ورود به بازار سرمایه

فر‌زاد حمزه‌‌‌ییان ـ کارشناس بازار سرمایه
آنچه که در ورود به بازار سرمایه و ابتدا‌ئاً باید به آن توجه شود این است که ما باید به اصول مفاهیم، روش‌ها و نقش خود در این بازار کا‌ملاً‌ واقف شده و بر بخش‌های کلی آن اشراف پیدا کنیم. آنچه مسلم است هیچ کدام از ما با اتخاذ این روش قصد ضرر و زیان داریم بلکه همگی به دنبال شود حاصل از سرمایه‌گذاری در بورس به عنوان یک درآمد، سرمایۀ خود را از دست می‌دهند. پس باید اصول شناخته شده در این بازار کاملاً شناخته، درک و به کار گیریم. روش‌های پذیرفته شده را بشناسیم و در موقعیت‌های مناسب از آن‌‌ها در جهت کسب سود (درآمد) استفاده کنیم و موضوعی که بسیار مهم است نقش خود را در این بازار شناخته و جایگاه خود را پیدا کنیم چرا که در این بازار انسان‌های زیادی فعالیت می‌کنند که هر کدام با هر مجموعه از آن‌‌ها به دلایل گوناگون که در قسمت‌های بعد توضیح داده خواهد شد در این بازار از جایگاه متفاوت و نقش‌های گوناگون و حتی بعضاً متضاد برخوردارند که برای ورود و سرمایه‌گذاری در این بازار احتیاج داریم کاملاً موارد فوق را بشناسیم.
اصول و مفاهیم بازار سرمایه
1ـ نگاه منطقی به بازار سرمایه
اولین اصل در ورود به بازار سرمایه که بسیار مهم و باید مورد توجه دقیق و موشکافانه قرار گیرد داشتن یک نگاه منطقی به بازار سرمایه می‌باشد همان‌گونه که ابتدا بیان شد ورود به بازار سرمایه با توجه به انتخاب استراتژی یا روش چهارم کسب درآمد باید نگریسته شود. به این معنی که فرد (سرمایه‌گذار) ابتدائاً به بازار سرمایه باید با دیدگاه محلی برای کسب درآمد نگاه کند. در واقع در بازار سرمایه ما باید به دنبال کسب درآمد منطقی باشیم نه به دنبال رسیدن به آمال و آرزوهای خود، تجربه ثابت کرده است که آنهایی که با ورود به بازار سرمایه به دنبال رسیدن به آرزوهای خود هستند و نه یک درآمد منطقی نه تنها به آرزوهای خود نزدیک نمی‌شوند، بلکه درصد بالایی از آن‌‌ها حتی از کسب درآمدی اندک نیز باز می‌مانند. واقعیت این است که همۀ افرادی که به عنوان سرمایه‌گذار وارد بازار سرمایه می‌شوند به دنبال کسب‌درآمد هستند اما بعضی‌ها در این بازار به دنبال رسیدن به آمال خود هستند و چون می‌خواهند در مدت زمانی اندک به آرزوهای دور و دراز خود برسند قادر نخواهند بود از نظر روانی خود را با قوانین بازار وفق دهند و به همین دلیل در نهایت بازندگان اصلی این بازار خواهند بود. بنابراین مهم‌ترین اصل این است که بدانیم در بازار سرمایه باید به دنبال کسب درآمد بود، نه چیز دیگری.
2ـ داشتن شناخت دقیق از توانایی خود
فرد قبل از ورود به بازار سرمایه و اقدام به خرید سهام برای کسب درآمد ابتدائاً باید به شناخت کاملی از خود دست پیدا کند. باید خود را از جنبه‌های مختلف بشناسد. ما باید از نظر علمی و تکنیکی از خود ارزیابی صحیح و دقیقی داشته باشیم. از نظر شخصیت باید خود را شناخته باشیم. در واقع یکی از خطاهای شایع در بازار سرمایه این است که افراد خود را با دیگران مقایسه نموده و انتظارات خود را با توجه به اهداف محقق شده برای دیگران تنظیم می‌کنند و این مقایسه خود می‌تواند پایه‌ای اولیه برای شکست‌های بعدی باشد. وقتی فرد شناخت دقیقی از توانایی‌های خود نداشته باشد و خود را با دیگران مقایسه نموده و انتظارات خود را با دستاوردهای دیگران تنظیم نماید اتفاقی که می‌افتد این است که به دلیل یکسان نبودن توانایی او با دیگران در اولین تصمیمات سرمایه‌گذاری با شکست مواجه شده و این شکست او را وادار به اخذ تصمیمات اشتباه بعدی می‌کند. یکی از این اشتباهات می‌تواند پیروی از دیگران در سرمایه‌گذاری و خرید سهام باشد که همواره او را در پشت دیگران قرار می‌دهد. در زمان‌های بحرانی تنها می‌ماند و تنها سرمایه‌گذاری او به عنوان پشتیبانی از دیگران مورد استفاده قرار می‌گیرد.
3ـ داشتن استراتژی
داشتن استراتژی مناسب جهت ورود به بازار سرمایه جزو اصول اساسی این بازار می‌باشد. در واقع یکی از مشکلات اساسی افراد در برخورد با بازار سرمایه و انتخاب بازار سرمایه به عنوان روش کسب درآمد که نهایتاً می‌تواند منجر به شکست و ضرر و زیان آنها شود عدم توجه به این اصل و دانستن استراتژی صحیح می‌باشد. اتخاذ استراتژی در بازار سرمایه می‌‌بایست با توجه به دو اصل اولیه یعنی داشتن نگاه منطقی به بازار سرمایه و داشتن شناخت دقیق از توانایی‌های خود صورت پذیرد چرا که عدم رعایت دو اصول اول می‌تواند فرد را به اتخاذ استراتژی غلط معطوف داشته که خود سر‌آغازی برای شکست و ضرر و زیان خواهد بود. پس آنچه ما به عنوان سرمایه‌گذار باید به آن توجه خاص داشته باشیم این است که استراتژی اتخاذ شده ما برای فعالیت در بازار سرمایه می‌بایست بر پایۀ نگاه ما به بازار سرمایه و توانایی‌های فردی‌نان استوار باشد. به همین دلیل است که نمی‌توان یک استراتژی یکسان برای انتخاب همۀ فعالان و سرمایه‌گذاران در بازار سرمایه تعریف نمود و ما در بازار سرمایه با علم اتخاذ استراتژی مواجه هستیم که باید آن علم را فرا گرفته و براساس آن علم با علوم مرتبط به اتخاذ استراتژی بپردازیم. در این مورد در مباحث آتی به نحو مفصل بحث خواهیم شد.
4ـ انتخاب روش
پس از اتخاذ استراتژی فرد برای کسب درآمد در بازار سرمایه باید به انتخاب روش کار بپردازید. این اصل نیز در صورتی می‌تواند منجر به کسب درآمد و سودآوری برای سرمایه‌گذار شود که اصول قبلی کاملاً شناخته و توسط فرد رعایت شده باشد. برای فعالیت در بازار سرمایه روش‌های مختلفی وجود دارد که قاطعانه می‌توان گفت همه روش‌ها می‌توانند برای ما هم منجر به کسب درآمد شده و یا برای زیان را به ارمغان بیاورند. در واقع روش کار و فعالیت در بازار سرمایه باید با توجه به استراتژی اتخاذ شده انتخاب شود و همان‌گونه که قبلاً نیز ذکر شد در صورتی این روش می‌تواند درآمد‌زدایی داشته باشد که مراحل قبلی به صورت صحیح طی شده باشد. پس روش فعالیت در بازار و توانایی‌هایش پس از اتخاذ استراتژی تعریف می‌شود و قصد نگارنده این است که اصول و روش‌های صحیح فعالیت در بازار سرمایه (بورس) آموزش داده شده به گونه‌ای که هر فرد بتواند در نهایت برای فعالیتش در بازار سرمایه که بسیار متنوع هستند نیز در بخش‌های آتی به طور کامل و مفصل بحث خواهد شد و سعی می‌کنیم در حد توان کلیه روش‌های موجود برای فعالیت در بازار سرمایه توضیح داده شود.
5ـ اجرای روش و پایبندی به آن
پس از انتخاب روش، اصل بعدی به کار‌گیری و اجرای روش اتخاذ و مهم‌تر از آن پایبندی به آن است، متاسفانه براساس تجربه بارها مشاهده کرده‌ایم که فرد یا افرادی یکی از روش‌های فعالیت را انتخاب کرده‌اند ولی به دلیل عدم آگاهی درست و علمی از آن روش، نتوانسته‌آند آن را خوب اجرا کنند. اجرای روش اتخاذ شده بستگی به عوامل ذکر شده با روش اتخاذ شده هماهنگ نباشد نمی‌توان روش را به نحو صحیح اجرا کرد و این امر می‌تواند ما را در یک سردرگمی عمیق فرو برد که متاسفانه نمود آن بیشتر در شرایط بحرانی قابل دیدن است. سود سهم بعد از اجرای روش پایبندی به روش اجرا شده است. در بسیاری از موارد مشاهده شده است که فرد روشی را اتخاذ و اجرا می‌کند ولی به دلیل خاص به روش خود پایبند نبوده و یا عبارتی از شاخه‌ای به شاخه دیگر می‌‌‌‌پرد که این شیوه نه تنها برای وی منجر به کسب درآمد نمی‌شود بلکه می‌تواند او را با ضرر و زیان‌های بزرگی مواجه کنند که البته بیشتر مشکل عدم پای‌بندی و روش اجرا شده به مسایل روانی افراد برمی‌گرد که فرد اصل دوم را به نحو مطلوب و شایسته مورد توجه قرار نداده است و در نتیجه از نظر روانشناختی بازار هنوز به حد بلوغ نرسیده است. در مورد بحث روانشناختی بازار در ادامۀ مطالب، بحث مفصلی را خواهیم داشت که می‌تواند برای فعالیت مؤثر و سودآور ما در بازار سرمایه بسیار مهم باشد.
6ـ مدیریت روش
تنها اتخاذ و اجرای روش نمی‌تواند ما را منتفع کرده و درآمدی را برای‌مان کسب کند. متاسفانه مورد یا اصل بسیار مهمی که گروه‌های مختلف فعال در بازار سرمایه به آن توجه چندانی ندارد بحث یا اصل مدیریت روش است. روشی که توسط ما اتخاذ و اجرا می‌شود حتماً در شرایط متلاطم بازار سرمایه باید مدیریت شود. خصوصیت و ویژگی اصلی بازار سرمایه در تمام دنیا، متلاطم بودن و عدم سکون آن است، پس ما باید شیوه‌های مدیریت روش در شرایط متفاوت و متلاطم را یاد گرفته و آن‌‌ها را به کار گیریم و تنها در صورت تکمیل کردن زنجیره اصول بیان شده است که می‌توان از بازار سرمایه درآمدی منطقی و واقعی را کسب کرد. ما باید یاد بگیریم که تمامی موارد ذکر شده طی مباحث قبلی را به نحو صحیح و علمی مورد توجه قرار داده و به کار گیریم و در این صورت است که می‌توانیم به عنوان سرمایه‌گذار از خود نام ببریم. سرمایه‌گذار بودن و رسیدن به این مهم باید هدف ما باشد چرا که قبل از آن فرد، تنها فعال در بازار سرمایه است نه سرمایه‌گذار و آنچه که تجربه ثابت کرده این است که معمولا فعالان بازار سرمایه در این بازار با درصد بالایی شکست خورده و متضرر می‌شوند و تنها آن‌‌هایی که توانسته‌اند با طی مراحل ذکر شده سرمایه‌گذار شوند در بازار سرمایه به کسب درآمد مشغولند. همان‌گونه که در مورد اصول قبلی نیز ذکر شد در مورد مدیریت روش نیز مباحث بسیار مفصلی وجود دارد که در ادامۀ مطالب به صورت کاملاً دقیق و علمی به آن‌‌ها خواهیم پرداخت و صحیح آن خواهد بود که مراحل پنج‌گانه فوق را به همراه هم طی کرده و در نهایت به یک سرمایه‌گذار در بازار بورس تبدیل شویم.