نگاهی به زندگی معاون رییس‌جمهور سوریه

در فرمان اسد به فاروق‌الشرع، اختیارات اجرا و پیگیری سیاست خارجی و اطلاع‌رسانی سوریه در چارچوب دستورات رییس‌جمهوری داده شده است. فاروق‌الشرع که از سال 1985 میلادی تا‌کنون ریاست دیپلماسی سوریه را عهده‌دار بوده، شخصیت خردمند و حکیماین دستگاه لقب گرفته است. وی پیشتر به مدت چهار سال به عنوان وزیر مشاور در امور خارجه سوریه، عبدالحلیم خدام وزیر امور خارجه وقت را زیر نظر داشت. همگان معترفند به این که فارق‌الشرع با موفقیت توانست، ‌سکان کشتی سیاست خارجی نظام بعثی سوریه را که به گرایشات تند قوم‌گرایی خود می‌بالد، به دست گیرد و تعاملی منطقی با واقعیت‌ها و بایدها داشته باشد. برخی، الشرع را مرد دوران‌های سخت و کولاک‌های سیاسی می‌نامند که در کمال آرامش و خونسردی به رتق و فتق امور پرداخت. الشرع 68 ساله با قامتی نه چندان بلند، موهایی جوگندمی، ظاهری باوقار دارد که از همان لحظه نخست، برخورد گرم و نگاه تیزبین و زیرکانه‌اش، نظر دیگران را به خود جلب می‌کند. خبرنگاران، ‌او را چنین توصیف می‌کنند: فاروق الشرع در تاریکی و تنگنا در پی روزنه نوری در انتهای دهلیز‌های تاریک است. پس همواره او را آرام و متین می‌یابی ولی به دور از سازش، که در جست‌وجوی راهکاری برای حل مشکل است. الشرع نقش مهمی در تبیین سیاست خارجی سوریه در هنگامه جنگ تحمیلی صدام حسین علیه جمهوری اسلامی ایران بر عهده داشت و به‌رغم حمایت بی‌چون و چرای کشورهای عربی بویژه شیخ‌نشین‌های خلیج فارس از صدام،‌ کوشید، جهان عرب را متقاعد سازد که جنگ میان دو کشور واجد مشترکات دینی، معنا ندارد.
وی همچنین در دوران اشغال کویت از سوی ارتش صدام حسین، موفق شد، موضع سوریه را در پیوستن به کشورهای همپیمان به ریاست آمریکا برای آزادسازی کویت بدرستی تبیین نماید. در آن زمان خبرنگاری از فاروق‌الشرع پرسید: اگر اسراییل به موشکهای صدام حسین واکنش نشان دهد، موضع سوریه چه خواهد بود؟ الشرع پاسخ داد: اسراییل نباید وارد فرآیند آزادسازی کویت شود، و چنین هم شد. الشرع در عین حال، فردی قاطع است که در حین کار، به ندرت لبخند بر لبانش نقش می‌بندد، گرچه بسیار مودب برخورد می‌کند. او را پیگیر‌کننده‌ای دقیق و سخت‌کوش در مسایل سیاسی می‌نامند. معاون جدید رییس جمهوری سوریه به برکت زیرکی خاص خود از روابط عمومی بسیار خوبی برخوردار است، در عین حال با صداقت و جرات موضع خود را بیان می‌کند. کمتر اتفاق می‌افتد، پرسش‌های خبرنگاران او را تحریک کرده، از کوره در برده باشند. هر چند فاروق‌الشرع در سوریه به ندرت با خبرنگاران به گفت‌وگو می‌نشیند، اما در خارج از کشورش، دوست خبرنگاران محسوب می‌شود. در هر صورت سخنان مختصر و مفید فاروق‌الشرع در تبیین و دفاع از سیاست خارجی سوریه همواره از بلاغت کلام و خبر می‌دهد. هنگام طرح مذاکرات خاورمیانه در سال 1991 میلادی و در پی جنگ آزادی‌ سازی کویت توسط آمریکا، فاروق الشرع خود را به عنوان مذاکره‌کننده‌ای ورزیده به جامعه بین‌المللی شناساند. فردی که در بابر دشمن، صلابت و سرسختی از خود نشان می‌دهد و با استدلال و منطق، افکار‌عمومی جهانی را به پذیرش حقانیت مطالبات سوریه وامی دارد. بر کسی پوشیده نیست که در همایش سال 1991 مادرید که در آن اسحاق شامیر نخست‌وزیر وقت رژیم صهیونیستی مدعی شد، سوریه از تروریسم حمایت می‌کند، الشرع با در دست گرفتن یک روزنامه انگلیسی که تاریخ نشر آن به دهه چهل قرن گذشته میلادی برمی‌گشت، اعلام کرد که دولت انگلیس، شامیر را سرکرده یک باند شرور معرفی کرده که در حق مردم فلسطین، قتل و دزدی مرتکب شده است. در این روزنامه با انتشار عکسی از شامیر، از او به عنوان یک تروریست بین‌المللی یاد شده بود. آنگاه فاروق‌الشرع به حاضران از جمله جرج بوش پدر رییس‌جمهوری وقت آمریکا، گورباچف آخرین رییس‌جمهوری اتحاد جماهیر شوروی (سابق) رو کرد و گفت: نخست‌وزیر اسراییل، تروریست است. فاروق الشرع متولد سال 1938 میلادی در استان درعا واقع در جنوب سوریه، در سال 1963 میلادی از دانشگاه دمشق در رشته زبان و ادبیات انگلیسی فارغ‌التحصیل شد.
وی سپس در شرکت هواپیمایی سوری مشغول به کار شد. الشرع تا سال 1976 میلادی، مدیر دفتر منطقه‌ای این شرکت در شهرهای دبی و لندن همچنین مدیر تجاری شرکت هواپیمایی سوریه بود. فاروق‌الشرع هنگامی که در لندن اقامت داشت، به تحصیل در رشته حقوق بین‌الملل پرداخت. وی طی سال‌های 1976 تا 1980 میلادی به عنوان سفیر سوریه در ایتالیا، فعالیت داشت. در سوریه، الشرع را به سندباد توصیف می‌کنند که ساعت‌های پرواز او از هر خلبانی بیشتر است. زیرا ظرف 24 ساعت از قاره آسیا به قاره آفریقا و از آنجا به اروپا و آمریکا مسافرت کرده است. همسرش از کارکنان وزارت امور خارجه و اهل شهر دیرالزور در شرق سوریه است که پس از ازدواج از کارش استعفا داد. فرزند ارشد الشرع، مضر نام دارد که خلبان شرکت هواپیمایی امارات است. دیگر فرزند فارق‌الشرع، دختری به نام نوار است که بتازگی از همسرش جدا شده است. فارق الشرع، نقش مهمی در ترسیم سیاست خارجی سوریه ایفا کرده است، به همین سبب برخی، او را در تنگنای کنونی سوریه در عرصه‌های بین‌المللی تا حدودی مقصر قلمداد می‌کنند. ایمن عبدالنور سردبیر نشریه الکترونیکی کلنا شرکاء و عضو نهمین کنگره حزب بعث سوریه در سال 2000 میلادی معتقد است: فاروق الشرع هنوز شیوه دیپلماسی شوروی سابق را که سی سال پیش رایج بود، برای پیام‌رسانی به کار می‌برد. وی می‌گوید: پیش از صدور قطعنامه 1559 شورای امنیت همگان دریافتند، منطقه در معرض توطئه جدیدی مانند توافق ساکس پیکوی سال 1916 است. دستگاه دیپلماسی سوریه می‌توانست با ابتکار عمل سریع، نظام را از مهلکه برهاند.