کارزار نفسگیر دیپلماتیک در ژنو

گروه سیاسی - بهروز فرهمند: هر چند حضور «ویلیام برنز»، نفر سوم وزارت خارجه آمریکا در مذاکرات امروز(شنبه) سولانا و جلیلی در ژنو، رخدادی قابل تأمل ارزیابی می شود، اما در تحلیل آن نباید به اشتباه افتاد.
بی تردید، حضور مستقیم آمریکا در مذاکرات هسته ای که پیش از این به انجام تعلیق غنی سازی اورانیوم از سوی ایران مشروط می شد، نمی تواند چیزی جز عقب نشینی آشکار واشنگتن نام بگیرد، اما رویکرد رسانه های غربی و واکنشها در خصوص این اقدام نباید از نظر دور بماند.
بزرگنمایی با انگیزه ایجاد فشار
به نظر می رسد، پوشش خبری گسترده این رخداد، با انگیزه القای این تفکر که حضور برنز در ژنو، یک امتیاز بی بدیل از سوی واشنگتن به تهران و فرصتی تکرار نشدنی است، در دستور کار رسانه های غربی قرار گرفته است.
بدیهی است، پیگیری این خط خبری با انگیزه ایجاد فشار بر مذاکره کنندگان ایرانی دنبال می شود.
بنابر اعلام رسانه ها به نقل از مقامهای آمریکایی، حضور برنز در مذاکرات هسته ای تنها برای یک بار رخ می دهد. او ملاقاتی دوجانبه با جلیلی ندارد و تنها هدفش، تکرار تقاضای دولت بوش از ایران برای تعلیق غنی سازی اورانیوم است و چنانچه این درخواست از سوی تهران اجابت نشود، نماینده آمریکا دیگر در مذاکرات حاضر نمی شود.
بهره‌برداری از دودستگی
در حالی که روزنامه واشنگتن پست، تصمیم دولت بوش را «عزیمتی چشمگیر از سیاستی قدیمی» توصیف کرد و خبرگزاری آسوشیتدپرس نیز آن را «گسستی از سیاست گذشته» خواند، برخی تحلیلگران نیز اهداف پشت پرده این اقدام را در کانون توجه قرار داده اند.
یک مقام آمریکایی به خبرگزاری رویترز گفته است: بخشی از منطق اعزام «ویلیام برنز» به نشست ژنو، بهره برداری از آن چیزی است که واشنگتن تفرقه در دستگاه حاکم ایران بر سر بسته پیشنهادی می بیند.
نگرانی عموزاده‌های صهیونیست و تندروها
بخش دیگری از سیاستهای تبلیغاتی و رسانه ای غرب در خصوص تحول اخیر بر پاسخگویی به نگرانیهای تندروها در ایالات متحده و مقامهای اسرائیلی و اطمینان دادن به آنها مبنی بر اینکه حضور برنز در مذاکرات ژنو به معنای عقب نشینیواشنگتن در برابر تهران نیست، معطوف شده است.
روزنامه گاردین در این باره نوشت: این حرکت آمریکا بیش از آنکه نشانه تغییر سیاست این کشور در قبال تهران باشد، یک حرکت نمادین است.
روزنامه صهیونیستی هاآرتص نیز در گزارشی به نقل از یک منبع اسرائیلی در بیت المقدس نوشت: آمریکا به اسرائیل خبر داده، طرح اعزام برنز به این مذاکرات، تنها برای یک بار اتفاق می افتد و نشانه تغییر سیاست واشنگتن در قبال تهران نیست. هاآرتص افزود: آمریکا مدعی است، به گزارشهای سولانا درباره ایران اعتماد ندارد و می خواهد با فرستادن نماینده ای، مذاکرات را زیر نظر بگیرد.
به نوشته این روزنامه صهیونیستی، آمریکاییها به مقامهای تل آویو گفته اند، شرط تعلیق غنی سازی همچنان پابرجاست. «دانا پرینو»، سخنگوی کاخ سفید هم می گوید: هیچ چیزی تغییر نکرده است. اگر آنها (ایرانیها) پیشنهاد تعلیق را نپذیرند، مذاکرات دیگری در کار نیست.در این حال، «جان بولتون»، دیپلمات تندروی آمریکا با انتقاد از اعزام برنز به ژنو، این گام واشنگتن را تسلیم شدن در حل مشکل هسته ای ایران نامید و گفت: این کار فقط باعث جسورتر شدن ایرانیها می شود.
بولتون گفت: این اقدام نشان دهنده سقوط عقلانی دولت بوش است. من فکر می کردم احتمال اتخاذ اقدام نظامی علیه ایران توسط دولت بوش در شش ماه باقی مانده (از دوران ریاست جمهوری بوش) صفر است، اما اکنون فکر می کنم حتی از صفر نیز کمتر است.
تحلیلگر شبکه خبری فاکس نیوز، متعلق به نومحافظه کاران نیز با دلسرد کننده خواندن تصمیم بوش برای نرمش در مقابل تهران، از اتخاذ این تصمیم اندکی پس از مانور موشکی سپاه پاسداران انتقاد کرد.
«سی‌ان‌ان» از وزارت خارجه آمریکا گزارش داد: مقامهای واشنگتن، عقب نشینی در مسأله هسته ای ایران را رد می کنند و معتقدند، نیکلاس برنز روز شنبه فقط برای استماع مذاکرات جلیلی سولانا به ژنو خواهد رفت و نه برای مذاکره.
دیگر نمی‌خواهیم تماشاچی باشیم!
در این میان، تحلیلهای دیگری هم در کانون توجه قرار گرفته اند.
از جمله، این تحلیل «بی‌بی‌سی» که معتقد است: اکنون که نشانه های معامله و حل و فصل مناقشه هسته ای روشن شده، آمریکا با اعزام برنز می خواهد به اروپا و تهران پیام دهد که اگر معامله ای باشد، ما هم باید در آن سهم داشته باشیم.
مرکز مطالعات راهبردی و بین المللی آمریکا نیز در روزهای واپسین هفته گذشته اعلام کرد: سالهاست دولت بوش می گوید برای پیوستن به مذاکره با ایران فقط در صورتی که غنی سازی اورانیوم متوقف شود، آمادگی دارد، اما دوره ریاست جمهوری وی پایان می یابد و اکنون واشنگتن احساس می کند، نمی تواند خارج از گود بایستد.
پلیس خوب - پلیس بد
یک دلیل دیگر برای اعزام سومین مقام وزارت خارجه به نشست ژنو این است که کاخ سفید می خواهد اطمینان یابد که امتیازهای فراوان داده نمی شود.
«گری سیمور»، معاون رئیس شورای روابط خارجی می گوید: برنز به عنوان پاسبان بد در آنجا حضور می یابد. این نگرانی وجود دارد که سولانا و برخی دیگر کشورها شاید بخواهند به کمتر از تعلیق غنی سازی اورانیوم رضایت دهند.
فنون دیپلماسی
در همین حال، «جان لاین»، تحلیلگر «بی‌بی‌سی» نوشت: مشکلی که برای ایران وجود دارد، این است که احساس می کند آخرین بار که این برنامه را تعلیق کرد، به ازای آن چیزی به دست نیاورده است.
یک تحلیلگر دیپلماسی هسته ای نیز به سایت خبری «تابناک» می گوید: به دلیل حضور نماینده آمریکا در این مذاکرات برای نخستین بار، مذاکرات دبیر شورای عالی امنیت ملی از حساسیت بالایی برخوردار است و در صورتی که پشتوانه یادشده با هوشمندی و استفاده از فنون ظریف دیپلماسی همراه شود و طرف اروپایی هم به دنبال حل موضوع باشد، می تواند در عین تحقق مطالبات ملت ایران، به اقناع طرف مقابل هم بینجامد.این کارشناس می افزاید: بسته «1+5» در وضعیت کنونی به هیچ وجه راضی کننده طرف ایرانی نیست.
وی ادامه می دهد: طرف اروپایی برای راضی کردن ایران، باید در این مذاکرات اصلاحاتی را بپذیرد و هنر تیم مذاکره کننده کشورمان این است که اصلاحات جدی را به طرف مقابل بقبولاند. این کارشناس می گوید: برای نمونه، در بسته پیشنهادی، به ساخت نیروگاه های آب سبک اشاره شده است، اما از زمان و کشور سازنده این نیروگاه ها اثری نیست. بنابراین، وظیفه تیم مذاکره کننده است که این تعهد کشورهای 1+5 به ایران را شفاف کند و عبارت بسته پیشنهادی تغییر یابد.
عبارت بسته گروه 1+5 این است: تأمین کمکهای مالی و تکنولوژیک لازم برای استفاده صلح آمیز ایران از انرژی هسته ای و حمایت نسبت به از سرگیری پروژه های همکاری فنی در ایران توسط آژانس بین المللی انرژی اتمی و حمایت از ساخت نیروگاه های آب سبک منطبق با آخرین فناوری روز. اما عبارت پیشنهادی می تواند این باشد: 1+5 متعهد می شود که به میزان ده هزار مگاوات نیروگاه آب سبک در مدت پنج سال در ایران احداث و بهره برداری شود. کشورهای آلمان و فرانسه، مسؤولیت اجرای این تعهدها را می پذیرند.
وی ادامه می دهد: همچنین در بخش دیگری که به صورت کلی حقوق ایران در انرژی هسته ای به رسمیت شناخته شده است، باید عبارت به شکلی تصحیح شود که به منزله تداوم معتبر بودن همه حقوق ایران در چارچوب «ان‌پی‌تی» است. عبارت 1+5: حق ایران برای توسعه پژوهش، تولید و کاربرد انرژی صلح آمیز هسته ای، برابر با تعهدات پیمان منع گسترش سلاحهای هسته ای را به رسمیت بشناسند. به محض ایجاد اطمینان از ماهیت کاملاً صلح آمیز برنامه هسته ای ایران، با آن همان رفتاری را داشته باشند که با برنامه هر کشور فاقد سلاحهای هسته ای در چارچوب «ان‌پی‌تی» دارند.
عبارت پیشنهادی: فعالیتهای صورت گرفته از سوی ایران به دلیل اعتمادسازی است و تا رفع ابهامات از برنامه هسته ای ایران ادامه خواهد داشت و حقوق ایران در چارچوب «ان‌پی‌تی» به ویژه حق تولید سوخت هسته ای به هیچ وجه قابل مذاکره نیست.