دولت «لولا» و میراث بر جاى مانده

ترجمه: فاطمه موثق‌نژاد
خطاهاى جدى که حزب کارگران برزیل (پى.تى) در داخل حزب و در حکومت مرتکب می‌شود، در تلاقى با باورهاى حزب و نیز جناح چپ قرار می‌گیرد. حکومت «لولا» اشتباه می‌کند و با اصرار به ادامه سیاستگذاریهایى که بیشتر همسو با راست است تا چپ، به اشتباهات خود ادامه می‌دهد.
بنابه اظهار وزیر دارایى برزیل، سیاستهاى اقتصادى کنونى دولت، میراث برجا مانده از دوران حکومت «فرناندو هنریک کاردوسو» است. این سیاستها، یک سلسله آثار منفى بر روى دیگر برنامه‌ریزیهاى دولتى داشته است، از جمله تصمیم‌گیریهاى مربوط به آزادى مهندسى ژنتیک بر روى موجودات زنده و کاهش بودجه اجتماعى، نقطه نظرات متناقض در مورد نرم‌افزار رایگان، سیاستهاى محدود و غلط کشاورزى و ارضى و نگرش به حقوق مردم تهیدست. این سیاستها از سوى دولت اتخاذ شده است، اما از سوى جناح راست برنامه‌ریزى و دنبال شده‌اند. جناح راست متشکل از احزاب دموکراسى اجتماعى برزیل (پى.اس.دى.بى) و جبهه لیبرال (پى.اف.ال) است. همه این تصمیم‌گیریها به مسائل مالى در مورد اهداف اجتماعى مربوط می‌شوند. این تصمیم‌گیریها با منافع امنیت کشاورزى و غذایى خانواده مغایرت دارند و سیاستهاى جناح راست و نه جناح چپ، را مورد حمایت قرار می‌دهند. نقطه نظر جناح راست عبارت است از یک الگوى اقتصادى متمرکز بر صادرات، در حالى که الگوى مورد نظر جناح چپ، بر تقسیم درآمد براى مصرف انبوه در بازار داخلى تمرکز دارد.
مبارزات انتخاباتى احزاب راست براساس بازاریابى استوار است که در نقطه مقابل ارزشهاى چپ قرار دارد که بر محور جلب حمایت رأى‌دهندگان براساس گفت‌وگوى سیاسى و ارزشهاى ایدئولوژیکى متمرکز است. گزینش سیاستهاى اجتماعى که به جاى تأکید بر حقوق عامه، تنها بر حل مشکلات فورى و برنامه‌هاى خیریه استوار است، ویژه جناح راست محسوب می‌شود و در نقطه مقابل سنت دولتهاى محلى «پى.تى» قرار دارد.
این اشتباهات براى جناح راست، فرصت بهره‌گیرى از استقرار جو جنگ سرد را به وجود آورد تا بتواند با پوشش رسانه‌اى وسیع هر اتهامی‌را علیه چپ وارد کند. این اتهامات از اظهارات نژادپرستانه «خورخه بورن هویزن» عضو کنگره از حزب «پى.اف.ال» سرچشمه گرفت که هیچ مخالفتى را نیز در پى نداشت، حتى از سوى همان روزنامه‌اى که از اتهام به دولت لولا و «پى.تى» مبنى بر شرکت در قتل یک شهروند برزیلى در ایستگاه متروى لندن، به «خشم» آمده بود. از نظر نیروى مسلط محافظه کار، هر نوع هزینه دولتى که صرف برنامه‌هاى اجتماعى و ارتقاى فعالیت‌هاى فرهنگى می‌شود، جرم به حساب می‌آید، زیرا در راستاى منافع شرکتهاى انحصارى قرار ندارد، بلکه برعکس، مطابق با منافع فقیرترین اقشار جامعه در کشورى است که بیشترین نابرابریهاى دنیا در آن حاکم است.
جناح راست باید به دلیل اشتباهاتى که از سوى لولا و «پى.تى» صورت گرفت، مورد انتقاد قرار گیرد، زیرا در حقیقت، اشتباهات آنها براساس ادامه سیاستها و خط‌مشى‌هاى جناح راست استوار است. از سوى دیگر، شایستگى‌هاى دولت لولا و «پى.تى»، مستقیماً ریشه در بهترین باورهاى چپ دارد که از آن میان می‌توان سیاست خارجى برزیل را نام برد، که در تضاد با دیدگاه راست مبنى بر سرسپردگى به آمریکا قرار دارد. دیگرى، روش آموزش رسمی ‌است که به دلیل جلوگیرى از برنامه‌هاى گسترده خصوصى‌سازى آموزش، یعنى یکى دیگر از ویژگى‌هاى برنامه‌هاى جناح راست، مایه سربلندى است و حمایت از آموزش عمومی‌در تمام سطوح را در بر دارد. همچنین سیاستهاى فرهنگى دولت را می‌توان ذکر کرد که افتخار نقض خصوصى‌سازى فعالیت‌هاى فرهنگى، یعنى یکى دیگر از ویژگى‌هاى سیاستهاى راست را داشته که در تلاش براى ایجاد زمینه‌هاى فعالیت‌هاى عمومی ‌دموکراتیک و براساس مشارکت توده مردم بوده است.
جناح چپ همواره سیاستهاى جناح راست و تصمیم‌گیریهاى دولت و رهبرى آن را مورد انتقاد قرار داده است. بهره‌گیرى از منابع عمومی ‌براى مقاصد خصوصى، روشى بوده که جناح راست همواره در تمام طول تاریخ، از طریق آن و با یک نگرش حاکى از دولت‌سالارى و منفعت‌طلبانه، بر ملت حکومت کرده است. رهبران «پى.تى» با اتخاذ این روشها در تناقض با روح ملت و دولتهاى محلى تحت نفوذ حزب و نیز سیاستگذاریهاى اجتماعى، قرار گرفتند که توسط این دولتها برنامه‌ریزى و اجرا شده است.
اکنون تلاشى براى بى‌اعتبار ساختن چهارچوب تاریخى جنبش چپ که سبب بهترین حرکت‌ها در تاریخ بشریت بوده است، وجود دارد. این تلاشها در راستاى نقض ارزشهاى چپ و اتخاذ روشها و سیاستهاى راست است. باید گفت که رفتارهاى غیراخلاقى از سوى چپ یا راست تفاوتى ندارد و نکوهش می‌شود. بنابراین، شرایط کنونى نشاندهنده پایان دوگانگى است. در حقیقت، اظهارات برخى اشخاص که تصور می‌کنند به چپ تعلق دارند، چه در مقام قانونگذار یا غیر از آن، تفاوتى با اظهارات جناح راست که به اصرار در رسانه‌ها منعکس می‌شود، ندارد. با این کار، آنها براى خود، وجه تمایزى با راست را به وجود نمی‌آورند.
اشتباهاتى که از سوى «پى.تى» و دولت لولا انجام گرفت، از باورها و سنت‌هاى جناح راست سرچشمه می‌گیرند، اما نکات مثبت آن، ریشه در تاریخ و ارزشهاى چپ دارد. راست کنونى از سیاستهاى جناح راست دولت حمایت و با برنامه‌هاى جناح چپ مخالفت می‌کند. در این میان دولتى که از جناح چپ حزب زاده می‌شود، باید سیاستهاى چپ را در دولت پیاده کند و با سیاستهاى جناح راست مقابله نماید.
جناح راست همه قدرت خود را در بحران کنونى به کار می‌گیرد. اما جناح چپ باید اتحاد خود را به دست آورد و باید جایگزینهایى براى بحرانها پیشنهاد کند، دوباره فعال شود و محکم در مقابل سیاستهاى حاکم بر دنیاى کنونى، چه چپ و چه راست بایستد.