افغانستان همچنان در آرزوی بازسازی

علی تتماج
پس از حوادث 11 سپتامبر و اشغال افغانستان، اجلاسهای متعددی برای بازسازی ویرانه‌های بیش از 3 دهه جنگ داخلی و خارجی آن برگزار گردید. هر چند در طی این سالها کشورها و مجامع بین‌المللی وعده‌های بسیاری برای بازسازی افغانستان داده، اما بر اساس آمار تاکنون بخش کوچکی از این تعهدات عملی گردیده که آن نیز به جای امر بازسازی برای امور امنیتی هزینه کرده است.
(هرچند که حضور نیروهای ائتلاف نوید زندگی تازه‌ای برای افغانها می‌داد، اما جنگ عراق بار دیگر تمام کشورها و مجامع بین‌المللی را به عراق و تحولات پیرامون آن معطوف و سبب شد تا همچون گذشته، این کشور در حاشیه قرار گرفته و تعهدات جهانی به آن نیز به فراموشی سپرده شود). با تمام این تفاسیر تحولات اخیر افغانستان و سیاستها و تدابیر کرزای موجب گرد آمدن بیش از هفتاد کشور و سازمان بین‌المللی در لندن برای برگزاری کنفرانس با بازسازی افغانستان شد. این اجلاس در حالی برگزاری میگردد که:
اولا غرب و آمریکا امروز با چالش‌های بسیاری در افغانستان مواجه هستند از جمله روی کار آمدن مجاهدین در پارلمان که به دلیل روحیه بیگانه‌ستیزی و سابقه مبارزاتی در آینده‌ای نه چندان دور خواستار پایان حضور اشغالگران در کشورشان می‌گردند، افزایش تلفات نیروهای ائتلاف به دلیل عدم تشکیل ارتش افغانستان و ناتوانی در مبارزه با گروه‌های معارض، گرایشات منطقه‌ای کرزای که تهدیدی برای منافع منطقه‌ای غرب محسوب می‌شود، آمریکا امروز بسیاری از پایگاه‌های خود در آمریکای لاتین، آسیای مرکزی و قفقاز، شرق آسیا و حتی متحدان سنتی خود در اروپا را از دست داده، لذا به هر نحو ممکن سعی دارد تا از تکرار این سناریوها در افغانستان که از موقعیتی استراتژیک برای این کشور (‌نظارت بر ایران، چین، پاکستان، هند و روسیه) برخوردار است جلوگیری نماید، جنگ عراق برخلاف انتظار آمریکا و همپیمانانش به رسوایی بزرگ برای آنها مبدل و انتقادهای شدیدی از آنها را به همراه داشت. بر این اساس برگزاری اجلاس بازسازی افغانستان در لندن را می‌توان تلاشی برای بهبود چهره انگلیس و آمریکا به عنوان ناجیان صلح و نیز انحراف افکار عمومی از ناکامی‌های آنها در عراق دانست.
ثانیا: حامد کرزای به خوبی می‌داند که برگزاری اجلاس بازسازی کشورش در لندن نیز مانند سایر اجلاس‌ها نمی‌تواند دستاورد چندانی برای آنها داشته باشد و همچون گذشته در حد، اظهار همدردی و وعده‌های تحقق‌ناپذیر پایان خواهد یافت. بر این اساس وی از هفته‌ها قبل برای کسب حداقل امتیازات از شرکت‌کنندگان در اجلاس تلاش‌های خود را آغاز نموده است از جمله:
1- تاکید بر تولید روزافزون مواد مخدر و افزایش کشت خشخاش و ناتوانی دولت در مبارزه با آن به دلیل ناتوانی مالی و فقری که بر جامعه حکمفرماست.
2- افزایش ناامنی در بسیاری از مناطق افغانستان و فعال شدن دوباره القاعده و طالبان که برای نشر افراطی‌‌گری تلاش می‌کنند، که از یک سو بیانگر شکست غرب در راه مبارزه با تروریسم است و از سوی دیگر تهدیدی برای صلح و امنیت جهانی بویژه برای آمریکا و کشورهای غربی (‌در طی هفته‌های اخیر درگیری‌های شدیدی میان نیروهای ائتلاف با القاعده روی داده، در عین حال مقامات ارشد این گروه‌ها با ارسال پیام‌های اروپا و آمریکا را تهدید به حملات تروریستی کرده‌اند).
3- گرایش به کشورهای منطقه بویژه ایران، تاجیکستان که به دلیل دلسردی کرزای از متحدان غربی صورت گرفته است.(طی یک ماه گذشته وزرای خارجه و مقامات ارشد ایران و افغانستان با یکدیگر دیدارهایی داشته از سوی دیگر بزودی اجلاس مشترک ایران، تاجیکستان و افغانستان در تهران برگزار می‌شود. این رویکرد در حالی صورت می‌گیرد که غرب آن را تهدیدی بزرگ برای منافع خود در افغانستان و منطقه می‌داند.
4- اعلام آمادگی برای برقراری روابط با رژیم صهیونیستی با دو هدف جلب حمایتهای آمریکا و از سوی دیگر برخورداری از کمکهای کشورهای اسلامی و سازمان‌های کنفرانس به عنوان راه‌کاری برای عدم گرایش افغانستان به رژیم صهیونیستی (‌کرزای به خوبی از جایگاه رژیم اشغالگر قدس در سیاست‌های غرب و ممالک اسلامی است؛ لذا از این امر برای کسب کمکهای مالی بهره‌برداری می‌کند).
5- تاکید بر افزایش مخالفتهای مردمی با سیاستها و عملکرد نیروهای ائتلاف که در قالب تظاهرات‌های ضد اشغالگری در اکثر نقاط افغانستان صورت می‌گیرد (‌بخش اعظم آن به دلیل عدم تحقق وعده‌های اقتصادی و آغاز نشدن روند بازسازی کشور می‌باشد).
براساس آنچه ذکر شد می‌توان گفت که اجلاس لندن هر چند جنبه‌ای صوری و صرفاً در حد ابراز همدردی با مردم افغانستان دارد اما تبعات آن برای آمریکا، نیروهای ائتلاف و دولتمردان افغانستان می‌تواند دستاوردهایی در پی داشته باشد که از آن جمله زنده شدن دوباره افغانستان در اذهان و توجه نسبی آنها به امور آن به جای عراق است. هرچند که همگان می‌دانند که تعداد این اجلاس نیز مانند سایر اجلاسها محقق نخواهد شد و پس از مدت کوتاهی بار دیگر افغانستان به فراموشی سپرده و در حاشیه قرار می‌گیرد.