پرونده مسکو در کمیسیون امنیت ملی

گروه سیاسی، ایرج جمشیدی: آیا ایران به سمت پذیرش کامل طرح روسیه حرکت کرده است؟ این سئوالی است که تعدادی از نمایندگان مجلس در پی سفر اخیر علی لاریجانی دبیر شورای عالی امنیت ملی به مسکو طرح ‌می‌کنند. کاظم جلالی مخبر کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس خبر داد، به رغم اینکه کمیسیون‌های تخصصی مجلس کار رسیدگی به لایحه بودجه را در دست بررسی دارند اما کمیسیون امنیت ملی این هفته به خاطر حساسیت موضوع، سفر لاریجانی به مسکو و توافقات احتمالی با روسیه را مورد بررسی قرار خواهد داد.
جلالی در شرایطی از برگزاری جلسه کمیسیون امنیت ملی برای بررسی تحولات پرونده هسته‌ای ایران طی هفته جاری خبر داد که برخی منابع خبری از حرکت ایران به سمت پذیرش طرح روسیه خبر داده‌اند. خبری که علی لاریجانی آن را به صورت کامل تایید نکرده اما در عین حال گفته که طرح روسیه قابل بررسی است. همین اظهارات و اخبار متفاوت باعث شده تا نمایندگان هم درباره ماهیت توافقات احتمالی ایران با روسیه اظهار بی‌اطلاعی کرده و در عین حال اشتیاق خود را برای دانستن ماهیت اصلی گفت‌ وگوهای مسکو نشان دهند.
جلالی گفت: در جریان مسائلی که طی یک هفته اخیر به سرعت شکل گرفته نیستیم و نمی‌دانیم در مسکو چه گذشت. وی گفت: انتظار داریم آقای لاریجانی طبق وعده هفته گذشته‌اش در هفته جاری به کمیسیون امنیت ملی بیاید و آخرین گزارش هسته‌ای را به نمایندگان ارائه دهد. وی گفت: اگر هم آقای لاریجانی به مجلس نیاید آقای بروجردی رئیس کمیسیون امنیت ملی که در جلسات شورای عالی امنیت ملی حضور دارد و طبعاً از اخبار اطلاع دارد گزارش سفر مسکو را ارائه خواهد کرد.
بازگشت به عقب یا خروج از بحران
اما پذیرش احتمالی طرح روسیه این سئوال را پیش آورده که آیا ایران به عقب بازگشته و به کمتر از آنچه که تیم هسته‌ای قبلی هم به دست آورده بودند قانع شده یا اینکه بالاخره ایران موفق شده است راهی منطقی پیدا کند؟ اکبر اعلمی ‌نماینده تبریز، نورالدین پیرموذن نماینده اردبیل و کاظم جلالی نماینده شاهرود سه نماینده‌ای هستند که در پاسخ به سئوال شرق نظرات تقریباً مشترکی را مطرح ‌می‌کنند. آنان معتقدند اگر پذیرش طرح روسیه به معنای تعطیل کامل چرخه سوخت هسته‌ای در داخل کشور باشد گا‌می‌ به عقب محسوب ‌می‌شود اما اگر در کنار این طرح ایران همچنان فعالیت‌های هسته‌ای‌اش را با نظارت آژانس و طرف‌های خارجی و در عین حال مشارکت روس‌ها، در داخل انجام بدهد ‌می‌توان گفت یک موفقیت حاصل شده است. کاظم جلالی در همین زمینه گفت: اگر مراد از پیشنهاد روسیه این باشد که در داخل کشور غنی‌سازی نداشته باشیم به نظر ‌می‌رسد این طرح در راستای منافع ملی نیست و اگر قرار بود در این چارچوب بر سر غنی‌سازی معامله‌ای صورت بگیرد خب اگر این توافق با اروپایی‌ها و آمریکایی‌ها باشد توافقی بسیار شیرین‌تر و دلچسب تر است. جلالی توافق با روس‌ها را تنها به یک شرط قابل قبول ‌می‌داند و آن اینکه «روس‌ها در پروسه غنی‌سازی با ما همراه باشند تا اعتماد بین‌المللی برای عدم انحراف برنامه هسته‌ای ایران حاصل شود.» وی گفت: اگر ایران فعالیت‌های هسته‌ای‌اش را تعطیل کند و غنی‌سازی اورانیوم به روسیه منتقل شود باید به این سئوال هم پاسخ داده شود. پس سه سال مذاکره و تحمل این همه مشکلات و عدم ثبات سرمایه‌گذاری در کشور برای چه بود؟
اعتماد به روسیه سخت است
اما چرا این همه حساسیت به توافق با روسیه وجود دارد تا جایی که برخی معتقدند اگر هم قرار به توافق است بهتر است با غرب باشد تا همسایه شمالی مان. به نظر ‌می‌رسد روابط تاریخی چند قرن گذشته ایران ـ روسیه در چنین برداشتی بی تاثیر نباشد. نورالدین پیرموذن نماینده اردبیل به صراحت به سابقه روابط روسیه با ایران اشاره ‌می‌کند و ‌می‌گوید: آذربایجانی‌ها بیش از هر منطقه دیگری از ایران از ماهیت و خصلت سیاسی روس‌ها آگاه هستند. وی در پاسخ به سئوال شرق به سئوال خود از «کمال خرازی» وزیر امور خارجه سابق اشاره ‌می‌کند. پیرموذن ‌می‌گوید: موضوع سئوال این بود که بالاخره روس‌ها چه زمانی نیروگاه هسته‌ای ایران را راه‌اندازی ‌می‌کنند؟ وی اظهار داشت: پاسخ آقای خرازی این بود در اوایل سال ۲۰۰۶. پیرموذن اضافه ‌می‌کند: تحقق وعده روس‌ها شرط میزان اعتماد ایران به این کشور است اما تجارب گذشته نشان ‌می‌دهد نباید چندان هم به روس‌ها مطمئن بود به خصوص اینکه خصلت سیاسی روس‌ها و گذشته دیپلماسی آنها نشان ‌می‌دهد فرصت‌طلبانی سیاسی هستند که درصددند در مواقع بحرانی از هر دو طرف دعوا امتیاز بگیرند و هر موقع هم که لازم شد زیر قول خود بزنند.
وی ‌می‌گوید: روس‌ها دیپلماسی دو چهره دارند، وزیر خارجه شان در تهران یک حرف ‌می‌زند و چند ساعت پس از ترک تهران و رسیدن به مسکو مغایر آن سخنان را بر زبان جاری ‌می‌سازد. وی گفت: ما منتظریم ببینیم آیا در اوایل سال ۲۰۰۶ بالاخره نیروگاه اتمی ‌بوشهر راه‌اندازی خواهد شد یا خیر و آیا این همه هزینه‌هایی را که پرداخته‌ایم حداقل بخشی از آن را با فعالیت این نیروگاه جبران ‌می‌کنیم؟ پیرموذن این اظهارات را با حالتی نامطمئن بیان ‌می‌کند. نااطمینانی از اینکه روس‌ها بعید به نظر ‌می‌رسد به وعده خود عمل کنند. وی ‌می‌گوید: قطعاً بدانید نیروگاه بوشهر پرونده ارزیابی اعتماد به روس‌ها است و اگر این نیروگاه را راه اندازی کردند شاید بتوان به آنها اعتماد کرد اما در عین حال این را هم قطعی بدانید روس‌ها و دستگاه‌های دیپلماسی آنها هزارچهره و فریبکارانه است و در دقیقه ۹۰ با منافع ملی ما بازی خواهند کرد. پیرموذن روس‌ها و چینی‌ها را دو کشوری ‌می‌داند که از بوی مست کننده دلارهای نفتی ایران از خود بی‌خود شده‌اند و به هر طریقی درصدد برآمده‌اند بخشی از آن را از طریق برقراری روابط با ایران ولو به صورت مصلحت‌آمیز نصیب خود کنند. وی ‌می‌گوید: نباید فریب بخوریم و به سمت و سویی حرکت کنیم که ناگهان در دقیقه ۹۰ خود را تنها ببینیم. وی ‌می‌افزاید: پذیرش طرح روسیه تقریباً نوعی رفتار انفعالی مقابل فشار اروپاییان است و مطمئناً سرنوشت این طرح هم مانند تعهد روسیه برای تکمیل نیروگاه بوشهر است و احساس شخصی‌ام این است منافع ناشی از اختلاف ایران با آمریکا، اروپا و آژانس به جیب روسیه ‌می‌ریزد. وی ‌می‌گوید: «روس‌ها و حتی اروپا هم باید کنار گذاشته شوند و به سمت سیاست‌های چند سال پیش یعنی حرکت به سمت کاهش دیوار بی اعتمادی با همه کشورها به جز اسرائیل برویم.»