در حاشیه بحران‌های آمریکا و انگلیس در عراق

علی تتماج
آمریکا و متحد سنتی‌اش انگلیس، که با داعیه دموکراسی و مردم‌سالاری در سالهای اخیر به گسترش دخالت در امور سایر کشورها و حتی قطعنامه‌ها و اقدامات سازمان‌های بین‌المللی پرداخته‌اند، (و حتی بدین بهانه وارد جنگ عراق شده‌اند)، در طی مدتی که با این عنوان و در لوای تروریسم به سیاست‌های مداخله‌جویانه در عرصه جهانی خود استمرار می‌بخشند، نمادها و الگوهای نوین از مفهوم دموکراسی را برای قوانین بین‌‌المللی تدوین و به نمایش گذارده‌اند.
بازداشتهای مظنونین به تروریسم بدون مدرک (که اکثراً ‌از مسلمانان هستند، ایجاد محدودیتهای اجتماعی برای اقلیت‌های نژادی و دینی، ایجاد زندانهای مخفی در سراسر جهان و انتقال و واگذاری رسیدگی به مشکلات داخلی کشور به خود مردم که نتیجه آن حوادث نیواورلئان و افزایش حاشیه‌نشینی در انگلیس بود، به کارگیری سلاح‌ها و تجهیزات نظامی حاوی اورانیوم در جنگ عراق، شنود مکالمات تلفنی و مداخله در امور داخلی زندگی مردم آمریکا، جنایات صورت گرفته در عراق و افغانستان که به کشته شدن هزاران تن انجامیده و... تنها بخش کوچکی از دموکراسی را تشکیل می‌دهد که آمریکا و متحدان غربی آن برای جهان امروز تجویز می‌کنند.
این روزها بار دیگر گزارشات و تحقیقات مجامع جهانی، پرده از بعد دیگری از دموکراسی آمریکایی، انگلیسی برداشته و اسناد جدیدی از جنایات آنها در گوانتانامو، ابوغریب و زندانهای انگلیسی‌ها در بصره را به نمایش گذاشته است. این دموکراسی‌های نوین در حالی بر جهانیان آشکار می‌گردد که همچون گذشته مقامات این کشورها ضمن حمایت از عملکرد نظامیان و سیاستهای خود، جامع جهانی را به دلیل مخدوش کردن افکار عمومی علیه آنها و مانع‌تراشی در تحقق عدالت، مورد انتقاد قرار داده‌اند. هر چند که این گونه اسناد، بخش کوچکی از حقایق مربوط به دموکراسی فریب و عدم پایبندی آنها به حقوق بشر و قوانین بین‌المللی است، اما در کنار این رویدادها نکاتی چند قابل توجه است از جمله:
امروز در سرزمین‌های اشغالی بار دیگر رژیم صهیونیستی در حالی که در برابر مقاومت ناتوان و عاجز گردیده ‌در لوای اولا جلوگیری از پیامدهای روی کار آمدن دولت جدید فلسطین به رهبریت و مرکزیت حماس ثانیاً ‌انحراف افکار عمومی از تحولات فلسطین به عراق و رسوایی اخیر آمریکا و انگلیس در این کشور، جنایات خود را در اراضی اشغالی بویژه بیت‌المقدس تشدید نموده‌اند.
2- یکی از چالشهای اساسی غرب، پرونده هسته‌ای ایران و ناتوانی آنها در تحقق اهدافشان در این زمینه می‌باشد. پس از پایان تعلیق فعالیت‌های هسته‌ای از سوی ایران، غربی‌ها که شکستی بزرگ را متحمل شده بودند با ایجاد بحران در سایر نقاط جهان، افکار عمومی را از این ناکامی منحرف می‌سازند. بحران کنونی در زندانهای عراق این فرصت را به آنها می‌دهد که ضمن سرپوش نهادن بر این شکست در حاشیه آن به اتخاذ تدابیر جدید برای حل آن مبادرت ورزند.
3- امروز جهان اسلام به دلیل سیاست‌های خصمانه غرب علیه مقدسات اسلامی، به رویارویی با سیاست‌های اسلام‌ستیزانه آنها قرار پرداخته که نتیجه آن تظاهراتهای گسترده ضدغربی در سراسر جهان است. با توجه به پیامدهای این امر برای غرب مسئله ابوغریب، گونتانامو و زندانهای انگلیس در بصره می‌تواند تا حدودی موجب کم رنگ‌تر شدن مواضع مسلمانان در برابر غرب در محافل خبری و در نهایت در حاشیه قرارگرفتن آن گردد.
البته به این نکته باید توجه داشت که آمریکا و انگلیس تلاش کردند تا از این موقعیت برای ارتقاء جایگاه خود در جهان اسلام استفاده کنند. با عنایت به اینکه این اقدام آنها چندان خوشایند متحدان غربی آنها نبود لذا اروپا با تاکید بر زندانهای آمریکا و انگلیس و جنایات صورت گرفته در آنها تا حدود زیادی به مقابله با این سیاست یکجانبه آنها پرداختند.
4- ابعاد جدید جنایات آمریکا و انگلیس در عراق در حالی برملا می‌گردد که دولت جدید عراق در حال شکل‌گیری است. اشغالگران که ترکیب جدید دولت را که براساس احزاب ملی، مذهبی با محوریت شیعیان را برخلاف سیاست‌های توسعه‌طلبانه و اهداف خود می‌دانند، سعی دارند تا به نحوی از تشکیل آن جلوگیری یا به ایجاد آن با ترکیبی ملایمتر دست یابند. لذا رسوایی‌های اخیر از یک سو می‌تواند تشکیل دولت را در حاشیه اولویت پارلمان قرار دهد و از سوی دیگر با ناکارآمد نشان دادن کارنامه دولت جعفری موجبات ایجاد تغییر در ترکیب دولت جدید را که با مداخله پنهان اشغالگران فراهم آورند.
5- آمریکایی‌ها از متحد دیرینه خود یعنی انگلیس در مقطع کنونی ابراز نارضایتی می‌کنند اولا عملکرد ضعیف انگلیس در حمایت از زندان‌های مخفی آمریکا در اروپا و همکاری این کشور در رابطه با بازدیدکنندگان سازمان‌های حقوق بشر از گوانتانامو و سایر زندانهای آمریکا ثانیاً تلاش آمریکایی‌ها برای خروج سایر بازیگران از عراق، در حالی که می‌دانند انگلیس مانند سایر کشورها حاضر به واگذاری منافع خود به آمریکا نیست، از مهمترین چالش‌های کنونی دو کشور را شامل می‌شود.
بر این اساس بر ملا شدن عملکرد انگلیس در زندانهای بصره را می‌توان ناشی از بحران ایجاد شده در روابط آمریکا و انگلیس و به نوعی انتقام‌گیری واشنگتن از لندن دانست هر چند که استمرار این نابسامانی‌ها، هر دو کشور را با مشکلات عدیده‌ای در برابر محافل حقوقی بشر و افکار عمومی جهان مواجه ساخته است که خروج از عراق می‌تواند پایان بر آن باشد.