محمود عباس یا ابومازن پس از وفات یاسر عرفات در نوامبر 2004 به عنوان رهبر سازمان آزادیبخش فلسطین برگزیده شد. چند ماه بعد، در ژانویه 2005 موفق شد در انتخابات سراسری عنوان ریاست تشکیلات خودگردان یا ریاست جمهوری فلسطین را از آن خود کند. سیاستمدار 69 ساله فلسطینی به عنوان نامزد فتح گروه سیاسی حایز اکثریت مناصب در دولت خودگردان، نه تنها از سوی جامعه بینالملل مورد حمایت قرار گرفت بلکه اسرائیلیها نیز که در سالهای پایانی حیات عرفات ترجیح میدادند وی را نادیده بگیرند، از حضور وی در صحنه استقبال کردند.
محمود عباس از ماه می 2003 به مدت 4 ماه به عنوان نخستوزیر دولت خودگردان به کار مشغول بود. وی پس از کسب عنوان نخستوزیر تشکیلات خودگردان با حمایت از نقشه راه، توانست خود را در جامعه سیاستمداری که خواهان صلح است، بنمایاند ابومازن در اوایل علاوه بر دردسرهای دایمی ناشی از نزاع و درگیری حماس با رژیم صهیونیستی خود را درگیر کشمکش قدرت با عرفات نیز میدید. رهبر سالخورده فلسطین با اجتناب از واگذاری برخی اختیارات به عباس عملا توانایی وی را برای اداره امور به شدت کاهش میداد. عباس در نهایت نه به دلیل عدم کنترل بر نیروهای امنیتی از مقام خود استعفا داد. محمود عباس که در سال 1935 در صفر ـبخشی از فلسطین که تحت کنترل بریتانیایی قرار داشت ـ به اینجا آمد، یکی از معدود بنیانگذاران فتح محسوب میشود که همچنان در قید حیات است. دوران تبعید عباس در قطر، اواخر دهه 1950، با تلاش وی برای شکلدهی به گروهی از مبارزان فلسطینی همراه بود. اعضای این گروه، بعدها تبدیل به چهرههای کلیدی سازمان آزادیبخشی فلسطین شدند.
ابومازن، فتح را به همراه عرفات شکل داد و در تمامی دوران تبعید در اردن، لبنان و تونش همراه وی بود. وی در دوران مبارزه همواره به دلیل زندگی ساده پام خود مورد احترام بود. سیاستمدار فلسطینی، تحصیلات خود در رشته حقوق را تا سطح دکترا در مصر و روسیه به پایین رساند و صاحب آثار متعددی در زمینه تاریخ منطقه، ارتباط مخفی میان نازیسم و صهیونیسم و انکار هولوکاست است. عباس دارای روابط گستردهای با رهبران عرب است. او در دهه 70 به عنوان رئیس دپارتمان روابط ملی و بینالمللی ساف علاوه بر وظایف خطیر سیاسی ـ امنیتی مسئولیت جمعآوری منابع ملی برای مقاومت را نیز برعهده داشت. وی که از نگاه بسیاری به عنوان معمار فرآیند صلح اسلو شناخته میشود، در سال 1993 عرفات را تا درهای کاخ سفید همراهی کرد. عباس به عنوان یکی از آغازکنندگان گفتوگو با احزاب چپ اسرائیل در دهه 1970، همچنان مخالفت حملات نظامی علیه اسرائیل و فراهم آوردن بهانه برای حملات متعاقب این رژیم است.