران به شورای امنیت می‌رود.
ارسال گزارش پرونده ایران از یک مرجع فنی بین‌المللی ـ شورای حکام ـ به یک مرجع سیاس جهانی ـ شورای امنیت ـ علاوه بر تغییر فاز پرونده ایران منطق قدرت را بر روند مساله هسته‌ای ایران حکمفرما کرد. در گفت‌وگو با سعید رجایی‌خراسانی نماینده اسبق ایران در سازمان ملل متحد به بررسی مکانیزم‌های برخورد شورای امنیت با این پرونده و نقش یکه دیپلماسی هسته‌ای ایران در فرصت باقی مانده تا گزارش البرادعی در کاه مارس می‌تواند ایفا کند، پرداخته‌ایم.
*دخالت شورای امنیت در پرونده هسته‌ای به عنوان نهادی سیاسی و مبتنی بر مناسبات قدرت چه اثری بر سرنوشت آن دارد؟
**شورای امنیت یک مجمع سیاسی است و بالتبع تصمیماتی که در آنجا اتخاذ می‌شود هم دارای صبغه سیاسی است. کشورها در این نهاد می‌توانند نظرات حقوقی خود را مطرح کنند اما چون تصمیم‌گیری‌ها مبتنی بر نظرات سیاسی است رویکردهای حقوقی و فنی در آن چندان اثربخش نیست. اگر شورای امنیت بخواهد تصمیمی بر پایه قواعد حقوقی بگیرد ناچار است با عنایت به NPT در دستیابی ایران به فناوری هستة‌ای یاری رساند نه اینکه با دستیابی ایران به انرژی هسته‌ای مخالفت کند.
*شورای امنیت در برخورد با پرونده هسته‌ای ایران چند گزینه پیش رو دارد؟
**فلسفه تاسیس شورای امنیت حفظ صلح و امنیت بین‌الملل و جلوگیری از جنگ است. در صورتی که این نهاد بخواهد در روند پرونده اثرگذار شود،‌ دو راه پیش رو دارد: یکی این که با اعضای شورا مشورت کرده و بیانیه‌ای صادر کند و دوم،‌ با برگزاری جلسه‌ای با شرکت کشورهای مختلف درباره ایران اقدام به صدور پیش‌نویس قطعنامه کند.
*در این پروسه ـ‌ تا زمان ارائه گزارش البرادعی در ماه مارس ـ بهترین دیپلماسی که از سوی تهران می تواند به مرحله اجرا درآید، چیست؟
**کشور ما براساس منافع ملی خود عمل می‌کند و به موازات دیپلماسی فشرده‌ای که آمریکا برای اقناع کشورهای دیگر برای تشکیل جبهه‌ای علیه ایران پیگیری می کند ایران نیز می تواند با اعضای شورای امنیت به رایزنی بپردازد. سفیران ایران در کشورهای مختلف به بهترین وجه می‌توانند وظیفه رایزنی با کشورهای عضو شورای امنیت و دیگر بازیگران تاثیرگذار در این عرصه را برعهده گیرند.
*در این شرایط لغو تعلیق‌ها و آغاز غنی‌سازی صنعتی به روند دیپلماتیک موجود ضربه نمی‌زند؟
**ما با قاطعیت به غنی‌سازی ادامه می‌دهیم ولی این به منزله قطع مذاکرات دیپلماتیک با کشورهای مختلف نیست، چرا که باب مذاکرات بسته نشده است و در کنار غنی‌سازی باید رویکردهای دیپلماتیک را نیز در پیش گرفت.
*آیا بررسی طرح پیشنهادی روسیه می‌تواند محور دور جدید مذاکرات باشد؟
**طرح روسیه طرح خوبی است. اما مذاکره درباره این طرح و احتمالا فرآوری مشترک غنی‌سازی اورانیوم با روسیه نباید به معنای توقف غنی‌سازی در ایران باشد. این طرح به موازات غنی‌سازی در ایران قابل بررسی است.