بعثی‌زدایی و پرونده‌های فساد صدام و برمر

ترجمه: هرمز برادران
دکتر «احمد چلبی» معاون نخست‌وزیر عراق از اتحادیه عرب می‌خواهد که اعمال خشونت‌آمیز و تروریسم در کشورش را محکوم و راه خود را برای ایفای نقش در عراق باز کند.
وی می‌گوید: به علت عدم علاقه اتحادیه عرب به مساله حقوق بشر در عراق در زمان صدام حسین، مردم این کشور موضع غیردوستانه‌ای در برابر این اتحادیه دارند.
وی ضمن مصاحبه‌ای با روزنامه «الشرق الاوسط» در دفتر کارش، از تصمیمات کمیسیون بعثی‌زدایی دفاع کرد و با اشاره به ایران گفت که عراق باید روابط مسالمت‌آمیزی با این کشور برقرار کند.
چلبی گفت: در دوران حکومت صدام حسین، اتحادیه عرب در قبال نیروهای عراقی که خواستار رعایت حقوق بشر و رفع بی‌عدالتی از مردم عراق بودند، موضعی غیرمثبت داشت. زمانی که صدام در کردستان و سایر نقاط عراق سلاح‌های شیمیایی به کار برد، این اتحادیه در برابر این اقدامات موضع‌گیری نکرد.
وی افزود: اتحادیه عرب، پس از جنگ و در فرایند تشکیل شورای حکومتی در عراق، نقش مثبتی در تحولات این کشور نداشت. این اتحادیه از افرادی حمایت کرد که مخالف رژیم عراق و نیز خواهان پایان دادن به اشغال کشور بودند و این در حالی بود که رهبران سیاسی واقعی خواهان دیدار با مقامات اتحادیه و حمایت آن از آرمان‌های مردم عراق بودند. اما اتحادیه چنین موضعی نداشت.
معاون نخست‌وزیر عراق از اتحادیه عرب خواست تا اقدامات تروریستی در عراق را محکوم کند و گفت: مردم عراق بر این باورند که رویکردهای اتحادیه، جناحی و دور از دغدغه‌های عراقی‌هاست. این اتحادیه در محکوم ساختن تروریسم در عراق نقشی نداشته است و ما از آن می‌خواهیم که تروریسم را محکوم کند.
«عمرو موسی» رئیس اتحادیه عرب با ابتکاری آشتی‌جویانه به عراق آمد، اما سخنان و پیشنهادهای او مردم را تحریک کرد. آنان می‌پرسند در عراق چه کسی با کی آشتی می‌کند؟
آیا قربانیان گورهای دسته جمعی با کسانی که آنان را کشته‌اند، آشتی خواهند کرد؟ چه کسی با دیگران مخالفت می‌کند؟ چیزی هست که از واقعیت بسیار دور است و آن اینکه اتحادیه عرب می‌خواهد میان بعث و سنی‌ها یکسان‌سازی کند، اما این برابری و یکسان‌سازی ناشدنی است. حزب بعث همانند سنی‌ها نیست. هدف از این فرآیند، آن است که عراق جدید را از بین ببرند.
سنی‌ها بخشی بنیادین از مردم عراق هستند و باید نقشی واقعی در روند سیاسی داشته باشند تا عراق به ثبات دست یابد.
وی تاکید کرد: در عراق جدید، راهی برای شرکت بقایای صدام وجود ندارد و این مساله، اتحادیه عرب را نگران کرده است. برخی کشورها نیز از تحولات دموکراتیک در عراق جدید نگران هستند. عراق، عضو موسس اتحادیه عرب و از حامیان مهم آن است. ارتش عراق بیش از هر ارتش عرب دیگری برای حمایت از آرمان‌های عرب جنگیده است. پس چرا اتحادیه عرب در برابر کشتارهای وحشیانه تروریستها برای حمایت از آرمان‌های عرب جنگیده است.
پس چرا اتحادیه عرب در برابر کشتارهای وحشیانه تروریستها ساکت مانده‌اند و تروریستهایی را که قهرمان بی‌گناه عراقی را می‌کشند، مقاومت می‌نامد و با اشغال خارجی مقابله می‌کند؟ مردم عراق امیدوارند که اتحادیه عرب در مواضع خود در قبال آنان تجدیدنظر کند و آنها را بهبود بخشد.
چلبی ضمن دفاع از تصمیمات کمیسیون بعثی‌زدایی گفت: ایده بعثی‌زدایی، ابتدا به منظور حفظ جان بعثی‌ها مطرح شد. مردم عراق خود همه چیز را در دست گرفتند و خواهان گرفتن انتقام از بعثی‌ها شدند. اما، در واقع، چنین اتفاقی رخ نداد و علاوه بر این، تصمیمات کمیسیون 95 درصد از بعثی‌ها را در برنمی‌گرفت. این دسته بر سر کار خود ابقا شدند. تنها 5 درصد مشمول تصمیمات کمیسیون شدند که آنها نیز 2 گزینه پیش رو داشتند: آیا بازنشسته شوند و مستقیماً مقرر بگیرند یا خواستار معاف شدن از روند بعثی‌زدایی شوند.
کمیسیون 14 هزار درخواست معافیت دریافت کرد و این افراد در کارهای خود ابقا شدند. اکثر آنها از بخش آموزشی کشور هستند. اعضای باقیمانده نیز از فرماندهان منطقه‌ای، جناح‌ها و شاخه‌ها (رده‌های بالاتر حزب بعث) هستند که کمیسیون قصد دارد به اعضای شاخه‌ها مستمری بدهد.
وی ادامه داد: کمیسیون بعثی‌زدایی تلاش می‌کند مانع از بازگشت و احیای سازمان فاشیستی بعث و اعمال قدرت رهبری آن در عراق جدید شود.
این مساله، آنها را می‌آزارد، اما کمیسیون اجازه نخواهد داد که آنان، حتی تحت عناوین و نام‌های دیگر، در رهبری عراق جدید سهیم شوند. این موضوع در قانون اساسی هم تایید شده است.
چلبی درباره علت مجازات نکردن بعثی‌هایی که علیه عراقی‌ها مرتکب جنایت شده‌اند، گفت: کمیسیون بعثی‌زدایی یک هیات با بدنه قضایی نیست.
بنابراین نمی‌تواند فردی را دستگیر کند یا پا را از محدوده قوانین کشوری و قضایی فراتر بگذارد. این کمیسیون، قدرت مصادره اموال و بازداشت مردم را ندارد.
قدرت و محدوده اختیارات آن در همین حد است که دپارتمان‌های مسئول اتخاذ اقدامات بعثی‌زدایی را مطلع کند.
چلبی با اشاره به پرونده‌های فساد در عراق افزود: در زمان صدام، حتی خارج از عراق نیز فساد امری رایج بوده و ما افشای این پرونده‌ها را آغاز کرده‌ایم. ما جزو اولین کسانی بودیم که فساد در برنامه نفت در برابر غذا را افشا کردیم و این موضوع، پای سازمان ملل متحد و شرکت‌های بزرگ آمریکایی را به میان کشید و در پی آن، قوه قضاییه آمریکا، روسا و بانیان این فسادها را دستگیر و تحت پیگرد قانونی قرار داد.
وی درباره فساد مالی در داخل عراق عنوان داشت: فساد مالی بسیار رایج است. دزدانی هستند که مبالغی باورنکردنی را به جیب زده‌اند.
نمی‌خواهم وارد جزئیات شوم، زیرا این مساله توسط قوه قضاییه و کمیسیون صداقت در دست بررسی است. ما در قوه مجریه در این قضیه دخالت نمی‌کنیم، زیرا این کار مربوط به قوه قضاییه است. وظیفه ما این است که زمینه‌های لازم را مهیا و قوه قضاییه را در انجام وظایفش حمایت کنیم.
معاون نخست‌وزیر عراق تاکید کرد: بنا داریم تمام پرونده‌های فساد از دوره حکومت «پل برمر» تا امروز را بگشاییم. هنگامی که در شورای حکومتی بودم، با آمریکایی‌ها مخالفت می‌کردم، زیرا همواره مساله هدر دادن پول عراقی‌ها توسط آنها را مطرح می‌کردم. برمر همیشه از من رنجیده خاطر بود.
وی درباره گزارشهای اخیر مبنی بر گشودن پرونده‌های وزارت دفاع سابق و سیاسی کردن قضیه اظهار داشت: مساله فساد دولتی توسط کمیسیون صداقت، شورای کنترل مالی و قوه قضاییه مطرح شد. با وجودی که این مساله‌ای مهم بوده و برای مردم هم جالب است، اما هرگز درباره پرونده‌های فساد با مطبوعات صحبت نکرده‌ام. من هیچ مساله‌ای را سیاسی نکردم. من علیه هیچ فردی اظهارنظر نکرده و از هیچ کسی نام نبرده و یا وی را تهدید نکرده‌ام. من نمی‌توانم کسی را دستگیر کنم و دولت هم چنین اجازه‌ای ندارد. ما دارای قانون اساسی هستیم و براساس آن، تنها قوه قضاییه است که می‌تواند برای بازداشت افراد دلایل و شواهد ارائه دهد و فقط دولت اجازه داد که دستورات آن را اجرا کند.
چلبی در مورد اوضاع امنیتی عراق گفت: دولت عراق با مشکلات امنیتی بزرگی مواجه است. کشتارهای تروریست‌ها افزایش یافته است و فرماندهی امنیتی در دست عراقی‌ها نیست. فرماندهی ارگان‌های امنیتی ما در چارچوب نیروهای چند ملیتی و تحت امر آنها عمل می‌کنند. در وهله اول، اقدامات امنیتی جزو مسئولیت‌های دولت عراق نیست. اما بخشی از مسئولیت‌های امنیتی بر عهده دولت عراق و بخشی دیگر برعهده نیروهای چندملیتی است.
وی راجع به شبه نظامیان مستقر در عراق چنین گفت: در شورای حکومتی توافق کردیم که گروههای شبه نظامی را منحل و اعضای آن را جذب کنیم، اما این برنامه اجر نشد. بودجه‌ای برای جذب شبه نظامیان تخصیص یافت. با این حال اقدامی صورت نگرفت که البته باید که چه سریع‌تر، این برنامه اجرا شود. من با حضور نیروهای مسلح در قالب شبه نظامیان خارج از کنترل دولت مخالف هستم.
مردم عراق به کسانی که علیه رژیم صدام مبارزه کردند مدیون هستند. بنابراین آنان باید یا در ارتش و نیروهای پلیس جذب شوند یا اینکه در زمینه‌های مناسب مشاغلی به آنها داده شود. چلبی پیرامون نفوذ ایران در عراق عنوان کرد: ایران در عراق نفوذ دارد، زیرا از کردستان تا فاو با عراق هم مرز است. عراق هم در ایران نفوذ دارد. برخورد ما با ایران باید منطقی باشد. ما نباید مانند صدام با ایران بجنگیم. ما خواهان برقراری روابط خوب و متعادل با ایران هستیم.
وی گفت: ما کشوری صلح‌طلب هستیم و نمی‌خواهیم با هیچ کشوری مبارزه کنیم. ما خواهان برقراری روابط مسالمت‌آمیز با ایران، کشورهای همسایه و همه کشورهای دنیا هستیم.