بازی با ایران در «لب خط »

گروه بین‌الملل، علی قنادی
پنج عضو دایم شورای امنیت (P5) به همراه آلمان در نخستین ساعات بامداد دیروز برای گزارش مساله هسته‌ای ایران به شورای امنیت توافق کردند؛ موضوعی که پرونده هسته‌ای جمهوری اسلامی‌ایران را به شکل دو فاکتور وارد مرحله جدید می‌کند.
براساس گزارش‌هایی که روز گذشته منابع خبری مختلف از نشست لندن منتشر کردند، وزرای خارجه روسیه و چین پس از یک نشست 4 ساعته با همتایان خود در تروئیکای اروپا و آمریکا پذیرفتند که مساله هسته‌ای ایران در نشست آتی حکام هسته‌ای در وین، به شورای امنیت گزارش شود، ولی این شورا تا ماه مارس که گزارش محمد البرادعی به شورای حکام ارایه می‌شود، از هرگونه تصمیم‌گیری درباره ایران خودداری کند.
در بیانیه مشترکی که پس از نشست وزرای خارجه چین، روسیه، فرانسه، آلمان، انگلیس و آمریکا به همراه رییس سیاست خارجی اتحادیه اروپا صادر شد، آمده است: (وزیران) به توافق رسیدند که در نشست اضطراری این هفته آژانس، شورای حکام باید درباره اتخاذ گام‌های لازم از سوی ایران تصمیم بگیرد.
آنها در این گزارش برارجاع مساله ایران به شورای امنیت به توافق رسیدند، ولی در عین حال تصریح کردند که شورا باید تا ماه مارس منتظر گزارش البرادعی بماند و براساس آن تصمیم‌گیری کند.
در بیانیه لندن همچنین از ایران خواسته‌شده است که تمام فعالیت‌های مربوط به غنی‌سازی خود را از جمله تحقیق و توسعه، با نظارت آژانس به حال تعلیق درآورد.
بازی در لب خط
هرچند توافق حاضران نشست لندن برای گزارش مساله ایران به شورای امنیت، نشست روز پنج‌شنبه (فردا) شورای حکام را به یک نشست جنجالی تبدیل می‌کند، ولی این توافق به مفهوم ارجاع مساله ایران به شورای امنیت به شکل «دو فاکتو»یا «عملی» است، زیرا شکل، ترکیب و زمان نشست لندن نشان می‌دهد که اروپا و آمریکا جلب موافقت چین و روسیه را برای ارجاع مساله ایران به شورای امنیت (حتی بدون اجماع شورای حکام) کافی می‌دانند.
گزارش‌های رسیده از لندن بیانگر مخالفت اولیه مسکو و پکن با گزارش مساله هسته‌ای ایران به شورای حکام است، ولی همین گزارش‌ها نشان می‌دهد که آمریکا اروپا پس از 4 ساعت رایزنی توانستند نظر روسیه و چین را دراین باره جلب کنند.
در حالی که چین و روسیه تا دو روز پیش و بعد از سفر علی لاریجانی به مسکو و پکن با ارجاع مساله هسته‌ای ایران به شورای امنیت مخالف بودند، تغییر رای آنان در نشست لندن بیانگر دیپلماسی جدیدی است که می‌توان آن را «لب خط» نام گذاشت.
بیانیه وزرای خارجه P5+1 در لندن خواستار رسیدگی به مساله ایران در شورای امنیت شده، ولی از این شورا خواسته تا زمان ارایه گزارش البرادعی در ماه مارس منتظر بماند و از هرگونه تصمیم‌گیری خودداری نماید.
از این گذشته، متن بیانیه P5+1 خواستار گزارش (Report ) مساله ایران به شورای امنیت شده و از به کاربردن لفظ ارجاع(Reffer ) خودداری کرده‌است. ناظران سیاسی در تهران معتقدند که به کارگرفتن این لفظ نشان دهنده تداوم مخالفت چین و روسیه با ارجاع «دفعی» و «قطعی» مساله ایران به شورای امنیت است.
یک آگاه سیاسی در تهران که خواست نامش فاش نشود ضمن اشاره به مذاکرات 4 ساعته و پشت درهای بسته وزرای خارجهP5+1 از احتمال نوعی توافق اعلام نشده بین مسکو – پکن و اروپا و آمریکا برای معلق قراردادن ایرای بین آژانس و شورای امنیت سخن به میان آورد و گفت: آنها می‌خواهند ایران را در یک وضعیت دشوار تصمیم‌گیری قرار دهند.
وی افزود: اروپا، آمریکا، روسیه و چین نوعی بازی لب خط را با تهران شروع کرده‌اند، به این معنی که آنها می‌خواهند با معلق گذاشتن ایران بین وین و نیویورک تصمیم‌سازان هسته‌ای جمهوری اسلامی‌ایران را مجبور به چشم‌پوشی از فعالیت‌های هسته‌ای کنند، یا حداقل آنها را برای قبول طرح روسیه متقاعد سازند.
هدف مسکو و پکن
روسیه و چین که جزو بزرگترین شرکای تجاری ایران محسوب می‌شوند، اکنون برای ادامه حمایت از تهران و همراهی با امریکا و اروپا بر سر دو راهی قرار گرفته‌اند؛ مسکو نگران است که قرارداد 5 میلیارد دلاری خود با ایران را برسر نیروگاه بوشهر از دست بدهد و چین هم نگران 14 درصد واردات نفت خود از ایران است.
از این گذشته، حجم مبادلات تجاری پکن با تهران طی چند سال گذشته روند فزاینده‌ای داشته به طوری که سفیر چین در تهران ماه گذشته (ژانویه) حجم مبادلات طرفین را 10 میلیارد دلار اعلام کرد. چینی‌ها سال پیش یک قرارداد 100 میلیارد دلاری 25 ساله برای خرید نفت، گاز و توسعه میدان نفتی یادآوران را با ایران امضا کردند.
هم روسیه و هم چین نگران آن هستند که ارجاع مساله هسته‌ای ایران به شورای امنیت روند حوادث را غیرقابل کنترل کند که دراین حالت هر دو کشور دچار زیان‌های زیادی خواهند شد. ویکتور میخائیلف وزیر انرژی اتمی‌سابق روسیه می‌گوید: ما از اواخر دهه 1990 به روند تحریم کره‌شمالی پیوستیم و در نتیجه هرچه در آنجا داشتیم از دست دادیم. ما هزاران میلیون دلار در آنجا از دست دادیم.
ناظران سیاسی معتقدند که مسکو و پکن با وجود همراهی با اروپا و آمریکا در نشست دیروز لندن به احتمال قوی در انتخاب نهایی در طرف تهران خواهند ایستاد.
یک آگاه سیاسی دراین باره گفت: روس‌ها با این هدف در نشست لندن با اروپا و آمریکا همراه شدند که ضمن قراردادن ایران در آستانه درهای شورای امنیت، آن را به سمت قبول طرح خودشان سوق دهند وی افزود: روس‌ها می‌دانند که اگر ایران طرح آنها را قبول کند . سود هنگفتی پیش از آنچه اکنون به دست می‌آورند، به دست خواهند آورد. هرچند ناظران سیاسی خط مشی چین را در این باره اندکی متفاوت از روسیه میدانند ولی معتقدند که پکن نیز کما بیش همین روش را دنبال می‌کند.