تقویت چپها در آمریکای لاتین

تهمینه بختیاری
با پیروزی ایوو مورالس، نامزد چپگراها از جنبش به سوی سوسیالیسم در انتخابات ریاست جمهوری بولیوی، روح تازه‌ای در جنبش چپ جدید در آمریکای لاتین دمیده شد. جنبش چپ جدید با پیروزی هوگو چاوز در انتخابات ریاست جمهوری ونزوئلا در سال 1998 شکل گرفت و با پیروزی لوئیس ایناسیو لولا داسیلوا در برزیل، نستور کریشنر در آرژانتین و تاباره واسکز در اوروگوئه به تهدیدی استراتژیک برای منافع آمریکا در منطقه آمریکای لاتین تبدیل شد با روی کار آمدن مارتین توریخوس در پاناما، آمریکا یکی دیگر از متحدان خود را در صف چپ جدید و سرانجام پیروزی ایوو مورالس بسیاری از رویاهای آمریکا را در منطقه آمریکای لاتین نقش بر آب کرد.
جنبش چپ جدید با محوریت ونزوئلا با تکیه بر حمایت مردمی از اوایل قرن بیست و یکم در مقابل سیاست‌های سلطه‌جویانه آمریکا قد علم کرد. از مهمترین دستاوردهای جنبش چپ جدید در سالهای گذشته مخالفت با طرح تجارت آزاد قاره آمریکا و شکست نسبی آن در منطقه آمریکای لاتین بوده است. مقامات کاخ سفید درصدد بودند تا با ایجاد بازار بزرگی در منطقه آمریکای لاتین، محصولات خود را در این کشورها سرازیر کنند و در عوض منافع خام آنها را با قیمتی بسیار ارزان تاراج کنند.
با پیروزی مورالس، رویای آمریکا که در اجلاس ماردل پلاتا به حالت احتضار در آمده بود. به خاک نشست. بی‌تردید مهمترین تاثیر پیروزی مورالس، بر سیاست خارجی بولیوی خواهد بود. این تاثیر بیش از هر چیز نیز در مناسبات لاپاز و واشنگتن به ظهور خواهد رسید. مهمترین شعار انتخاباتی مورالس، مقابله با برنامه‌های نئولیبرالیسی آمریکایی و توسعه‌طلبی‌های این کشور در بولیوی بود. پیروزی مورالس در انتخابات حاکی از تمایل مردم بولیوی از ایده مورالس برای کاهش نفوذ واشنگتن در بولیوی است.
مورالس البته محبوبیت فردی نیز دارد. چرا که وی نقش عمده‌ای در ساقط کردن دولت حافظ منافع آمریکا در بولیوی داشته است وی از مهمترین رهبران مخالفان امضای قرارداد 20 ساله فروش گاز به آمریکا از طریق شیلی بود. مورالس با ساماندهی مردم برای تحت فشار قرار دادن دولت در لغو این قرارداد، سرانجام گونزالو سانچز دلوسادا، رئیس‌جمهوری اسبق این کشور را وادار به استعفا کرد. کارلوس مسا، معاون رئیس‌جمهوری وقت نیز که با وعده لغو قرارداد فروش گاز به آمریکا توسط کنگره به ریاست جمهوری این کشور رسید، پس از آن که نتوانست به وعده‌های خود جامه عمل بپوشاند، توسط مردم خشمگین به رهبری ایوو مورالس، استعفا داد.
اکنون پیروزی مورالس در انتخابات ریاست جمهوری بولیوی، موجی از شادی در آمریکای لاتین به همراه داشته است. مردم آمریکای لاتین از چند سال گذشته به توان خود برای مقابله با سیاست‌های سلطه‌جویانه آمریکا پی برده‌اند. به همین دلیل آنها اکنون دریافته‌اند که می‌توانند با اتحاد و همبستگی سرنوشت خود را تعیین کنند.
نقش مردم در شکست کودتای آوریل 2002 در ونزوئلا، تظاهرات گسترده علیه جرج بوش در آرژانتین و نیز تلاش مردم کشورهای منطقه برای روی کار آوردن دولتهای چپگرا حاکی از عمق نفرت مردم آمریکای لاتین از حامیان آمریکا و طرفداران سیاست‌های نئولیبرالیسم است. به اعتقاد کارشناسان سیاسی، مورالس همانند سران دیگر کشورهای چپگرا باید منتظر کارشکنی‌ها و توطئه‌های عوامل آمریکا در بولیوی باشد؛ چرا که آمریکا نمی‌تواند در مقابل به خطر افتادن منافعش در بولیوی سکوت کند.